مواد ڏانھن هلو

ڌرتيءَ جي عمر

کليل ڄاڻ چيڪلي، وڪيپيڊيا مان
نيرو سنگ مرمر (Blue Marble)، ڌرتي جيئن 1972ع ۾ اپولو 17 مان ڏٺو ويو آهي.

ڌرتيءَ جي عمر (Age of Earth) جو اندازو چار ارب 54 ڪروڙ سال جو آهي. [1] [2] هي دور ڌرتيءَ جي واڌ ۽ گرهن جي فرق جي آخري مرحلن جي نمائندگي ڪري ٿو. عمر جو اندازو موسمياتي مواد جي ريڊيوميٽرڪ عمر جي تاريخن [3] سڀ کان پراڻي ڄاتل سڃاتل زميني مواد ۽ قمري نمونن جي ريڊيوميٽرڪ عمر سان مطابقت رکندڙ [4] ۽ پروٽوپلينئٽري ڊسڪ ۾ سيارا ٺهڻ جي مشاهدن سان مطابقت رکندڙ ايسٽرو فزيڪل ايڪريشن ماڊل جي ثبوتن تي ٻڌل آهي. [5] [6]

20هين صدي جي شروعات ۾ ريڊيوميٽرڪ ڊيٽنگ جي ترقي کان پوءِ، يورينيم سان مالا مال معدنيات ۾ ليڊ جي ماپ مان ظاهر ٿيو ته ڪجهه هڪ ارب سالن کان وڌيڪ پراڻا هئا. [7] اڄ تائين تجزيو ڪيل سڀ کان پراڻا معدنيات - اولهائين آسٽريليا جي جيڪ هلز مان زرڪون جا ننڍا ڪرسٽل - گهٽ ۾ گهٽ 4.404 ارب سال پراڻا آهن. [8] [9] ڪيلشيم-ايلومينيم سان مالا مال شامل - شمسي نظام اندر ٺهندڙ شعلي جي اندر سڀ کان پراڻا ڄاتل سڃاتل مضبوط جزا 4 ارب 57 ڪروڙ سال پراڻا آهن [10] [11] جيڪا شمسي نظام جي عمر لاءِ گهٽ ۾ گهٽ حد ڏين ٿا.

اهو مفروضو آهي ته زمين جو جمع ٿيڻ، ڪيلشيم-ايلومينيم سان مالا مال ٿيڻ کان جلد ئي شروع ٿيو. ڇاڪاڻ ته هن واڌ جي عمل جو عرصو اڃا تائين مناسب طور تي محدود نه آهي، مختلف واڌ جي ماڊلز مان اڳڪٿيون لڳ ڀڳ ٽي ڪروڙ کان ڏهه ڪروڙ سالن تائين آهن.[12][13] هن ڪري ڌرتي جي عمر ۽ قديم ترين پٿرن جي وچ ۾ فرق جو تعين ڪرڻ ڏکيو آهي. ڌرتيء تي موجود قديم ترين پٿر، جيڪا مٿاڇري تي ظاهر ٿين ٿا، جئين ته اها ممڪن طور تي مختلف عمرن جي معدنيات جا مجموعا آهن، جي صحيح عمر جو تعين ڪرڻ پڻ ڏکيو ٿي سگهي ٿو.

ريڊيوميٽرڪ ڊيٽنگ

[سنواريو]
اصل مضمون جي لاءِ ڏسو ريڊيوميٽرڪ ڊيٽنگ

جائزو

[سنواريو]

پٿر جي معدنيات ۾ ڪجهه ڪيميائي تت پهرين کان موجود هوندا آهن ۽ پٿرن ۾ موجود تابڪار آئسوٽوپس تي، تابڪاري زوال (ڪٽڻ) جو عمل، وقت سان گڏ نوان ننڍا ڪيميائي تت پيدا ڪري ٿو. زوال جي مستحڪم آخري پيداوار جي ارتڪاز کي ماپڻ، اڌ زندگي جي ڄاڻ ۽ زوال جي پيداوار عنصرن جي شروعاتي ارتڪاز معلوم ڪرڻ سان پٿر جي عمر جو حساب لڳائي سگهجي ٿو.[14] عام طور تي تابڪاري زوال جي آخري شيون پوٽاشيم-40 جي زوال مان پيدا ٿيل آرگون ۽ يورينيم ۽ ٿوريم جي ڪٽڻ مان ليڊ (شيهي) جا ايٽم آهن. جيڪڏهن پٿر پگھري وڃي ٿو (جيئن ڌرتيءَ جي اندرون پرت ۾ ٿئي ٿو) ته اهڙيون غير تابڪار آخري شيون عام طور تي نڪرجي وڃن ٿيون يا ٻيهر ورهائجي وڃن ٿيون.[14] اهڙيءَ طرح سڀ کان پراڻي زميني پٿر جي عمر ڌرتيءَ جي عمر لاءِ اندازو ڏئي ٿي، جئين ته فرض ڪيو ويندو آهي ته ڪو به پٿر پاڻ ڌرتيءَ جي عمر کان وڌيڪ عرصي تائين برقرار نه رهيو آهي.[14]

ڪنويڪٽو مينٽل ۽ تابڪاري

[سنواريو]

تابڪاري (Radioactivity) جي دريافت حساب ۾ هڪ ٻيو عنصر متعارف ڪرايو. سال 1896ع ۾ هينري بيڪريل جي شروعاتي دريافت کان پوءِ،,[15][16][17][18] ميري ڪيوري ۽ پيئر ڪيوري سال 1898ع ۾ تابڪار تت پولونيم ۽ ريڊيم کي دريافت ڪيو[19] ۽ سال 1903ع ۾، پيئر ڪيوري ۽ البرٽ ليبورڊ اعلان ڪيو ته ريڊيم پنهنجي تابڪاري جي ڪارڻ ايتري گرمي پيدا ڪري ٿو جو پنهنجي وزن جي برابر برف کي هڪ ڪلاڪ کان به گهٽ وقت ۾ ڳاري سگهي ٿو،[20] ارضيات جا ماهر جلدي محسوس ڪيو ته اها ڌرتيءَ جي عمر جي اڪثر حسابن کي خراب ڪري ڇڏيو آهي. جئين ته انهن فرض ڪيو هو ته ڌرتيءَ ۽ سج جي اصل گرمي مسلسل خلا ۾ ختم ٿي وئي هئي، پر تابڪاري زوال جو مطلب اهو هو ته خلا ۾ گم ٿيل هي گرمي مسلسل ڀرجي وئي هئي. جارج ڊارون ۽ جان جولي پهريان شخص هئا، جنهن سال 1903ع ۾ هن ڳالهه جي نشاندهي ڪيا.[21]

ريڊيو ميٽرڪ ڊيٽنگ جي ايجاد

[سنواريو]

تابڪاري (Radioactivity) جي دريافت، جنهن پراڻي طريقن کي ختم ڪري ڇڏيو هو، ريڊيو ميٽرڪ ڊيٽنگ جي صورت ۾، نئين حسابن لاءِ بنياد فراهم ڪندي بونس حاصل ڪيو.

Ernest Rutherford in 1908

Ernest Rutherford and Frederick Soddy jointly had continued their work on radioactive materials and concluded that radioactivity was caused by a spontaneous transmutation of atomic elements. In radioactive decay, an element breaks down into another, lighter element, releasing alpha, beta, or gamma radiation in the process. They also determined that a particular isotope of a radioactive element decays into another element at a distinctive rate. This rate is given in terms of a "half-life", or the amount of time it takes half of a mass of that radioactive material to break down into its "decay product".

Some radioactive materials have short half-lives; some have long half-lives. Uranium and thorium have long half-lives and so persist in Earth's crust, but radioactive elements with short half-lives have generally disappeared. This suggested that it might be possible to measure the age of Earth by determining the relative proportions of radioactive materials in geological samples. In reality, radioactive elements do not always decay into nonradioactive ("stable") elements directly, instead, decaying into other radioactive elements that have their own half-lives and so on, until they reach a stable element. These "decay chains", such as the uranium-radium and thorium series, were known within a few years of the discovery of radioactivity and provided a basis for constructing techniques of radiometric dating.

The pioneers of radioactivity were chemist Bertram B. Boltwood and physicist Rutherford. Boltwood had conducted studies of radioactive materials as a consultant, and when Rutherford lectured at Yale in 1904,[22] Boltwood was inspired to describe the relationships between elements in various decay series. Late in 1904, Rutherford took the first step toward radiometric dating by suggesting that the alpha particles released by radioactive decay could be trapped in a rocky material as helium atoms. At the time, Rutherford was only guessing at the relationship between alpha particles and helium atoms, but he would prove the connection four years later.

Soddy and Sir William Ramsay had just determined the rate at which radium produces alpha particles, and Rutherford proposed that he could determine the age of a rock sample by measuring its concentration of helium. He dated a rock in his possession to an age of 40 million years by this technique. Rutherford wrote of addressing a meeting of the Royal Institution in 1904:

I came into the room, which was half dark, and presently spotted Lord Kelvin in the audience and realized that I was in trouble at the last part of my speech dealing with the age of the Earth, where my views conflicted with his. To my relief, Kelvin fell fast asleep, but as I came to the important point, I saw the old bird sit up, open an eye, and cock a baleful glance at me! Then a sudden inspiration came, and I said, "Lord Kelvin had limited the age of the Earth, provided no new source was discovered. That prophetic utterance refers to what we are now considering tonight, radium!" Behold! the old boy beamed upon me.[23]

Rutherford assumed that the rate of decay of radium as determined by Ramsay and Soddy was accurate and that helium did not escape from the sample over time. Rutherford's scheme was inaccurate, but it was a useful first step. Boltwood focused on the end products of decay series. In 1905, he suggested that lead was the final stable product of the decay of radium. It was already known that radium was an intermediate product of the decay of uranium. Rutherford joined in, outlining a decay process in which radium emitted five alpha particles through various intermediate products to end up with lead, and speculated that the radium–lead decay chain could be used to date rock samples. Boltwood did the legwork and by the end of 1905 had provided dates for 26 separate rock samples, ranging from 92 to 570 million years. He did not publish these results, which was fortunate because they were flawed by measurement errors and poor estimates of the half-life of radium. Boltwood refined his work and finally published the results in 1907.[7]

Boltwood's paper pointed out that samples taken from comparable layers of strata had similar lead-to-uranium ratios, and that samples from older layers had a higher proportion of lead, except where there was evidence that lead had leached out of the sample. His studies were flawed by the fact that the decay series of thorium was not understood, which led to incorrect results for samples that contained both uranium and thorium. However, his calculations were far more accurate than any that had been performed to that time. Refinements in the technique would later give ages for Boltwood's 26 samples of 410 million to 2.2 billion years.[7]

Arthur Holmes establishes radiometric dating

[سنواريو]

Although Boltwood published his paper in a prominent geological journal, the geological community had little interest in radioactivity.[24] Boltwood gave up work on radiometric dating and went on to investigate other decay series. Rutherford remained mildly curious about the issue of the age of Earth but did little work on it.

Robert Strutt tinkered with Rutherford's helium method until 1910 and then ceased. However, Strutt's student Arthur Holmes became interested in radiometric dating and continued to work on it after everyone else had given up. Holmes focused on lead dating because he regarded the helium method as unpromising. He performed measurements on rock samples and concluded in 1911 that the oldest (a sample from Ceylon) was about 1.6 billion years old.[25] These calculations were not particularly trustworthy. For example, he assumed that the samples had contained only uranium and no lead when they were formed.

More important research was published in 1913. It showed that elements generally exist in multiple variants with different masses, or "isotopes". In the 1930s, isotopes would be shown to have nuclei with differing numbers of the neutral particles known as "neutrons". In that same year, other research was published establishing the rules for radioactive decay, allowing more precise identification of decay series.

Many geologists felt these new discoveries made radiometric dating so complicated as to be worthless.[حوالو گهربل] Holmes felt that they gave him tools to improve his techniques, and he plodded ahead with his research, publishing before and after the First World War. His work was generally ignored until the 1920s, though in 1917 Joseph Barrell, a professor of geology at Yale, redrew geological history as it was understood at the time to conform to Holmes's findings in radiometric dating. Barrell's research determined that the layers of strata had not all been laid down at the same rate, and so current rates of geological change could not be used to provide accurate timelines of the history of Earth.[حوالو گهربل]

Holmes' persistence finally began to pay off in 1921, when the speakers at the yearly meeting of the British Association for the Advancement of Science came to a rough consensus that Earth was a few billion years old and that radiometric dating was credible. Holmes published The Age of the Earth, an Introduction to Geological Ideas in 1927 in which he presented a range of 1.6 to 3.0 billion years. No great push to embrace radiometric dating followed, however, and the die-hards in the geological community stubbornly resisted. They had never cared for attempts by physicists to intrude in their domain, and had successfully ignored them so far.[26] The growing weight of evidence finally tilted the balance in 1931, when the National Research Council of the US National Academy of Sciences decided to resolve the question of the age of Earth by appointing a committee to investigate.

Holmes, being one of the few people who was trained in radiometric dating techniques, was a committee member and in fact wrote most of the final report.[27] Thus, Holmes' report concluded that radioactive dating was the only reliable means of pinning down a geologic time scale. Questions of bias were deflected by the great and exacting detail of the report. It described the methods used, the care with which measurements were made, and their error bars and limitations.[حوالو گهربل]

جديد ريڊيوميٽرڪ ڊيٽنگ

[سنواريو]

ريڊيوميٽرڪ ڊيٽنگ سائنسدانن جي ڊيٽنگ لاء ارضياتي وقت جي پيماني لاء غالب طريقو رهي ٿي. ريڊيوميٽرڪ ڊيٽنگ لاءِ ٽيڪنڪس کي آزمايو ويو آهي ۽ انهن کي مسلسل بنيادن تي بهتر ڪيو ويو آهي. 1960ع جي ڏهاڪي کان وٺي اڄ تائين، مختلف قسم جي مواد تي ڪم ڪندي، چاليهه يا ان کان وڌيڪ مختلف ڊيٽنگ ٽيڪنڪس استعمال ڪيون ويون آهن. ساڳئي نموني لاءِ تاريخون (انهن مختلف طريقن کي استعمال ڪندي) مواد جي عمر تي تمام ويجهي اتفاق ۾ آهن. ممڪن آلودگي جا مسئلا موجود آهن، پر انهن جو مطالعو ڪيو ويو آهي ۽ احتياط سان جاچ ذريعي حل ڪيو ويو آهي. آلودگي جي امڪان کي محدود ڪرڻ لاءِ، نمونا تيار ڪرڻ لاء اھڙا طريقيڪار اختيار ڪيا ويا آهن، جيڪا آلودگي کي گهٽ ۾ گهٽ ڪن ٿا.

شھابين (ميٽيورائٽ) جو استعمال

[سنواريو]

ڪيمرون پيٽرسن پاران، ڪينيئن ڊيابلو شھاب سميت، ڪيترن ئي شھابين (Meteorites)، تي يورينيم-ليڊ آئسوٽوپ ڊيٽنگ (خاص طور تي ليڊ-ليڊ ڊيٽنگ) استعمال ڪندي، چار ارب 55 ڪروڙ سال جي عمر (اڄ جي قبول ٿيل عمرن جي تمام ويجهي) طئي ڪئي وئي هئي ۽ سال 1956ع ۾ شائع ڪئي وئي. [28] ڌرتيءَ جي ڏنل عمر (جزوي طور تي) ڪينيئن ڊيابلو ميٽيوريٽ مان نڪتل آهي ۽ اها ڪيترن ئي اهم سببن جي ڪري ۽ ڪائنات جي ڪيمسٽري جي جديد سمجھ، جيڪي ڏهاڪن جي تحقيق تي ٺهيل آهي، تي ٺهيل آهي.

ليڊ آئسوٽوپ آئسوڪرون ڊاگرام (Isochron diagram) پيٽرسن پاران سال 1956ع ۾ ڌرتي جي عمر جو تعين ڪرڻ لاءِ استعمال ڪيل ڊيٽا ڏيکاريندي.

ڇاڪاڻ ته ڌرتي پنهنجي جي مرڪزي حصي (Core)، وچين پرت (mantle) ۽ مٿاڇري واري پرت (Crust) ۾ فرق ڪري چڪي آهي ۽ پوءِ پليٽ ٽيڪٽونڪس، موسم ۽ هائيڊروٿرمل گردش ذريعي ان نموني جي ذخيرن جي ملاوٽ ۽ ان کي ختم ڪرڻ جي هڪ ڊگهي تاريخ مان گذري چڪي آهي، ڌرتيءَ مان حاصل ڪيل گھڻا ارضياتي نمونا شمسي نيبولا مان ڌرتي جي ٺهڻ جي سڌي تاريخ ڏيڻ کان قاصر آهن.

اها سڀئي عمل آئسوٽوپڪ ڊيٽنگ ميڪانيزم تي منفي اثر انداز ٿي سگهن ٿا، ڇاڪاڻ ته نموني کي هميشه هڪ بند نظام جي طور تي نه ٿو سمجهي سگهجي ٿو جنهن جي ذريعي اصل يا پيدا ٿيل نيوڪلائيڊ، ايٽمن جي هڪ قسم جيڪا نيوٽران ۽ پروٽان جي تعداد سان منسوب آهي جيڪا هڪ ايٽم تي مشتمل آهي، يا هڪ وچولي پيدا ٿيل نيوڪلائيڊ جزوي طور تي نموني مان هٽايو ويو هجي، جيڪو نتيجي ۾ آئسوٽوپڪ ڊيٽنگ جي طريقي کي خراب ڪندو. هن اثر کي گهٽائڻ لاءِ، هڪ آئسوٽوپڪ ڊيٽنگ مهيا ڪرڻ لاءِ ساڳئي نموني ۾ ڪيترن ئي معدنيات کي تاريخ ڏيڻ معمول آهي. متبادل طور تي، تاريخ جي جانچ ڪرڻ لاءِ هڪ نموني تي هڪ کان وڌيڪ ڊيٽنگ سسٽم استعمال ڪري سگهجن ٿا.

ڪجهه شھابين (meteorites) کي ان کان سواء ابتدائي مواد، جنهن مان اڀرندڙ شمسي ڊسڪ ٺهي هئي، جي نمائندگي ڪرڻ لاءِ مناسب سمجهيو ويندو آهي.[29] ڪجهه شمسي ڊسڪ ۽ سيارن جي ٺهڻ کان پوءِ جلد ئي بند نظام (ڪجهه آئسوٽوپڪ سسٽم لاءِ) طور ڪم ڪيو آهي. اڄ تائين، انهن مفروضن ۽ بار بار آئسوٽوپ واري ڊيٽنگ کي تمام گهڻي سائنسي مشاهدي جي حمايت حاصل آهي ۽ اهو يقيني طور تي ان کان وڌيڪ مضبوط مفروضو آهي جيڪو فرض ڪري ٿو ته هڪ زميني پٿر پنهنجي اصل ساخت کي برقرار رکيو آهي.

بهرحال، گالينا جي قديم آرڪيائي ليڊ معدنيات کي زمين جي ٺهڻ جي تاريخ لاءِ استعمال ڪيو ويو آهي، ڇاڪاڻ ته اها سيارن تي سڀ کان پهرين ٺهيل ليڊ-صرف معدنيات جي نمائندگي ڪن ٿيون ۽ سيارن تي ابتدائي هڪجهڙائي ليڊ-ليڊ آئسوٽوپ سسٽم کي رڪارڊ ڪن ٿيون. انهن 4.54 بلين سالن جي عمر جون تاريخون متعين ڪيون آهن جن ۾ غلطي لاءِ صرف هڪ سيڪڙي مارجن جي درستگي آهي.[30]

Statistics for several meteorites that have undergone isochron dating are as follows:[31]

1. St. Severin (ordinary chondrite)
1.Pb-Pb isochron4.543 ± 0.019 billion years
2.Sm-Nd isochron4.55 ± 0.33 billion years
3.Rb-Sr isochron4.51 ± 0.15 billion years
4.Re-Os isochron4.68 ± 0.15 billion years
2. Juvinas (basaltic achondrite)
1.Pb-Pb isochron4.556 ± 0.012 billion years
2.Pb-Pb isochron4.540 ± 0.001 billion years
3.Sm-Nd isochron4.56 ± 0.08 billion years
4.Rb-Sr isochron4.50 ± 0.07 billion years
3. Allende (carbonaceous chondrite)
1.Pb-Pb isochron4.553 ± 0.004 billion years
2.Ar-Ar age spectrum4.52 ± 0.02 billion years
3.Ar-Ar age spectrum4.55 ± 0.03 billion years
4.Ar-Ar age spectrum 4.56 ± 0.05 billion years

ڪينيئن ڊيابلو ميٽيورائيٽ

[سنواريو]
بيرنگر ڪريٽر، ايريزونا، جتي ڪينيئن ڊيابلو ميٽيورائيٽ مليو هو.

ڌرتيء جي ريڊيوميٽرڪ ڊيٽنگ لاء ڪينيئن ڊيابلو ميٽيورائيٽ استعمال ڪيو ويو ڇاڪاڻ ته اهو وڏو آهي ۽ خاص طور تي ناياب قسم جي ميٽيورائيٽ جو نمائندو آهي جنهن ۾ سلفائيڊ معدنيات (خاص طور تي ٽرائلائيٽ، FeS)، ڌاتو نڪل-لوهه جا مرڪب ۽ سليڪٽ معدنيات شامل آهن. اهو اهم آهي ڇاڪاڻ ته ٽن معدني شڪلن جي موجودگي نموني کي استعمال ڪندي آئسوٽوپڪ تاريخن جي جاچ جي کي اها اجازت ڏئي ٿي جيڪي اصل ۽ ٽٽل نيوڪلائيڊس جي وچ ۾ ڪنسنٽريشن ۾ هڪ وڏو علحدگي فراهم ڪن ٿا. اهو خاص طور تي يورينيم ۽ ليڊ لاءِ سچ آهي. ليڊ مضبوط طور تي چالڪوفيلڪ آهي ۽ سلفيٽ ۾ يورينيم جي مقابلي ۾ سلفيٽ جي ڀيٽ ۾ تمام گهڻي ڪنسنٽريشن تي ملي ٿو. ميٽيورائيٽ جي ٺهڻ دوران اصل ۽ ٽٽل نيوڪلائيڊس ۾ هن الڳ ٿيڻ جي ڪري، هن شمسي ڊسڪ جي ٺهڻ ۽ ان ڪري اپگرهن جي هڪ تمام گهڻي اڳي کان وڌيڪ صحيح تاريخ جي اجازت ڏني.

"ڊيابلو ڪينيئن" کان مليل لوھه جي شھاب جو ٽڪرو

"ڪينيئن ڊيابلو" جي شھاب مان طئي ٿيل عمر جي تصديق سوين ٻين عمر جي تعين ڪرڻ واري ذريعن سان، ڌرتيء کان مليل نمونن ۽ ٻين شھاب ٻنهي مان ڪئي وئي آھي.[32] شھاب جا نمونا، بهرحال، 4.53 کان 4.58 ارب سال اڳ تائين پکڙيل ڏيکارين ٿا. ان کي شمسي نيبولا جي ٺھڻ ۽ سج ۽ سيارن کي ٺاھڻ لاءِ شمسي ڊسڪ ۾ ان جو ٽٽڻ، جي مدت جي طور تي تعبير ڪيو ويو آھي. ھي 50 ملين سالن جو عرصو اصل شمسي مٽي جي ڪڪرن ۽ شھاب مان سيارن جي واڌ جي اجازت ڏئي ٿو.

چنڊ، ھڪ ٻئي خارجي جسم جي طور تي جيڪو پليٽ ٽيڪٽونڪس مان نه گذريو آھي ۽ جنھن جو ڪو به ماحول نه آھي، اپولو مشن مان واپس آيل نمونن مان بلڪل صحيح عمر جون تاريخون مهيا ڪري ٿو. چنڊ تان واپس آيل پٿر وڌ ۾ وڌ 4.51 ارب سال پراڻا آهن. مريخ جا شھاب جيڪي ڌرتيءَ تي لٿا آهن انهن جي تاريخ پڻ، ليڊ-ليڊ ڊيٽنگ ذريعي تقريباً 4.5 ارب سال پراڻي آهي. چنڊ جا نمونا، ڇاڪاڻ ته اهي موسمي تبديلين، پليٽ ٽيڪٽونڪس يا جاندارن پاران منتقل ڪيل مواد کان متاثر نه ٿيا آهن، پڻ ڪائناتي شعاعن جي ٽريڪ جي سڌي اليڪٽران خوردبيني امتحان ذريعي ڊيٽنگ فراهم ڪري سگهن ٿا. اعلي توانائي ڪائناتي شعاعن جي ذرڙن جي اثرن مان پيدا ٿيندڙ، خلل جو مجموعو آئسوٽوپڪ تاريخن جي هڪ ٻي تصديق فراهم ڪري ٿو. ڪائناتي شعاعن جي ڊيٽنگ صرف ان مواد تي مفيد آهي جيڪا پگهرڻ نٿا، ڇاڪاڻ ته پگھلڻ مواد جي ڪرسٽل ڍانچي کي ختم ڪري ٿو ۽ ذرڙن پاران ڇڏيل ٽريڪ کي ختم ڪري ٿو.

پڻ ڏسو

[سنواريو]
  • ڪائنات جي عمر
  • جيوڪرونولوجي
  • ڌرتيء جي تاريخ
  • فطري تاريخ
  • فطري تاريخ جي ٽائم لائن

حوالا

[سنواريو]
  1. ↑ The age of the Earth in the twentieth century: a problem (mostly) solved. 2001.
  2. ↑ Lead isotope study of basic-ultrabasic layered complexes: Speculations about the age of the earth and primitive mantle characteristics. 1980.
  3. ↑ Hedman, Matthew (2007). "9: Meteorites and the Age of the Solar System". The Age of Everything. University of Chicago Press. ص. 142–162. ISBN 978-0-226-32294-0.
  4. ↑ Barboni, Melanie (6 January 2017). Early formation of the Moon 4.51 billion years ago.
  5. ↑ Halliday, Alex N. (29 November 2022). The accretion of planet Earth. pp. 19–35.
  6. ↑ Pfalzner, S (June 2015). The formation of the solar system.
  7. 1 2 3 Boltwood (1907). On the ultimate disintegration products of the radio-active elements. Part II. The disintegration products of uranium. https://zenodo.org/record/1450152.

    For the abstract, see: Chemical Abstracts Service, American Chemical Society (1907). Chemical Abstracts. New York, London: American Chemical Society. ص. 817. 2008-12-19 تي حاصل ڪيل.
  8. ↑ Wilde, S. A. (2001-01-11). Evidence from detrital zircons for the existence of continental crust and oceans on the Earth 4.4 Gyr ago. pp. 175–178.
  9. ↑ Wyche, S.; Nelson, D. R.; Riganti, A. (2004). 4350–3130 Ma detrital zircons in the Southern Cross Granite–Greenstone Terrane, Western Australia: implications for the early evolution of the Yilgarn Craton. pp. 31–45.
  10. ↑ Amelin, Yuri; Kaltenbach, Angela; Iizuka, Tsuyoshi; Stirling, Claudine H.; Ireland, Trevor R.; Petaev, Michail; Jacobsen, Stein B. (December 2010). "U–Pb chronology of the Solar System's oldest solids with variable 238U/235U". Earth and Planetary Science Letters 300 (3–4): 343–350. doi:10.1016/j.epsl.2010.10.015.
  11. ↑ Connelly, James N.; Bizzarro, Martin; Krot, Alexander N.; Nordlund, Åke; Wielandt, Daniel; Ivanova, Marina A. (2 November 2012). "The Absolute Chronology and Thermal Processing of Solids in the Solar Protoplanetary Disk". Science 338 (6107): 651–655. doi:10.1126/science.1226919.
  12. ↑ Mezger, K.; Schönbächler, M.; Bouvier, A. (2020-03-04). "Accretion of the Earth—Missing Components?". Space Science Reviews 216 (2): 27. doi:10.1007/s11214-020-00649-y.
  13. ↑ Sossi; Stotz; Jacobson (7 July 2022). Stochastic accretion of the Earth. pp. 951–960.
  14. 1 2 3 Nichols, Gary (2009). "21.2 Radiometric Dating". Sedimentology and Stratigraphy. John Wiley & Sons. ص. 325–327. ISBN 978-1-4051-9379-5.
  15. ↑ Henri Becquerel (1896). "Sur les radiations émises par phosphorescence". Comptes Rendus 122: 420–421. https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k30780/f422.chemindefer.
  16. ↑ Comptes Rendus 122: 420 (1896), translated by Carmen Giunta. Accessed 12 April 2021.
  17. ↑ Henri Becquerel (1896). "Sur les radiations invisibles émises par les corps phosphorescents". Comptes Rendus 122: 501–503. https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k30780/f503.item.
  18. ↑ Comptes Rendus 122: 501–503 (1896), translated by Carmen Giunta. Accessed 12 April 2021.
  19. ↑ Curie, Pierre; Curie, Marie; Bémont, Gustave (1898). "Sur une nouvelle substance fortement radio-active, contenue dans la pechblende (On a new, strongly radioactive substance contained in pitchblende)". Comptes Rendus 127: 1215–1217. http://www.aip.org/history/curie/discover.htm. Retrieved 12 April 2021.
  20. ↑ Curie, Pierre; Laborde, Albert (1903). "Sur la chaleur dégagée spontanément par les sels de radium". Comptes Rendus 136: 673–675. https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k3091c/f673.item.
  21. ↑ Joly, John (1909). Radioactivity and Geology: An Account of the Influence of Radioactive Energy on Terrestrial History (1st ڇاپو). London, UK: Archibald Constable & Co., ltd. ص. 36. Reprinted by BookSurge Publishing (2004) ISBN 1-4021-3577-7.
  22. ↑ Rutherford, E. (1906). Radioactive Transformations. London: Charles Scribner's Sons. Reprinted by Juniper Grove (2007) ISBN 978-1-60355-054-3.
  23. ↑ Eve, Arthur Stewart (1939). Rutherford: Being the life and letters of the Rt. Hon. Lord Rutherford, O. M.. Cambridge: Cambridge University Press.
  24. ↑ Joosse, Tess (2024-01-11). "February 1907: Bertram Boltwood Estimates Earth is at Least 2.2 Billion Years Old". www.aps.org (انگريزي ۾). 2025-08-31 تي حاصل ڪيل.
  25. ↑ Dalrymple (1994) p. 74
  26. ↑ The Age of the Earth Debate Badash, L Scientific American 1989 esp p95 آرڪائيو ڪيا ويا 2016-11-05 حوالو موجود آهي وي بيڪ مشين.
  27. ↑ Dalrymple (1994) pp. 77–78
  28. ↑ Patterson, Claire (1956). "Age of meteorites and the earth". Geochimica et Cosmochimica Acta 10 (4): 230–237. doi:10.1016/0016-7037(56)90036-9. Bibcode: 1956GeCoA..10..230P. http://es.ucsc.edu/~rcoe/eart206/Patterson_AgeEarth_GeoCosmoActa56.pdf. Retrieved 2009-07-07.
  29. ↑ Carlson, R. W.; Tera, F. (December 1–3, 1998). "Lead–Lead Constraints on the Timescale of Early Planetary Differentiation" (PDF). Conference Proceedings, Origin of the Earth and Moon. Houston, Texas: Lunar and Planetary Institute. ص. 6. محفوظ ڪيل (PDF) مان اصل نسخي کان 16 December 2008 تي محفوظ ڪيل. 2008-12-22 تي حاصل ڪيل.
  30. ↑ Dalrymple (1994) pp. 310–341
  31. ↑ Dalrymple, Brent G. (2004). Ancient Earth, Ancient Skies: The Age of the Earth and Its Cosmic Surroundings. Stanford University Press. ص. 147, 169. ISBN 978-0-8047-4933-6.
  32. ↑ Terada, K.; Sano, Y. (May 20–24, 2001). "In-situ ion microprobe U-Pb dating of phosphates in H-chondrites" (PDF). Proceedings, Eleventh Annual V. M. Goldschmidt Conference. Hot Springs, Virginia: Lunar and Planetary Institute. Bibcode:2001eag..conf.3306T. محفوظ ڪيل (PDF) مان اصل نسخي کان 16 December 2008 تي محفوظ ڪيل. 2008-12-22 تي حاصل ڪيل.

ڪتابيات

[سنواريو]

وڌيڪ مطالعو

[سنواريو]

ٻاهريان ڳنڍڻا

[سنواريو]
"https://sd.wikipedia.org/w/index.php?title=ڌرتيءَ_جي_عمر&oldid=371749" تان ورتل