ڊيوڊ ھلبرٽ
| ڊيوڊ هلبرٽ (David Hilbert) | |
|---|---|
| فائل:David Hilbert 1912.jpg ڊيوڊ هلبرٽ، 1912ع ۾. | |
| پيدائش | 23 جنوري 1862ع ڪونگزبرگ، پروشيا (هاڻوڪو روس) |
| وفات | 14 فيبروري 1943ع (عمر 81 سال) گوٽنگن، جرمني |
| قوميت | جرمن |
| پيشو | رياضيدان، فلسفي |
| شھرت جو ڪارڻ | هلبرٽ جا 23 مسئلا، هلبرٽ اسپيس، پروف ٿيوري |
ڊيوڊ هلبرٽ (David Hilbert) هڪ جرمن رياضيدان ۽ رياضيءَ جو فلسفي هو. کيس پنهنجي دور جي سڀ کان بااثر رياضيدانن ۾ شمار ڪيو ويندو آهي.[1]
بنيادي کوجنائون ۽ نظريا
[سنواريو]هلبرٽ رياضيءَ جي وسيع شعبن ۾ بنيادي خيال پيش ڪيا ۽ انهن کي ترقي ڏني، جن ۾ شامل آهن:
- انويرينٽ ٿيوري (Invariant theory)
- ڪميومٽيٽو الجبرا (Commutative algebra)
- جاميٽري جا بنياد (Foundations of geometry)
- اسپيڪٽرل ٿيوري (Spectral theory)
هن جيورج ڪينٽر جي سيٽ ٿيوري ۽ "ٽرانسفائنائٽ نمبرن" جو دفاع ڪيو ۽ کين رياضيءَ ۾ اهم مقام ڏياريو.
هلبرٽ جا 23 مسئلا
[سنواريو]سن 1900ع ۾، هلبرٽ رياضيءَ جي عالمي ڪانگريس ۾ 23 اهڙا مسئلا (Problems) پيش ڪيا، جن 20 هين صديءَ جي رياضياتي تحقيق جو رخ متعين ڪيو. اهي مسئلا اڄ به رياضيءَ جي دنيا ۾ انتهائي اهميت رکن ٿا.[2]
منطق ۽ فزيڪس
[سنواريو]هلبرٽ ۽ سندس شاگردن جديد رياضياتي فزيڪس لاءِ اهم اوزار تيار ڪيا. هو پروف ٿيوري (Proof theory) ۽ رياضياتي منطق (Mathematical logic) جي بانين مان هڪ هو. هن رياضيءَ ۾ سخت نظم ۽ ضبط (Rigor) قائم ڪرڻ ۾ وڏو ڪردار ادا ڪيو.