مواد ڏانھن هلو

ڌاڳو

کليل ڄاڻ چيڪلي، وڪيپيڊيا مان


ڌاڳو
ڌاڳي جا گولا

ڌاڳو هڪٻئي ۾ ڦاٿل فائبرن جي ڊگهي لڳاتار ڊيگهه آهي، جيڪا سلائي، ڪروشيه، اُڻت، واڻڻ، ڀرت، رسي ٺاهڻ، ۽ ڪپڙن جي پيداوار ۾ استعمال ٿيندي آهي.[1] ٿريڊ ڌاڳي جو هڪ قسم آهي، جيڪو هٿ سان يا مشين ذريعي سلائي لاءِ استعمال ٿيندو آهي۔ جديد تيار ڪيل سلائي وارا ڌاڳا سلائي دوران پيدا ٿيندڙ دٻاءَ برداشت ڪرڻ لاءِ موم يا ٻين سڻڀن سان مڪمل ڪيا ويندا آهن.[2] ڀرت وارا ڌاڳا خاص طور سُئيءَ جي ڪم لاءِ ٺاهيل ڌاڳا آهن۔ ڌاڳو ڪيترن قدرتي يا مصنوعي موادن مان ٺهي سگهي ٿو، ۽ مختلف رنگن ۽ ٿولھن ۾ ملندو آهي، جن کي "وزن" چيو ويندو آهي۔ جيتوڻيڪ ڌاڳي کي مختلف رنگن ۾ رڱي سگهجي ٿو، پر گهڻا ڌاڳا هڪجهڙي رنگت سان يڪ رنگا هوندا آهن۔

ڌاڳو، مضبوط نموني وٽيل تھن وارو سڳو هوندو آهي، جنهن جو ڪراس سيڪشن گول شڪل وارو هوندو آهي ۽ جيڪو تجارتي ۽ گهريلو سلائي مشينن سان گڏ هٿ واري سلائي لاءِ به استعمال ٿيندو آهي۔ ڌاڳو عام طور چرخيءَ يا ريل تي ويڙهيل هوندو آهي، ۽ ان جي ماپ يا باريڪيءَ جو درجو چرخيءَ جي ڇيڙي تي ظاهر ڪيو ويندو آهي[3]۔

ڪپهه جو ڌاڳو ٻوٽن مان حاصل ٿيندڙ ڌاڳن وارن ڪپڙن، جهڙوڪ ڪپهه ۽ سٽ، سان مطابقت رکي ٿو، ۽ مصنوعي ابريشم يا ريان لاءِ به مناسب هوندو آهي، جيڪو سيلولوز مان ٺهندو آهي، جيڪو ٻوٽن مان حاصل ٿيندڙ مادي آهي۔ ريشمي ٿريڊ، ريشم ۽ ان لاءِ مناسب هوندو آهي، جيڪي ٻئي جانورن مان حاصل ٿيندڙ مواد آهن؛ جڏهن⁠تہ نائلون ۽ پوليسٽر مصنوعي ڪپڙن ۽ تمام گهڻي ڇڪ رکندڙ اُڻيل ڪپڙن لاءِ مناسب هوندا آهن[3].

اشتقاق

[سنواريو]

انگريزي جو لفظ "يارن" وچين انگريزي مان نڪتل آهي، جيڪو قديم انگريزي گيئرن gearn مان آيو، ۽ قديم اعليٰ جرمن گارن ("يارن")، ڊچ گارن، قديم يوناني χορδή (ڪارڊ، "رسي")، ۽ سنسڪرت ھرا ("پٽو") سان لاڳاپيل آهي۔[1] شروعاتي طور هن لفظ جو مطلب آنڊن يا اندرين عضون سان لاڳاپيل هو۔[4]

تاريخ

[سنواريو]
قدرتي فائبرن جا ڌاڳا، جيڪي رسي جي تياري ۾ استعمال ٿيندا هئا، اسڪاٽلينڊ، 1918ع

ڌاڳو ٺاهڻ جو انساني عمل پٿر جي دور کان موجود هجڻ معلوم آهي۔ فائبر وارا مواد جانورن جي کلن، ڪانن، ڪپهه، ان ۽ ريشم مان حاصل ڪيا ويندا هئا۔ ڪپڙي جي واپار قديم عالمي معيشت ۾ تمام وڏو ڪردار ادا ڪيو۔[5]

مواد

[سنواريو]

ڌاڳو ڪيترن ئي قدرتي يا مصنوعي فائبرن مان، يا قدرتي ۽ مصنوعي فائبرن جي ملاوٽ مان تيار ڪري سگهجي ٿو۔

قدرتي فائبر

[سنواريو]
اصل مضمون جي لاءِ ڏسو قدرتي فائبر

ڪپهه

[سنواريو]
فلائر اسپننگ ذريعي ڪپهه کي ورايو پيو وڃي

سڀ کان عام ٻوٽي مان حاصل ٿيندڙ فائبر ڪپهه آهي، جنهن کي عام طور نفيس ڌاڳي ۾ وٽيو ويندو آهي ته جيئن ان مان مشيني واڻڻ يا ڪپڙو ٺاهڻ لاءِ اُڻت ڪري سگهجي۔[6]

ريشم

[سنواريو]

ريشم هڪ قدرتي پروٽين وارو فائبر آهي، جنهن جون ڪجهه قسمن کي ڪپڙي ۾ واڻي سگهجي ٿو۔ ريشم جو پروٽيني فائبر بنيادي طور فائبرائن تي مشتمل هوندو آهي ۽ اهو پتنگي بامبڪس موري جي لاروا ذريعي پيدا ٿيندو آهي۔ خيال ڪيو وڃي ٿو ته ريشم جي پيداوار چين ۾ شروع ٿي، ۽ شانگ سلطنت (1600–1050 ق م) تائين ريشمي ڌاڳي ۽ ڪپڙي جي تياري چڱيءَ طرح قائم ٿي چڪي هئي۔[7][8]

سٽ

[سنواريو]

سٽ (linen) هڪ ٻيو قدرتي فائبر آهي، جنهن کي ڌاڳي ۽ ڪپڙي لاءِ استعمال ڪرڻ جي ڊگهي تاريخ موجود آهي۔ سٽ جا فائبر السي جي ٻوٽي مان حاصل ڪيا ويندا آهن۔[9][10]

ٻيا ٻوٽن وارا فائبر

[سنواريو]
جديد ڪپڙي جي ڪارخاني ۾ واڻڻ لاءِ مانيلا هيمپ جا وارپ ڌاڳا تيار ڪيا پيا وڃن

ٻيا ٻوٽن وارا فائبر، جن کي پاڻ ۾ وارائي ڌاڳو ٺاهيو ويندو آهي، انهن ۾ بانس، ڀنگ, مڪئي, ٻٻرڻ, ۽ سويا فائبر شامل آهن۔[11]

جانورن جا فائبر

[سنواريو]

سڀ کان عام چرخي تي ورايل وريل جانوري فائبر ان آهي، جيڪا رڍ مان حاصل ڪئي ويندي آهي۔ جيئن⁠تہ ڊگها فائبر بهتر ڌاڳو ٺاهيندا آهن، تنهنڪري وقت سان گڏ رڍن جي اهڙي نسل ڪشي ڪئي وئي آهي جو اهي ڊگها فائبر پيدا ڪن۔ ان سبب رڍن جي ان لاھڻ جي ضرورت وڌي وئي ته جيئن جيتن ۽ وڌيڪ گرمي کان بچاءُ ٿي سگهي۔[12]

ٻين استعمال ٿيندڙ جانوري فائبرن ۾ الپاڪا، انگورا، موهير، لاما، ڪشميري ان، ۽ ريشم شامل آهن۔[11] وڌيڪ ناياب صورتن ۾ ڌاڳو اٺ، ياڪ، پوسم، مسڪ ڍڳو، وڪونيا، ٻلي، ڪتي، بگھڙ، سيھڙ، بائيسن، يا چنچيلا جي وارن مان، ۽ پڻ ترڪي يا شتر مرغ جي کنڀن مان به تيار ڪيو ويندو آهي۔

مصنوعي فائبر

[سنواريو]
اصل مضمون جي لاءِ ڏسو مصنوعي فائبر

مصنوعي فائبرن جا ڪجهه مثال، جيڪي ڌاڳي طور استعمال ٿيندا آهن، انهن ۾ نائلون، ايڪريلڪ فائبر، ريون،[13] ۽ پوليسٽر شامل آهن۔ مصنوعي فائبر عام طور جيلي جهڙي حالت وارن موادن جي لڳاتار تارن جي صورت ۾ ڪڍيا ويندا آهن۔ انهن تارن کي ڇڪي، سخت ڪري، ۽ پختو ڪيو ويندو آهي ته جيئن پوءِ واري عمل لاءِ گهربل خاصيتون حاصل ٿين۔

مصنوعي فائبر ٽن بنيادي صورتن ۾ ملن ٿا: اسٽيپل، ٽو، ۽ فلامينٽ يا تند۔ اسٽيپل ڪٽيل فائبر هوندا آهن، جيڪي عام طور 120 ملي ميٽر تائين ڊيگهه ۾ وٽيا ويندا آهن۔ ٽو فائبرن جي لڳاتار "رسي" هوندي آهي، جيڪا ڪيترن فلامينٽن يا تندن تي مشتمل هوندي آهي، جيڪي هڪٻئي سان ڍلا ڳنڍيل هوندا آهن۔ فلامينٽ هڪ لڳاتار تار هوندي آهي، جيڪا هڪ يا ڪيترن تندن تي مشتمل ٿي سگهي ٿي۔ مصنوعي فائبر گهڻو ڪري لڪير واري ماپ جي حساب سان وزن ۾ ماپيا ويندا آهن۔ ڊينير ۽ ڊي ٽيڪس سڀ کان عام وزن-ڊيگهه ماپون آهن۔ ڪٽيل ڊيگهه رڳو اسٽيپل فائبر تي لاڳو ٿيندي آهي۔

فلامينٽ ڪڍڻ واري عمل کي ڪڏهن ڪڏهن ڪتڻ يا"اسپننگ" به چيو ويندو آهي، پر گهڻا ماڻهو ڪتڻ کي چرخي تي ڌاڳو ٺاهڻ سان ڳنڍيندا آهن۔

ٻيهر استعمال ٿيل مواد مان ڌاڳو

[سنواريو]

ٽي شرٽ ڌاڳو ٻيهر استعمال ٿيل ڌاڳو آهي، جيڪو ساڳئي ڪپڙي مان ٺاهيو ويندو آهي جيڪو ٽي شرٽن ۽ ٻين ڪپڙن ۾ استعمال ٿيندو آهي۔ اهو گهڻو ڪري ڪپڙا ٺاهڻ دوران بچيل ڪپڙي مان تيار ڪيو ويندو آهي، تنهنڪري ان کي ٻيهر استعمال لائق ۽ ماحول دوست پيداوار سمجهيو ويندو آهي۔ اهو گهر ۾ پراڻن ڪپڙن مان به تيار ڪري سگهجي ٿو۔[14][15] تيار ٿيل ڌاڳو اُڻيل يا ڪروشيه شين ۾ استعمال ڪري سگهجي ٿو۔[16]

مواد جي خاصيتن جو مقابلو

[سنواريو]
برطانيا جي ڪئاري بينڪ مل ۾ مڪمل بحال ڪيل ڊربي ڊبلر، جيڪو فنيشر ڪارڊنگ لاءِ سليور ليپ تيار ڪري رهيو آهي

عام طور قدرتي فائبر مصنوعي فائبرن جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ احتياط سان سنڀالڻ گهرجن، ڇاڪاڻ⁠تہ اهي آساني سان سڪي سگهن ٿا، ٿلھو ڪپڙو بڻجي سگهن ٿا، داغدار ٿي سگهن ٿا، ريشا ڇڏين ٿا، رنگ وڃائي سگهن ٿا، ڦهلجي سگهن ٿا، ان ۾ گهنج پئجي سگهن ٿا، يا پتنگن طرفان کائي سگهجن ٿا، جيستائين انهن تي مرسيرائيزيشن يا سپر واش جهڙا خاص علاج نه ڪيا وڃن۔

پروٽين وارن ڌاڳن جا ڪجهه قسم (مثلاً وار، ريشم، کنڀ) ڪجهه ماڻهن لاءِ چمڙي ۾ ساڙو پيدا ڪري سگهن ٿا، جنهن سبب وچڙندڙ سوزش، ڇاپاڪو يا ساهه کڻڻ ۾ تڪليف ٿي سگهي ٿي۔ اهي ردعمل گهڻو ڪري ٿلهن يا کُردرن فائبرن جي قطر يا انهن جي ڪنارن جي حساسيت سبب ٿيندو آهي۔[17] حقيقت ۾، مشهور خيال جي ابتڙ، ان جي الرجي تقريباً اڻڄاتل آهي۔ ايڪٽا ڊرميٽو-وينرولاجيڪا جي هڪ مطالعي موجب، جديد انتهائي نفيس ميرينو اون گهٽ فائبر قطر سبب خارش پيدا نٿي ڪري ۽ ايگزيما جي سنڀال ۾ فائديمند آهي۔[18]

قدرتي وارن جهڙا فائبر جڏهن ساڙيا وڃن ٿا ته سڙيل وارن جهڙي بوء ڏين ٿا، ڇاڪاڻ⁠تہ انهن مان ڪيترائي انساني وارن وانگر پروٽين مان ٺهيل هوندا آهن۔ ڪپهه ۽ ويسڪوز (ريون) جا ڌاڳا بتيءَ وانگر سڙندا آهن۔ مصنوعي ڌاڳا عام طور ڳري وڃن ٿا، جيتوڻيڪ ڪجهه مصنوعي فائبر فطري طور باهه جي مزاحمت رکن ٿا۔ ڪنهن نامعلوم فائبر جي سڙڻ ۽ بوءَ جو مشاهدو ڪرڻ سان اهو طئي ڪرڻ ۾ مدد ملي سگهي ٿي ته اهو قدرتي آهي يا مصنوعي، ۽ ان جو فائبر مواد ڇا آهي۔

قدرتي ۽ مصنوعي ٻنهي قسمن جا ڌاڳا پِل ٺاهي سگهن ٿا۔ پِل ٺاهڻ فائبر جي مواد، اسپننگ جي طريقي، وڪڙ، فائبر جي ڊيگهه، ۽ ڪپڙي جي بناوت تي دارومدار رکي ٿو۔ هڪ تہه وارا ڌاڳا يا ميرينو اون جهڙا فائبر وڌيڪ پِل ٺاهيندا آهن، ڇاڪاڻ⁠تہ هڪ تھي فائبرن کي مضبوطي سان نٿي جهلي سگهي، ۽ ميرينو ان جا ننڍا فائبر آساني سان ٻاهر نڪري ايندا آهن۔

مصنوعي ۽ قدرتي فائبرن جي ملاوٽ وارا ڌاڳا پنهنجي هر بنيادي مواد جون خاصيتون حاصل ڪندا آهن، جيڪا انهن جي تناسب تي دارومدار رکي ٿي۔ مصنوعي فائبر گهٽ خرچ، وڌيڪ پائيداري، غيرمعمولي رنگ يا نظري اثر، مشيني ڌوئڻ جي سهولت، داغن جي مزاحمت، گرمي گهٽ رکڻ، يا لباس جو وزن هلڪو ڪرڻ لاءِ شامل ڪيا ويندا آهن۔


بناوت

[سنواريو]
اصل مضمون جي لاءِ ڏسو ڪتڻ (ڪپڙن جي صنعت)
هڪ اسپننگ جيني، اسپننگ مشين جيڪا صنعتي انقلاب جي شروعات ۾ اهم هئي
S- ۽ Z-وڪڙ وارو ڌاڳو

وٽيل ڌاڳو

[سنواريو]

وٽيل ڌاڳو اسٽيپل فائبرن کي گڏ وٽي هڪ مربوط ڌاڳو، يا "اڪيلو"، ٺاهڻ سان تيار ڪيو ويندو آهي۔[19] فائبرن کي ڌاڳي ۾ وٽي ٺاهڻ وارو عمل، جنهن کي اسپننگ چيو ويندو آهي، شروعاتي پٿر جي دور تائين پوئتي وڃي ٿو،[20] ۽ ڌاڳو وٽڻ انهن پهرين عملن مان هڪ هو، جن کي صنعتي بڻايو ويو۔ وٽيل ڌاڳا انفرادي فائبرن يا تندن جي هڪ سلسلي کي گڏ رکڻ سان ٺاهيا ويندا آهن، جنهن سان هڪ اهڙي لڳاتار جوڙجڪ ٺهي ٿي جيڪا هڪٻئي مٿان ايندڙ فائبرن تي مشتمل هوندي آهي، ۽ عام طور وڪڙ سان گڏ ٻڌل هوندي آهي۔ وريل ڌاڳا هڪ ئي قسم جي فائبر تي مشتمل ٿي سگهن ٿا، يا مختلف قسمن جي ملاوٽ ٿي سگهن ٿا۔ مصنوعي فائبرن (جن ۾ گهڻي مضبوطي، چمڪ، ۽ باهه کان بچاءُ جون خاصيتون ٿي سگهن ٿيون) کي قدرتي فائبرن (جن ۾ پاڻي جذب ڪرڻ ۽ چمڙي کي آرام ڏيڻ جون خاصيتون هونديون آهن) سان ملائڻ تمام عام آهي۔ سڀ کان گهڻو استعمال ٿيندڙ ملاوٽون ڪپھ واري-پوليسٽر ۽ ان-ايڪريلڪ فائبر جون ملاوٽون آهن۔ مختلف قدرتي فائبرن جون ملاوٽون به عام آهن، خاص طور مهانگن فائبرن جهڙوڪ الپاڪا، انگورائي ۽ ڪشميري سان۔

مختلف ڪپڙن لاءِ ڌاڳو ان جي فائبرن جي خاصيتن جي بنياد تي چونڊيو ويندو آهي، جيئن گرمي (ان)، هلڪو وزن (ڪپھ يا ريون)، پائيداري (مثال طور جورابن واري ڌاڳي ۾ نائلون شامل ڪيو ويندو آهي)، يا نرمي (ڪشميري، الپاڪا)۔

ڌاڳو فائبر جي وٽيل تارن مان ٺهيل هوندو آهي، جن کي گڏ ٿيڻ وقت تھن وارو چيو ويندو آهي۔[21] ڌاڳي جون اهي تارون هڪٻئي سان ابتڙ رخ ۾ وٽيل (طبقدار) ڪيو ويندو آهي ته جيئن ٿلهو ڌاڳو ٺهي۔ هن آخري وڪڙ جي رخ تي دارومدار رکندي، ڌاڳي ۾ يا ته s-وڪڙ هوندو (ٿريڊ کاٻي پاسي "مٿي" ويندي نظر اچن ٿا) يا z-وڪڙ هوندو (ساڄي پاسي)۔ هڪ-تھي ڌاڳي لاءِ آخري وڪڙ جو رخ ان جي اصل وڪڙ جهڙو ئي هوندو آهي۔ ڌاڳي جي وڪڙ جو رخ ڪپڙي جي آخري خاصيتن تي اثرانداز ٿي سگهي ٿو، ۽ ٻنهي وڪڙن جي رخن جو گڏيل استعمال اُڻيل ڪپڙي ۾ ٽيڙ کي ختم ڪري سگهي ٿو۔[22]

ڌاڳي جي مشيني سالميت ان کي ٺاهيندڙ فائبرن جي وچ ۾ رڳڙ وارن رابطن مان حاصل ٿيندي آهي۔ هن پٺيان سائنس جو پهريون مطالعو گليليو ڪيو هو۔[23]

ڪارڊ ٿيل ۽ ڪنگهي ٿيل ڌاڳو

[سنواريو]

ڪنگهي ٿيل ڌاڳا ڌاڳو وٽڻ جي هڪ اضافي مرحلي، يعني ڪنگهي ڪرڻ، ذريعي ٺاهيا ويندا آهن، جيڪو فائبرن کي هڪ قطار ۾ آڻي ٿو ۽ گذريل ڪارڊنگ مرحلي مان بچيل ننڍا فائبر هٽائي ٿو۔ ڪنگهي ٿيل ڌاڳو بهتر معيار جا ڪپڙا پيدا ڪري ٿو۔ ڪارڊ ٿيل ڌاڳن جي ڀيٽ ۾، هي خاص ڌاڳو ٿورو وڌيڪ مهانگو هوندو آهي، ڇاڪاڻ⁠تہ واڻڻ هڪ ڊگهو ۽ وقت وٺندڙ عمل آهي۔ ڪنگهي ڪرڻ ننڍن فائبرن کي ڊگهن فائبرن کان الڳ ڪري ٿو، جنهن سان ڌاڳو وڌيڪ نرم ۽ هموار ٿي وڃي ٿو۔[24]

هوزري (اڻيل ڪپڙي وارو) ڌاڳو

[سنواريو]

هوزري ڌاڳا اُڻڻ وارن ڪپڙن جي تياري ۾ استعمال ٿيندا آهن۔ ڇاڪاڻ⁠تہ اُڻيل مواد واڻيل مواد کان وڌيڪ نازڪ هوندا آهن؛ تنهن ڪري هوزري ڌاڳا سندن واڻيل هم منصبن جي ڀيٽ ۾ في انچ گهٽ وڪڙن سان وڌيڪ "نرم" ٺاهيا ويندا آهن۔ هوزري ڌاڳو هڪ الڳ اسپننگ عمل (ميلٽ اسپننگ) مان ايندو آهي، ۽ سرڪيولر نٽنگ مشينن سان ڪپڙو ٺاهڻ ۾ استعمال ٿيندو آهي۔[25][26]

اوپن-اينڊ ڌاڳو

[سنواريو]

اوپن-اينڊ ڌاڳو اوپن-اينڊ اسپننگ ذريعي اسپنڊل کان سواءِ ٺاهيو ويندو آهي۔ اسپننگ جو طريقو رنگ اسپننگ کان مختلف آهي۔ اوپن-اينڊ ڌاڳي ۾ روونگ فريم وارو مرحلو ناهي۔ سلائيور ڪارڊ مان روٽر ۾ وڃي ٿو ۽ سڌو ڌاڳي ۾ وريل ٿئي ٿو۔ اوپن-اينڊ ڌاڳو ننڍن فائبرن مان تيار ڪري سگهجي ٿو۔ اوپن-اينڊ ڌاڳا رنگ ڌاڳن کان مختلف هوندا آهن۔ اوپن-اينڊ ڌاڳا ٿلهن ڳڻپن تائين محدود هوندا آهن۔[27][28]

نئون نڪور ڌاڳو

[سنواريو]
اصل مضمون جي لاءِ ڏسو نوان نڪور ڌاڳا

نوان نڪور ڌاڳا يا پيچيده ڌاڳا اهي ڌاڳا آهن جن ۾ اسپننگ يا پلائنگ دوران خاص (آرائشي) اثر شامل ڪيا ويندا آهن۔ هڪ مثال سلَب (slub) ڌاڳا آهن، يعني اهڙو ڌاڳو جنهن ۾ ٿلها يا سنها حصا باقاعده يا بي قاعده نموني سان بدلجندا رهن۔ ساڳي ريت، ڄاڻي واڻي اڻبرابري پيدا ڪرڻ، اسپننگ دوران نيپس يا ڌاتوءَ وارا يا مصنوعي فائبر (قدرتي فائبرن سان گڏ) شامل ڪرڻ يا داخل ڪرڻ سان نواڻ وارا ڌاڳا ٺهن ٿا۔

فلامينٽ ڌاڳو

[سنواريو]

فلامينٽ ڌاڳو فلامينٽ فائبرن (تمام ڊگهن لڳاتار فائبرن) تي مشتمل هوندو آهي، جيڪي يا ته گڏ وريل هوندا آهن يا رڳو گڏ ڪيا ويندا آهن۔ ٿلها مونو فلامينٽ عام طور ڪپڙي جي پيداوار يا سينگار بدران صنعتي مقصدن لاءِ استعمال ٿيندا آهن۔ ريشم قدرتي تند آهي، ۽ مصنوعي تند وارا ڌاڳا ريشم جهڙا اثر پيدا ڪرڻ لاءِ استعمال ٿيندا آهن۔

ساخت ڏنل ڌاڳو

[سنواريو]

ساخت يا بناوٽ ڏنل ڌاڳا تند وارن ڌاڳن کي هوا ذريعي ساخت ڏيڻ واري عمل سان ٺاهيا ويندا آهن (ڪڏهن ڪڏهن ان کي ٽاسلانائيزنگ چيو ويندو آهي)، جنهن ۾ ڪيترن فلامينٽ ڌاڳن کي گڏ ڪري اهڙو ڌاڳو ٺاهيو ويندو آهي جنهن ۾ وريل ڌاڳن جون ڪجهه خاصيتون موجود هونديون آهن۔ اهي مصنوعي لڳاتار فلامينٽ هوندا آهن، جن کي خاص بناوت ۽ ظاهري صورت ڏيڻ لاءِ تبديل ڪيو ويندو آهي۔ شروعاتي طور اهو عمل مصنوعي فائبرن تي لاڳو ڪيو ويو ته جيئن شفافيت ۽ ترڪڻ گهٽجي، ۽ گرمي، جذب ڪرڻ جي صلاحيت وڌي، ۽ ڌاڳو وڌيڪ غير شفاف بڻجي۔ اهو مختلف ڪپڙي جي شين جي تياري ۾ استعمال ڪيو ويو: اُڻيل اندروني ڪپڙا ۽ ٻاهرين لباس، شڪل برقرار رکندڙ اُڻيل لباس، ڊگھو ڪوٽ۔ اهي مصنوعي پشم، قالين، ڪمبل وغيره جي پيداوار ۾ به استعمال ٿيا۔[29][30]

رنگ

[سنواريو]
ڌاڳي جي دڪان تي وڪرو ٿيندڙ مختلف رنگن جا ڌاڳا

ڌاڳو بغير رڱڻ جي به استعمال ٿي سگهي ٿو، يا ان کي قدرتي يا مصنوعي رنگن سان رڱي سگهجي ٿو۔ گهڻن ڌاڳن ۾ هڪجهڙو برابر رنگ هوندو آهي، پر گهڻن رنگن وارن ڌاڳن جا به ڪيترائي قسم موجود آهن:

  • هيدر وارو يا ٽوئيڊ: اهڙو ڌاڳو جنهن ۾ مختلف رنگن وارن فائبرن جا ننڍا ٽڪرا شامل هجن
  • اومبري (Ombré): اهڙو گهڻ رخو ڌاڳو جنهن ۾ هڪ ئي رنگت جا هلڪا ۽ گهرا ڇانورا هجن
  • گهڻ رنگو: اهڙو ڌاڳو جنهن ۾ ٻه يا وڌيڪ الڳ رنگتون هجن (مثال طور "طوطائي رنگ بندي" ۾ سائو، پيلو ۽ ڳاڙهو رنگ شامل ٿي سگهن ٿا)
  • پاڻمرادو پٽيون ٺاهيندڙ: اهڙو ڌاڳو جنهن ۾ رنگن جا ڊگها حصا رڱيل هجن، جيڪي اُڻيل يا ڪروشيه ٿيل شيءِ ۾ پاڻمرادو پٽيون ٺاهي ڇڏين
  • مارلڊ: مختلف رنگن جي ڌاڳن جي تارن کي گڏ وٽي تيار ڪيل ڌاڳو، ڪڏهن ڪڏهن ويجهن رنگتن سان

انهن مختلف رنگن ۽ نمونن کي هڪ عمل ذريعي حاصل ڪيو ويندو آهي، جنهن کي ڌاڳو رڱڻ چيو ويندو آهي۔ ڌاڳو رڱڻ جا ڪيترائي مختلف طريقا آهن: پيڪيج رڱڻ، اسڪين رڱڻ، اسپيس رڱڻ، وارپ بيم رڱڻ وغيره۔[31]

  • پيڪيج رڱڻ: هي سڀ کان وڌيڪ استعمال ٿيندڙ طريقو آهي۔ هن ۾ ڌاڳو اڳ ۾ وڏي مقدار ۾ وريل هوندو آهي، پوءِ ان کي رنگ سان ڀريل خاني ۾ هيٺ لاٿو ويندو آهي۔ جڏهن ڌاڳو رنگ جذب ڪري وٺندو آهي، تڏهن ان کي سلينڊر نما خاني مان ڪڍي سڪايو ويندو آهي۔
  • اسڪين رڱڻ: هن عمل ۾ ڌاڳو ڍرو ڪري اسڪينن يا هينڪن جي صورت ۾ رکيو ويندو آهي۔ پوءِ انهن کي هڪ ڏنڊي تي رکي رنگ واري غسل ۾ ٻوڙيو ويندو آهي۔
  • اسپيس رڱڻ: هي طريقو گهڻ رنگي اثر پيدا ڪرڻ لاءِ استعمال ٿيندو آهي۔ هن ۾ ڌاڳي جي مختلف حصن کي الڳ الڳ رنگن ۾ ٻوڙيو ويندو آهي۔ هڪ حصي کي رنگڻ کان پوءِ مورڊنٽ نالي ڪيميائي مادو استعمال ڪيو ويندو آهي ته جيئن اهو رنگ مستقل رهي ۽ ايندڙ رنگ اڳئين رنگ ۾ نه ملي وڃي۔
  • وارپ بيم رڱڻ: هي پيڪيج رڱڻ جو وڏو روپ آهي؛ پر اهو رڳو واڻيل ڪپڙن جي تياري ۾ استعمال ٿيندو آهي۔[32]
ڌاڳي جي وزنن (ٿولھ) جو مقابلو: مٿيون اسڪين اران وزن وارو آهي۔ ٺاھيندڙ طرفان سفارش ڪيل اُڻت گيج ليبل تي ڏنل آهي: 4.5 کان 5.1 ملي ميٽر سوئين سان في انچ 5 کان 7 ٽانڪا۔ هيٺيون اسڪين جورابن واري وزن جو آهي، خاص طور جوراب اُڻڻ لاءِ۔ سفارش ڪيل گيج: 3.6 کان 4.2 ملي ميٽر سوئين سان في انچ 8 کان 10 ٽانڪا۔
عام استعمال واري سلائي واري ڌاڳي جي ڦيرڪي۔ ويجهو ڏيک ۾ 2-تھ، Z-وڪڙ، مرسيرائيزڊ ڪپھ ۽ پوليسٽر مرڪز واري بناوت ڏيکاريل آهي۔
شروعاتي آمريڪي روايت مطابق رڱڻ کان پوءِ سڪندڙ ڌاڳو، ڪونر پرائري جي زنده تاريخي عجائب گهر ۾

وزن

[سنواريو]
اصل مضمون جي لاءِ ڏسو ڌاڳي جو وزن

هٿ جي هنر لاءِ استعمال ٿيندڙ ڌاڳي جي مقدار عام طور وزن موجب ماپي ۽ اونس (oz) يا گرام (g) ۾ وڪرو ڪئي ويندي آهي۔ عام ماپن ۾ 25g، 50g، ۽ 100g ڍيرا شامل آهن۔ ڪجهه ڪمپنيون بنيادي طور اونس ۾ ماپينديون آهن، جتي عام ماپون ٽي-اونس، چار-اونس، ڇھ-اونس، ۽ اٺ-اونس ڍيرا هونديون آهن۔ ڪپڙي سان لاڳاپيل ماپون معياري گرمي پد ۽ نمي تي ورتيون وينديون آهن، ڇاڪاڻ⁠تہ گرمي ۽ نمي ۾ تبديليون فائبرن کي هوا مان مختلف مقدار ۾ نمي جذب ڪرڻ تي مجبور ڪري سگهن ٿيون، جنهن سان ڌاڳي جو ماپيل وزن وڌي سگهي ٿو بغير ڪنهن نئين فائبر مواد جي شامل ٿيڻ جي۔ ريل يا ڍيري ۾ موجود ڌاڳي جي حقيقي ڊيگهه فائبر جي قدرتي ڳراڻ ۽ تارن جي ٿولھ سبب مختلف ٿي سگهي ٿي؛ مثال طور، 50 g ليس وزن واري موهير جي ڍيري ۾ ڪيترائي سئو ميٽر ٿي سگهن ٿا، جڏهن⁠تہ 50 g ٿلهي اون واري ڍيري ۾ رڳو 60 ميٽر ٿي سگهن ٿا۔

هنري ڌاڳو ڪيترين ٿولھن يا وزنن ۾ موجود هوندو آهي۔ هن کي مٿي بيان ڪيل ماپ ۽ وزن سان گڊمڊ نہ ڪيو وڃي۔ آمريڪا جي ڪرافٽ يارن ڪائونسل ڌاڳي جي وزن کي ماپڻ لاءِ هڪ معياري صنعتي نظام کي فروغ ڏئي ٿي، جنهن ۾ وزنن کي 0 (سڀ کان سنهو) کان 7 (سڀ کان ٿلهو) تائين نمبر ڏنا ويندا آهن۔[33] هر وزن کي هڪ نمبر ۽ نالي سان بيان ڪيو ويندو آهي: سائيز 0 ڌاڳو ليس سڏبو آهي، سائيز 1 سپر فائين، سائيز 2 فائين، سائيز 3 لائيٽ، سائيز 4 ميڊيم، سائيز 5 بلڪي، سائيز 6 سپر بلڪي، ۽ سائيز 7 جمبو۔[34]

هر وزن سان ڪيترائي عام استعمال ٿيندڙ، پر غير ضابطي وارا اصطلاح به لاڳاپيل هوندا آهن۔ تنهن هوندي به، هي نالا صحيح سائنسي ماپ بدران رڳو وضاحتي نوعيت جا هوندا آهن؛ فائبر فنڪار اڪثر اختلاف ڪندا آهن ته انهن مان هر هڪ درجي جي صحيح حد ڪٿي اچي ٿي، ۽ مختلف ماپن جي وچ ۾ صحيح لاڳاپا ڪهڙا آهن۔ انهن اصطلاحن ۾ شامل آهن: فنگرنگ، اسپورٽ، ڊبل-نٽ (يا DK)، ورسٽيڊ، اران (يا هيوي ورسٽيڊ)، بلڪي، سپر-بلڪي، ۽ روونگ۔[34]

هٿ جي هنر لاءِ استعمال ٿيندڙ ڌاڳي جي ليبلن تي اڪثر گيج بابت ڄاڻ به شامل هوندي آهي، جيڪا ڌاڳي جي وزن کي طئي ڪرڻ ۾ مدد ڪري سگهي ٿي۔ گيج، جنهن کي برطانيا ۾ ٽينشن چيو ويندو آهي، ان ڳالهه جي ماپ آهي ته مقرر سائيز واري اُڻت سئي يا ڪروشيه هوڪ سان في انچ يا في سينٽي ميٽر ڪيترا ٽاڪا ۽ قطارون ٺهن ٿيون۔ تجويز ڪيل معيار 4x4 انچ / 10x10 سينٽي ميٽر اُڻيل اسٽاڪينيٽ يا سنگل ڪروشيه چورس استعمال ڪري ٿو، جتي ليبل تي ڏنل اوزارن سان ٺهيل ٽاڪن ۽ قطارن جو تعداد گيج طئي ڪرڻ لاءِ استعمال ٿيندو آهي۔

دنيا جي اڪثر حصن ۾، آمريڪا کان سواءِ، ٽيڪسٽائل انجنيئر اڪثر ٽيڪس (tex) نالي ايڪو استعمال ڪندا آهن، جيڪو 1000 ميٽر ڌاڳي جي گرامن ۾ وزن کي ظاهر ڪري ٿو، يا ڊيسي ٽيڪس، جيڪو وڌيڪ نفيس ماپ آهي ۽ 10,000 ميٽر ڌاڳي جي گرامن ۾ وزن جي برابر هوندو آهي۔ وقت سان گڏ مختلف صنعتن طرفان ٻيا به ڪيترائي ايڪا استعمال ڪيا ويا آهن۔

ڌاڳي جا ڍيرا

[سنواريو]

سلائي ۽ هٿ جي هنر سان لاڳاپيل استعمالن ۾ ڌاڳو ويڙهڻ جا ڪيترائي مختلف طريقا موجود آهن، جن ۾ هينڪ، اسڪين، ڊونٽ گولا، ڪيڪ، ۽ ڪون شامل آهن۔

هينڪ

[سنواريو]

ڌاڳي جو هينڪ[35] ڌاڳي جو ڦيريل ڳوٿرو هوندو آهي،[36] بلڪل اهڙي طرح جيئن تار عام طور وڪرو ڪئي ويندي آهي۔ ڌاڳو عام طور ٻن هنڌن تي، جيڪي هڪٻئي جي سامهون هوندا آهن، ٻڌو ويندو آهي ته جيئن ڦيرا گڏ رهن ۽ اُلجهن کان بچن۔ فائبر جون خاصيتون وڌيڪ واضح نموني ڏيکارڻ جي صلاحيت سبب، هينڪ ڪيترن ڌاڳو وڪڻندڙن ۽ ڌاڳو رڱيندڙن لاءِ ڌاڳو ٻڌڻ جو پسنديده طريقو آهي۔[36] ان کي اڪثر سوفٽ (swift) ذريعي ويڙهيو ويندو آهي، جيڪو هڪ بيٺل اوزار هوندو آهي جيڪو ڌاڳي جي هينڪ کي بغير رڪاوٽ جي سنڀالي ٿو ۽ مرڪزي محور تي ڦري ٿو ته جيئن ڌاڳي جي گولائي ۾ ويڙهڻ آسان ٿئي۔[37] هينڪ جا ٻه ذيلي قسم آهن: وريل هينڪ ۽ ويڙهيل هينڪ۔ وريل هينڪ اهو هوندو آهي جيڪو رسي جهڙي چوٽي ۾ وريل هجي۔ ويڙهيل هينڪ اهو هوندو آهي جيڪو اڌ ۾ ويڙهي پرچون وڪري لاءِ ليبل سان ٻڌو وڃي۔[36]

اسڪين

[سنواريو]

اسڪين (Skein) هٿ جي هنر واري سلائي شعبي ۾ ڌاڳي جي ڍيرن جو سڀ کان عام قسمن مان هڪ آهن، جيتوڻيڪ وڌيڪ عام ٽيڪسٽائل صنعت ۾ گهٽ استعمال ٿيندا آهن۔ جيتوڻيڪ فني طور اسڪين اهڙي ڍيري کي چيو ويندو آهي جيڪو ڊگهي گول شڪل ۾ ويڙهيل هجي، پر "اسڪين" لفظ عام طور ڪنهن به ڌاڳي جي گولي لاءِ استعمال ڪيو ويندو آهي۔[36] ڪيترائي وڏا ڌاڳو وڪڻندڙ ادارا، جهڙوڪ لائن برانڊ (Lion Brand)، ۽ انهن جون بنيادي ڪمپنيون، جهڙوڪ يارنسپائريشنس، پنهنجو ڌاڳو اسڪينن ۾ وڪرو ڪن ٿيون۔ ڌاڳي جي ٻين ڍيرن جي ڀيٽ ۾، اسڪين توهان کي ڌاڳي جي ٻنهي ڇيڙن تائين رسائي ڏئي ٿو۔[36] اسڪين جي اندر واري ڌاڳي جي ڇيڙي کي سينٽر پل چيو ويندو آهي۔[36] سينٽر پل بُلٽ اسڪين بابت هڪ وڏي شڪايت اها آهي ته اندر وارو ڌاڳو آساني سان نٿو ملي، ۽ اڪثر اهو اسڪين مان اُلجهيل ڌاڳي جي ڍير جي صورت ۾ ٻاهر نڪري اچي ٿو، جنهن کي "يارن بارف" چيو ويندو آهي۔ اسڪين جا ٻه قسم آهن: پل اسڪين، جيڪو وڌيڪ مستطيل شڪل وارو هوندو آهي، ۽ بُلٽ اسڪين، جيڪو وڌيڪ گول هوندو آهي۔[36][38]

پڻ ڏسو

[سنواريو]

حوالا

[سنواريو]
  1. 1 2 "Yarn". Merriam-Webster. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 2012-05-07 تي محفوظ ڪيل. 2012-05-25 تي حاصل ڪيل.
  2. ↑ Kadolph, Sara J., ed. (2007) Textiles, 10th edition, Pearson/Prentice-Hall. p. 203. ISBN 0-13-118769-4
  3. 1 2 "Thread". Encyclopædia Britannica. 2026-05-08 تي حاصل ڪيل.
  4. ↑ "Yarn - Etymology, Origin & Meaning".
  5. ↑ Bay, Ann (September 1980). "Spinning Yarns, Telling Tales about Textiles". Art to Zoo (Office of Elementary and Secondary Education, Smithsonian Institution). http://www.smithsonianeducation.org/educators/lesson_plans/spinning_yarns/atz_spinningyarns_sep1980.pdf.
  6. ↑ "How yarn is made". Advameg. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 2007-06-16 تي محفوظ ڪيل. 2007-06-21 تي حاصل ڪيل.
  7. ↑ Postrel, Virginia (2020). The Fabric of Civilization: How Textiles Made the World. New York: Basic Books. ص. 58. ISBN 9781541617629.
  8. ↑ Vainker, Shelagh (2004). Chinese Silk: A Cultural History. Rutgers University Press. ص. 20, 17. ISBN 978-0813534466.
  9. ↑ Johnson, Ingrid; Cohen, Allen C.; Sarkar, Ajoy K. (2015-09-24). J.J. Pizzuto's Fabric Science: Studio Access Card. Bloomsbury Publishing USA. ISBN 9781628926583.
  10. ↑ Juracek, Judy A. (2000). Soft Surfaces: Visual Research for Artists, Architects, and Designers. W. W. Norton & Company. ISBN 9780393730333.
  11. 1 2 Haffenden, Vikki; Patmore, Frederica (2019). The Knitting Book: Over 250 Step-by-Step Techniques. New York: DK Publishing. ISBN 9781465482402. 6 November 2024 تي حاصل ڪيل.
  12. ↑ Doyle, EK; Preston, JWV; McGregor, BA; Hynd, PI (May 17, 2021). "The science behind the wool industry. The importance and value of wool production from sheep.". Anim Front 11 (2): 15–23. doi:10.1093/af/vfab005. PMID 34026311.
  13. ↑ "Rayon". Time Magazine 5 (26): 24–25. 1925.
  14. ↑ Coburn, Robyn (September 1, 2010). "Crafting for a Greener World: T-shirt yarns". Natural Life Magazine (135): 10–13. https://www.life.ca/naturallife/1010/crafting-for-a-greener-world-refashioning-tshirt-yarns.htmhttps://www.life.ca/naturallife/1010/crafting-for-a-greener-world-refashioning-tshirt-yarns.htm. Retrieved 19 December 2021.[مئل ڳنڍڻو]
  15. ↑ Miliani, Andrea (2022-04-21). "Inside a Chilean Factory Turning Old Clothes Into High-Quality Eco-Yarn". Vogue (آمريڪي انگريزي ۾). محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 2025-08-28 تي محفوظ ڪيل. 2025-10-22 تي حاصل ڪيل.
  16. ↑ Holli, Friedland (April 5, 2010). "Knitting with recycled t-shirts". Baltimore Examiner.
  17. ↑ Shakespeare, Margaret (September 30, 2015). "20 Things You Didn't Know About...Wool". Discover Magazine. 2021-11-25 تي حاصل ڪيل.
  18. ↑ Zallmann, M; Smith, P; Tang, M; Spelman, L; Cahill, J; Wortmann, G; Katelaris, C; Allen, K et al. (2017). "Debunking the Myth of Wool Allergy: Reviewing the Evidence for Immune and Non-immune Cutaneous Reactions". Acta Dermato Venereologica 97 (8): 906–915. doi:10.2340/00015555-2655. PMID 28350041.
  19. ↑ Kadolph, Sara J., ed. (2007) Textiles, 10th edition, Pearson/Prentice-Hall. p. 197. ISBN 0-13-118769-4
  20. ↑ Barber, Elizabeth Wayland (1994) Women's Work:The First 20,000 Years, W. W. Norton. p. 44. ISBN 0393313484
  21. ↑ Doran, David; Cather, Bob (2013-07-24). Construction Materials Reference Book. Routledge. ISBN 9781135139216.
  22. ↑ "How to Ply Yarn the Simple Way with this Expert Guide | Interweave". Interweave. 2016-11-18. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 2016-12-14 تي محفوظ ڪيل. 2017-12-05 تي حاصل ڪيل.
  23. ↑ Warren, Patrick B. (13 April 2018). "Why Clothes Don't Fall Apart: Tension Transmission in Staple Yarns". Physical Review Letters 120 (15). doi:10.1103/PhysRevLett.120.158001. PMID 29756870. Bibcode: 2018PhRvL.120o8001W.
  24. ↑ American Home Economics Association. Textiles and Clothing Section (1970). Textile handbook. Internet Archive. Washington, American Home Economics Association. ص. 30.
  25. ↑ Wingate, Isabel Barnum (1979). Fairchild's dictionary of textiles. Internet Archive. New York : Fairchild Publications. ص. 298. ISBN 978-0-87005-198-2.{{cite book}}: CS1 maint: publisher location (ڳنڍڻو)
  26. ↑ "Hosiery Yarns and the Knitted Fabric". Journal of the Textile Institute Proceedings 18 (3): P74–P75. 1927-03-01. doi:10.1080/19447012708665800.
  27. ↑ Wingate, Isabel Barnum (1979). Fairchild's dictionary of textiles. Internet Archive. New York : Fairchild Publications. ص. 425. ISBN 978-0-87005-198-2.{{cite book}}: CS1 maint: publisher location (ڳنڍڻو)
  28. ↑ Lawrence, Alexander (2010). Advances in yarn spinning technology. Cambridge: Woodhead Publishing Ltd. ص. 81–261–273–365. ISBN 978-0-85709-021-8. OCLC 798340806.
  29. ↑ "textile – Types of yarn". Encyclopaedia Britannica. 2021-10-22 تي حاصل ڪيل.
  30. ↑ "Moisture mobility in textured yarns and fabrics". Textile News, Apparel News, RMG News, Fashion Trends. 2013-12-12. 2021-10-22 تي حاصل ڪيل.
  31. ↑ Kiron, Mazharul Islam (2013-01-28). "Flow Chart of Yarn Dyeing | Methods of Yarn Dyeing". Textile Learner (آمريڪي انگريزي ۾). 2024-11-24 تي حاصل ڪيل.
  32. ↑ Kiron, Mazharul Islam (2013-01-28). "Flow Chart of Yarn Dyeing | Methods of Yarn Dyeing". Textile Learner (آمريڪي انگريزي ۾). 2024-11-24 تي حاصل ڪيل.
  33. ↑ "Standards and Guidelines for Crochet and Knitting – Welcome to the Craft Yarn Council". www.yarnstandards.com. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 2007-04-18 تي محفوظ ڪيل.
  34. 1 2 "Standard Yarn Weight System | Welcome to the Craft Yarn Council". www.craftyarncouncil.com. 2021-10-03 تي حاصل ڪيل.
  35. ↑ "Definition of HANK". www.merriam-webster.com. 2021-10-03 تي حاصل ڪيل.
  36. 1 2 3 4 5 6 7 "Lisa's List: 12 Yarn Ball Types and How to Knit with Them". Interweave. 2017-02-23. اصل نسخو مان 2021-10-03 تي محفوظ ڪيل. 2021-10-03 تي حاصل ڪيل.
  37. ↑ "Hand Weaving Supplies from Weaving Today" (PDF). Handwoven. January–February 1985.
  38. ↑ YARN01. "Core spun yarn". YARN01 (انگريزي ۾). 2025-11-06 تي حاصل ڪيل.{{cite web}}: CS1 maint: numeric names: authors list (ڳنڍڻو)

ٻاهريان ڳنڍڻا

[سنواريو]

سانچو:Sewing

سانچو:Weaving

"https://sd.wikipedia.org/w/index.php?title=ڌاڳو&oldid=376431" تان ورتل