چنگ گهراڻو
大清 (Dai Qing) | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| |||||
 1820ع ۾ چنگ سلطنت جي حدون | |||||
| حيثيت | سلطنت | ||||
| گاديءَ جو شهر | بيجنگ (1644–1912) | ||||
| عام ٻوليون | چيني ٻولي، مانچو ٻولي | ||||
| مذهب | ٻڌ مذهب، ڪنفيوشس ازم، اسلام، تائو ازم | ||||
| حڪومت | مطلق العنان بادشاهت | ||||
| تاريخي دور | ابتدائي جديد دور | ||||
• قيام (سنهيانگ ۾) | 1636 | ||||
• شينهائي انقلاب (دستبرداري) | 12 فيبروري 1912 | ||||
| آبادي | |||||
• اندازو | 426,000,000 (1907ع ۾) | ||||
.svg)
.svg){kind=link}
چنگ گهراڻو (Qing Dynasty)، جنهن کي عظيم چنگ يا چنگ سلطنت به چيو ويندو آهي، چين جي تاريخ جو آخري شاهي خاندان هو. هيءَ سلطنت 1636ع کان 1912ع تائين قائم رهي. هن خاندان جي قيادت مانچو (Manchu) نسل جي هٿ ۾ هئي. هنن 1644ع ۾ منگ خاندان کي شڪست ڏئي بيجنگ تي قبضو ڪيو ۽ چين تي پنهنجي حڪمرانيءَ جو آغاز ڪيو.
تاريخي پس منظر
[سنواريو]هن خاندان جو بنياد نورهاچي (Nurhaci) رکيو، جيڪو جينزو جيورچين جو اڳواڻ هو. هن مختلف قبيلن کي متحد ڪري 1616ع ۾ "پوئين جن خاندان" جو بنياد وڌو. بعد ۾ سندس پٽ هونگ تائجي 1636ع ۾ "عظيم چنگ" جي نالي سان سلطنت جو اعلان ڪيو. 1644ع ۾، جڏهن منگ خاندان گهريلو ويڙهه سبب ڪمزور ٿيو، ته چنگ فوجون بيجنگ ۾ داخل ٿيون.
عروج جو دور
[سنواريو]چنگ خاندان پنهنجي عروج تي دنيا جي چوٿين وڏي سلطنت هئي. هنن جو قبضو اوڀر ۾ جپان جي سمنڊ کان وٺي اولهه ۾ پامير جبلن تائين پکڙيل هو.
- ڪانگشي شهنشاهه (1661–1722): هن سلطنت کي مضبوط ڪيو ۽ علم و ادب جي سرپرستي ڪئي.
- ڪيان لونگ شهنشاهه (1735–1796): هن جي دور ۾ سلطنت پنهنجي وسعت جي انتها تي پهتي. 1907ع تائين هن سلطنت جي آبادي اٽڪل 426 ملين (42 ڪروڙن کان وڌيڪ) هئي.
زوال جا سبب
[سنواريو]19هين صديءَ ۾ چنگ خاندان کي اندروني ۽ بيروني چيلنجن جو منهن ڏسڻو پيو: 1. افيون واريون لڙايون (Opium Wars): برطانيه ۽ ٻين يورپي طاقتن سان لڙاين ۾ شڪست کان پوءِ چين کي ڪيتريون ئي ناجائز معاهدا ڪرڻا پيا. 2. بغاوتون: تائي پنگ بغاوت (1850–1864) ۽ دونگان بغاوت جي نتيجي ۾ 20 ملين کان وڌيڪ ماڻهو مارجي ويا. 3. مالي بحران: وڌندڙ آبادي ۽ گهٽ ٽيڪس سبب حڪومت مالي مشڪلاتن جو شڪار ٿي وئي.
سلطنت جو خاتمو
[سنواريو]1900ع ۾ باڪسر بغاوت (Boxer Rebellion) کان پوءِ سلطنت وڌيڪ ڪمزور ٿي وئي. جيتوڻيڪ ڪجهه انتظامي سڌارا ڪيا ويا، پر اهي ناڪافي هئا. سن يات سين (Sun Yat-sen) ۽ ٻين انقلابين جي ڪوششن سان 10 آڪٽوبر 1911ع تي ووهان بغاوت ٿي، جنهن کي شينهائي انقلاب سڏيو وڃي ٿو. 12 فيبروري 1912ع تي آخري شھنشاھ پويي (Puyi) تخت تان هٿ کڻي ويو، جنهن سان چين ۾ 2000 سالن کان هلندڙ شاهي نظام جو خاتمو ٿيو ۽ جمھوريہ چين جو بنياد پيو.