ڌرتي جا قطبي علائقا

ڌرتيءَ جي اتر ۽ ڏاکڻي قطبي علائقن کي ڍڪيندڙ برف جي بصري پيشڪش

اتر اڌ گول ۾ جامني رنگ ۾ پرما فراسٽ (مستقل طور تي ڄميل زمين)

ڌرتيءَ جا قطبي علائقا (Polar regions)، جن کي ٿڌ وارا علائقا يا قطبي زون پڻ سڏيو ويندو آهي، ڌرتيءَ جي قطبي برفاني ٽوپيون آهن، ڌرتيءَ جا اهي علائقا جيڪا قطبي دائرن ۾ ان جي جاگرافيائي قطبن ( اتر قطب ۽ ڏکڻ قطب ) جي چوڌاري آهن. اها اچا ويڪرائي ڦاڪ اتر ۾ آرڪٽڪ سمنڊ جي گهڻي حصي کي ڍڪيندڙ ترندڙ سامونڊي برف ۽ ڏکڻ ۾ انٽارڪٽيڪا کنڊ ۽ ڏاکڻي سمنڊ تي انٽارڪٽڪ برفاني چادر سان ڍڪيل آهن.

تعريفون

آرڪٽڪ جون مختلف تعريفون آهن، جن ۾ آرڪٽڪ سرڪل جي اتر وارو علائقو (في الحال 2010ع جو دور "44'33°66 اتر تي)، يا صرف °60 اتر ويڪرائي ڦاڪ جي اتر وارو علائقو، يا اتر قطب کان ڏکڻ ۾ ٽمبر لائن تائين علائقو شامل آهي. انٽارڪٽڪ کي عام طور تي صرف °60 ڏکڻ ويڪرائي ڦاڪ جي ڏکڻ، يا انٽارڪٽيڪا جي کنڊ طور بيان ڪيو ويندو آهي. سال 1959ع جو انٽارڪٽڪ معاهدو اڳوڻي تعريف استعمال ڪري ٿو.

ٻه قطبي علائقا ڌرتيءَ جي ٻين ٻن موسمياتي ۽ بايوميٽرڪ بيلٽن، برابري ڦاڪ جي ويجهو هڪ ٽراپڪ جو بيلٽ ۽ ٻه وچولي ويڪرائي ڦاڪ جا علائقا جيڪا ٽراپڪس ۽ قطبي علائقن جي وچ ۾ واقع آهن، کان مختلف آهن.

آبهوا

مکيه مضمون: قطبي آبهوا

قطبي علائقا ڌرتيءَ جي ٻين حصن جي ڀيٽ ۾ سج جي گرمي گهٽ حاصل ڪن ٿا ڇاڪاڻ ته سج جي توانائي هڪ ترچھي زاويه تي پهچي ٿي، هڪ وڏي علائقي تي پکڙيل آهي، گهٽ مرڪوز آهي ۽ ڌرتيء جي وايومنڊل (atmosphere) ذريعي هڪ ڊگهو فاصلو پڻ سفر ڪري ٿي جنهن ۾ اهو جذب، ٽڙيل پکڙيل يا عڪس ٿي سگهي ٿي، جيڪو ساڳيو ئي ڪم آهي جيڪو ڌرتيء کي، باقي سال جي ڀيٽ ۾ سواءِ ٽراپيڪل علائقن جي، ٿڌو ڪرڻ جو سبب بڻجندو آهي.

زمين جو محوري جهڪاءُ قطبي علائقن جي آبهوا تي ان جي ويڪرائي ڦاڪ جي ڪري سڀ کان وڌيڪ اثر انداز ٿئي ٿو. تنهن هوندي به، ڇاڪاڻ ته قطبي علائقا برابري ڦاڪ کان تمام پري آهن، اهي سڀ کان ڪمزور شمسي تابڪاري حاصل ڪن ٿا ۽ تنهن ڪري عام طور تي سال بھر ٿڌا رهن ٿا، جئين ته ڌرتيءَ جو محوري جهڪاءُ °23.5 آهي، جيڪو اونهاري ۾ به اونهاري ۾ سج جي شعاعن کي وڌيڪ طول و عرض لاءِ ڪافي معاوضو ڏيڻ لاءِ هڪ اعليٰ وڌ ۾ وڌ ڏينهن جي گهٽتائي پيدا ڪرڻ لاءِ، سواءِ قطبي دائرن جي ويجهو پردي وارن علائقن ۾ نسبتاً مختصر عرصي جي، ڪافي ناهي. برف جي وڏي مقدار پڻ قطبي علائقن کي حاصل ٿيندڙ ڪمزور سج جي روشني کي وڌيڪ ظاهر ڪري ٿي ۽ ڪمزور ڪري ٿي، جيڪا هنن جي ٿڌي ٿيڻ ۾ حصو وٺندي آهي. قطبي علائقا انتهائي ٿڌي گرمي پد، ڳري گليشيشن، جتي مستقل برف ٺاهڻ لاءِ ڪافي برسات هوندي آهي، مختصر ۽ اڃا به ٿڌي اونهاري ۽ ڏينهن جي روشني جي ڪلاڪن ۾ انتهائي تبديلين، اونهاري ۾ چوويهه ڪلاڪ ڏينهن جي روشني، ۽ سياري جي وچ ۾ مڪمل اونداهي سان منسوب آهن.

آرڪٽڪ جي چوڌاري قطبي علائقو

انٽارڪٽيڪا ۽ ڏاکڻي سمنڊ

پڻ ڏسو

حوالا

ٻاهريان ڳنڍڻا

وڪيميڊيا ڪامنز ۾ ڌرتي جا قطبي علائقا سان لاڳاپيل ابلاغي مواد ڏسو.