ڊايوڊ

ڊايوڊ
ڊايوڊ
غير فعال سيمي ڪنڊڪٽر
	Diode
	سلڪان ڊائيوڊ جو ويجهي کان ورتل منظر. اينوڊ (anode) ساڄي پاسي آهي؛ ڪيٿوڊ (cathode) کاٻي پاسي آهي (جتي ڪاري پٽي جو نشان لڳل آهي). ٻنهي ٽرمينلز (Leads) جي وچ ۾ چورس سلڪان ڪرسٽل ڏسي سگهجي ٿو.
ٽرمينلز	2 (اينوڊ ۽ ڪيٿوڊ)
ڪم ڪرڻ جو اصول	غير متوازن وهڪرو (Asymmetric conductance); هڪ طرفي موصليت (Asymmetric conductance)

مختلف سيمي ڪنڊڪٽر ڊائيوڊ. کاٻي پاسي: هڪ چار-ڊائڊ برج ريڪٽيفائر. ان جي اڳيان هڪ 1N4148 سگنل ڊائيوڊ آهي. بلڪل ساڄي پاسي هڪ زينر ڊائيوڊ آهي. گھڻن ڊائيوڊز ۾، هڪ اڇو يا ڪارو رنگ وارو بينڊ ڪيٿوڊ کي سڃاڻي ٿو جنهن ۾ اليڪٽران وهندا جڏهن ڊائيوڊ ڪرنٽ هلائي رهيو هوندو. اليڪٽران جو وهڪرو روايتي ڪرنٽ وهڪري جي الٽ آهي.^[1]^[2]^[3]

ڊايوڊ (Diode) هڪ ٻن ٽرمينلز وارو اليڪٽرانڪ حصو آهي جيڪو بجلي جي وهڪري (Current) کي بنيادي طور تي صرف هڪ طرف گذرڻ جي اجازت ڏئي ٿو. ان ۾ هڪ طرف بجليءَ لاءِ مزاحمت (Resistance) تمام گهٽ (نظرياتي طور تي زيرو) ۽ ٻي طرف تمام گهڻي (نظرياتي طور تي لامحدود) هوندي آهي.

هڪ سيمي ڪنڊڪٽر ڊائيوڊ، جيڪو اڄ سڀ کان وڌيڪ استعمال ٿيندڙ قسم آهي، سيمي ڪنڊڪٽر مواد جو هڪ ڪرسٽل ٽڪرو آهي جنهن ۾ p–n جنڪشن ٻن برقي ٽرمينلز سان ڳنڍيل آهي.^[4] ان ۾ هڪ ايڪسپونينشل ڪرنٽ–وولٽيج خاصيت آهي. سيمي ڪنڊڪٽر ڊائيوڊ پهرين سيمي ڪنڊڪٽر اليڪٽرانڪ ڊوائيسز هئا. ڪرسٽل معدنيات ۽ ڌاتو جي وچ ۾ رابطي جي ذريعي غير متناسب برقي وهڪري جي دريافت 1874 ۾ جرمن فزڪسسٽ فرڊيننڊ برائون ڪئي هئي. اڄ، گهڻا ڊاءِوڊ سلڪون مان ٺهيل آهن، پر ٻيا سيمي ڪنڊڪٽنگ مواد جهڙوڪ گيليم آرسنائيڊ ۽ جرمينيم پڻ استعمال ڪيا ويندا آهن.

پراڻو ٿرميونڪ ڊاءِوڊ هڪ ويڪيوم ٽيوب آهي جنهن ۾ ٻه اليڪٽروڊ، هڪ گرم ڪيٿوڊ ۽ هڪ پليٽ آهي، جنهن ۾ اليڪٽران صرف هڪ طرف وهي سگهن ٿا، ڪيٿوڊ کان پليٽ تائين.

ڪيترن ئي استعمالن مان، ڊاءِوڊ ريڪٽيفائرز ۾ متبادل ڪرنٽ (AC) پاور کي سڌو ڪرنٽ (DC) ۾ تبديل ڪرڻ، ريڊيو رسيور ۾ ڊيموڊوليشن، ۽ منطق لاءِ يا گرمي پد سينسر جي طور تي به استعمال ڪري سگهجن ٿا. ڊاءِوڊ جو هڪ عام قسم هڪ روشني خارج ڪندڙ ڊاءِوڊ آهي، جيڪو اليڪٽرانڪ ڊوائيسز تي برقي روشني ۽ حيثيت جي اشارن طور استعمال ٿيندو آهي.

A semiconductor diode, the most commonly used type today, is a crystalline piece of semiconductor material with a p–n junction connected to two electrical terminals.^[4] It has an exponential current–voltage characteristic. Semiconductor diodes were the first semiconductor electronic devices. The discovery of asymmetric electrical conduction across the contact between a crystalline mineral and a metal was made by German physicist Ferdinand Braun in 1874. Today, most diodes are made of silicon, but other semiconducting materials such as gallium arsenide and germanium are also used.^[5]

The obsolete thermionic diode is a vacuum tube with two electrodes, a heated cathode and a plate, in which electrons can flow in only one direction, from the cathode to the plate.

Among many uses, diodes are found in rectifiers to convert alternating current (AC) power to direct current (DC), demodulation in radio receivers, and can even be used for logic or as temperature sensors. A common variant of a diode is a light-emitting diode, which is used as electric lighting and status indicators on electronic devices.

سيمي ڪنڊڪٽر ڊايوڊ

اڄڪلهه سڀ کان وڌيڪ استعمال ٿيندڙ ڊايوڊ "سيمي ڪنڊڪٽر ڊايوڊ" آهي. هي سيمي ڪنڊڪٽر مادي جي هڪ قلمي ٽڪري تي مشتمل هوندو آهي جنهن ۾ P–N جنڪشن لڳل هوندو آهي.

تاريخ: جرمن فزيڪس دان فرڊيننڊ برون 1874ع ۾ پهريون ڀيرو هن هڪ طرفي وهڪري جي اصول کي دريافت ڪيو.
مادو: اڪثر ڊايوڊ سليڪان مان ٺهيل هوندا آهن، پر گيليم آرسينائيڊ ۽ جيرمينيم پڻ استعمال ٿيندا آهن.^[6]

استعمال

ڊايوڊ جا اليڪٽرانڪس ۾ ڪيترائي استعمال آهن:

رڪٽيفائير (Rectifiers): اي سي (AC) بجليءَ کي ڊي سي (DC) ۾ تبديل ڪرڻ لاءِ.
ڊي ماڊيوليشن: ريڊيو ريسيورز ۾ سگنل حاصل ڪرڻ لاءِ.
سينسرز: گرمي پد معلوم ڪرڻ لاءِ.
ايل اي ڊي (LED): لائيٽ ايميٽنگ ڊايوڊ، جيڪو روشنيءَ جي ذريعن ۽ اشارن (Indicators) طور استعمال ٿئي ٿو.

ٿرميونڪ ڊايوڊ

هي ڊايوڊ جو هڪ پراڻو قسم آهي جيڪو ويڪيوم ٽيوب تي مشتمل هوندو هو. ان ۾ هڪ گرم ڪيٿوڊ (Cathode) مان اليڪٽران نڪري پليٽ ڏانهن ويندا هئا، پر واپس نه اچي سگهندا هئا. اڄڪلهه اهي اوزار لڳڀڳ ختم ٿي چڪا آهن.^[7]

حوالا

↑ Tooley, Mike (2013). Electronic Circuits: Fundamentals and Applications, 3rd Ed. Routledge. ص. 81. ISBN 978-1-136-40731-4.
↑ Crecraft, Filip Mincic; Stephen Gergely (2002). Analog Electronics: Circuits, Systems and Signal Processing. Butterworth-Heinemann. ص. 110. ISBN 0-7506-5095-8.
↑ Horowitz, Paul; Winfield Hill (1989). The Art of Electronics, 2nd Ed. London: Cambridge University Press. ص. 44. ISBN 0-521-37095-7.
1 2 "Physical Explanation – General Semiconductors". 2010-05-25. 2010-08-06 تي حاصل ڪيل.
↑ "The Constituents of Semiconductor Components". 2010-05-25. اصل نسخو مان 2011-07-10 تي محفوظ ڪيل. 2010-08-06 تي حاصل ڪيل.
↑ Sze, S. M. (2006). Physics of Semiconductor Devices. Wiley.
↑ Tyagi, M. S. (1991). Introduction to Semiconductor Materials and Devices. Wiley.

[1] Tooley, Mike (2013). Electronic Circuits: Fundamentals and Applications, 3rd Ed. Routledge. ص. 81. ISBN 978-1-136-40731-4.

[Crecraft-2] Crecraft, Filip Mincic; Stephen Gergely (2002). Analog Electronics: Circuits, Systems and Signal Processing. Butterworth-Heinemann. ص. 110. ISBN 0-7506-5095-8.

[Horowitz-3] Horowitz, Paul; Winfield Hill (1989). The Art of Electronics, 2nd Ed. London: Cambridge University Press. ص. 44. ISBN 0-521-37095-7.

[:0-4] 1 2 "Physical Explanation – General Semiconductors". 2010-05-25. 2010-08-06 تي حاصل ڪيل.

[5] "The Constituents of Semiconductor Components". 2010-05-25. اصل نسخو مان 2011-07-10 تي محفوظ ڪيل. 2010-08-06 تي حاصل ڪيل.

[diode_physics-6] Sze, S. M. (2006). Physics of Semiconductor Devices. Wiley.

[vacuum_tube-7] Tyagi, M. S. (1991). Introduction to Semiconductor Materials and Devices. Wiley.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]