چپ
| چپ (Lip) | |
|---|---|
 انسان جا چپ | |
| تفصيل | |
| شريان | انفيريئر ليبيل، سپيريئر ليبيل آرٽري |
| نس | انفيريئر ليبيل، سپيريئر ليبيل وين |
| تنت | فرنٽل، انفرا اوربيٽل نرو |
| سڃاڻپ ڪندڙ | |
| لاطيني ٻولي | labia oris |
| ائناٽامي جا محاورا | A05.1.01.005 |
| ائناٽامي جو بنيادي ماڊل | 59816 |
| ائناٽامي جا محاورا | |
چپ (Lips) نرم بافتن (Soft tissues) جو هڪ جوڙو آهن جيڪي ڄاڙي سان جڙيل هوندا آهن. اهي انسانن سميت ڪيترن ئي جانورن جي وات جو سڀ کان وڌيڪ نظر ايندڙ حصو آهن.[1] کير پياريندڙ جانورن (Mammals) جا چپ نرم ۽ چرپر ڪندڙ هوندا آهن، جيڪي غذا حاصل ڪرڻ (جهڙوڪ ٿڃ پيئڻ) ۽ آواز يا ٻوليءَ جي اچارڻ ۾ مدد ڪندا آهن. انساني چپ هڪ حسي عضوو به آهن ۽ چمي يا محبت جي اظهار دوران هڪ حساس علائقو (Erogenous zone) ثابت ٿيندا آهن.
بناوت
[سنواريو]
مٿئين ۽ هيٺئين چپن کي طبي زبان ۾ ترتيبوار labium superius oris ۽ labium inferius oris چيو ويندو آهي.[2][3] اها جڳهه جتي چپ منهن جي چمڙي سان ملن ٿا، ان کي "ورميلين بارڊر" (Vermilion border) چيو ويندو آهي.[4] مٿئين چپ جي وچ واري مڙيل شڪل کي "ڪيوپڊز بو" (Cupid's bow) چيو ويندو آهي. مٿئين چپ ۽ نڪ جي وچ ۾ موجود سڌي لڪير يا نالي کي "فلٽرم" (Philtrum) چيو ويندو آهي.[5]
چپن جي چمڙي تمام سنهي هوندي آهي، جنهن ۾ 3 کان 5 گهرڙن جون تهون هونديون آهن، جڏهن ته منهن جي باقي چمڙي ۾ 16 تهون ٿينديون آهن. چپن ۾ ميلانين (Melanin) گهٽ هجڻ ڪري رت جون نليون صاف نظر اچن ٿيون، جنهنڪري چپ ڳاڙها نظر ايندا آهن. چپن تي وار نه هوندا آهن ۽ نه ئي پگهر جا غدود (Sweat glands) ٿيندا آهن، جنهنڪري اهي جلدي خشڪ ٿي ويندا آهن.
اعصابي ۽ رت جي فراهمي
[سنواريو]- اعصاب (Nerves): چپن کي "ٽرائيجمينل نرو" (Trigeminal nerve) ذريعي حسي سگنل ملندا آهن.
- رت (Blood): "فيشل آرٽري" (Facial artery) چپن کي رت مهيا ڪندي آهي.
مشڪون (Muscles)
[سنواريو]چپن جي چرپر لاءِ ڪيتريون ئي مشڪون ڪم ڪن ٿيون، جن ۾ "آربيڪيولرس اوريس" (Orbicularis oris) سڀ کان اهم آهي، جيڪا وات کي بند ڪرڻ ۽ سيٽي وڄائڻ ۾ مدد ڪندي آهي. اهي سڀ مشڪون "فيشل نرو" (Facial nerve) ذريعي ڪنٽرول ٿينديون آهن.
فعل (Functions)
[سنواريو]کاڌو کائڻ
[سنواريو]
چپ کاڌي کي وات ۾ روڪڻ، مائع شين کي پيئڻ ۽ چوسڻ (Suction) ۾ مدد ڪن ٿا. ٻارن لاءِ ماءُ جو کير پيئڻ لاءِ چپن جي گرفت تمام ضروري آهي.
ڳالهائڻ (Articulation)
[سنواريو]چپ مختلف آوازن کي ڪڍڻ ۾ بنيادي ڪردار ادا ڪن ٿا، خاص طور تي اهي لفظ جن ۾ ٻنهي چپن جو استعمال ٿئي (Bilabial consonants)، جهڙوڪ "پ"، "ب"، "م".
حسي عضوو
[سنواريو]چپن ۾ اعصابي ريشا (Nerve endings) تمام گهڻا هوندا آهن، تنهنڪري اهي لمس (Touch)، گرمي ۽ سردي لاءِ تمام گهڻا حساس هوندا آهن.
طبي اهميت (Clinical significance)
[سنواريو]چپ ڪيترن ئي بيمارين جي نشاندهي ڪن ٿا:
- سائنسوس (Cyanosis): رت ۾ آڪسيجن جي گهٽتائيءَ سبب چپن جو رنگ نيرو ٿي ويندو آهي.
- چيلائٽس (Cheilitis): چپن جي سوزش کي چيو ويندو آهي، جنهن ۾ چپ ڦاٽي پوندا آهن.[6]
سماج ۽ ثقافت
[سنواريو]دنيا جي ڪيترن ئي سماجن ۾ چپن کي حسن ۽ جنسي ڪشش جي علامت سمجهيو ويندو آهي. چپن کي سينگارڻ لاءِ لپسٽڪ (Lipstick)، لپ گلاس ۽ لپ بام جو استعمال عام آهي. ڪجهه ثقافتن ۾ چپن کي ڇلڻ (Piercing) جو رواج به آهي.
حوالا
[سنواريو]- ↑ "Definition of LIP". Merriam-Webster (in انگريزي). Retrieved 2022-05-22.
- ↑ "Labium Superius Oris -- Medical Definition". medilexicon.com. Archived from the original on 2014-10-17. Retrieved 2011-11-12.
- ↑ "Labium Inferius Oris -- Medical Definition". medilexicon.com. Archived from the original on 2014-10-17. Retrieved 2011-11-12.
- ↑ "Vermilion Border -- Medical Definition". medilexicon.com. Archived from the original on 2014-10-17. Retrieved 2011-11-12.
- ↑ "Philtrum -- Medical Definition". medilexicon.com. Archived from the original on 2014-10-17. Retrieved 2011-11-12.
- ↑ Bhutta, Beenish S.; Hafsi, Wissem (2021), "Cheilitis", StatPearls, Treasure Island (FL): StatPearls Publishing, PMID 29262127, retrieved 2021-07-08
- ↑ CDC (2020-12-28). "Facts about Cleft Lip and Cleft Palate | CDC". Centers for Disease Control and Prevention (in آمريڪي انگريزي). Retrieved 2021-07-08.
- ↑ "Lip cancer - Symptoms and causes". Mayo Clinic (in انگريزي). Retrieved 2021-07-08.