چترال

چترال

ݯیترار
چترال
چترال; ݯیترار; چترال;
شهر
	مٿي کان گھڙيءَ جي رخ موجب:; چترال ماٿري ۽ تريچ مير جو منظر; شاهي قلعو; شاهي مسجد; چترال قلعو;
	Nickname(s): قاشقار
	چترال چترال
	Coordinates: 35°50′46″N 71°47′09″E / 35.84611°N 71.78583°E
ملڪ	پاڪستان
صوبو	خيبرپختونخوا
ضلعو	هيٺيون چترال
قائم ٿيو	1885؛ 140 سال اَڳُ
بنياد رکندڙ	برطانوي حڪومت
سڃاڻپ	زمين
حڪومت
• طرز	ميونسپل ڪارپوريشن
• باڊي	ضلعي حڪومت
• ميئر (هيٺيون چترال)	شهزاده امان الرحمان (PTI)
آبادي (2023)
• ڪل	57,157
• ڪثافت	auto في چورس ڪلوميٽر
رهاڪو نالو	چترالي
ٻوليون
وقتي علائقو	UTC+5:00 (پاڪستان معياري وقت)
پوسٽل ڪوڊ	17200
ڊائلنگ ڪوڍ	0943
گاڏي رجسٽريشن	CL
ويب سائيٽ	lowerchitral.kp.gov.pk

چترال جنھن جو ھڪ پراڻو مقامي نالو ݯیترار (زمين) آھي پاڪستان جي صوبي خيبر پختونخوا جي اترئين علائقي ۾ چترال درياهه جي ڪناري تي واقع هڪ شهر آهي۔ هي هيٺئين چترال ضلعي جو گاديءَ جو هنڌ آهي، ۽ اڳ ۾ چترال ضلعي ۽ ان کان اڳ چترال رياست جو صدر مقام رهيو هو۔ هي علائقو 1969ع کان 1972ع جي وچ ۾ اولهه پاڪستان ۾ شامل ڪيو ويو۔

تاريخ

پڻ ڏسو: Chitral (princely state)

شهر جي ابتدائي آبادگارن بابت ڪا به حتمي معلومات موجود ناهي۔ ٽئين صدي عيسويءَ ۾ ڪنشڪ، جيڪو ڪشن سلطنت جو حڪمران هو، چترال تي قبضو ڪيو۔ چوٿين صدي عيسويءَ ۾ چينين هن ماٿريءَ تي قبضو ڪيو۔ چترال تي رئيس خاندان جي حڪومت 1320ع ۾ شروع ٿي ۽ 15هين صديءَ ۾ ختم ٿي وئي۔ 1571ع کان پوءِ چترال ڪاتور خاندان جي حڪمراني هيٺ چترال رياست جو دارالحڪومت بڻيو۔^[5]

قديم دور

چترال ۾ گنڌارا قبرستاني ثقافت جي موجودگي،^[6] جيڪا ان جي مختلف ماٿرين ۾ پکڙيل قبرستاني ماڳن مان ملي آهي، سنڌو ماٿري تهذيب جي زوال کان پوءِ ٿيندڙ هند-آريائي لڏپلاڻ کانپوءِ هتان جي رهواسين بابت اهم ڄاڻ مهيا ڪري ٿي۔^[7]

سنگور ۾ واقع گنڪورينيوٽيڪ قبرستان ڪيترن ئي قديم تدفيني ماڳن جو گهر آهي، جيڪي ويدڪ دور سان لاڳاپيل آهن۔^[8]^[9]

هاڻوڪي چترال وارو علائقو ٻڌايو وڃي ٿو ته هخامنشي فارسين فتح ڪيو ۽ پنهنجي اوڀرئين صوبن مان هڪ ۾ شامل ڪيو۔^[10] ٽئين صدي عيسويءَ ۾ ڪنشڪ، جيڪو ڪشن سلطنت جو ٻڌ حڪمران هو، چترال تي قبضو ڪيو۔ ڪشنن جي دور ۾ علائقي ۾ ڪيترائي ٻڌ مت جا يادگار، خاص طور تي اسٽوپا ۽ خانقاهون تعمير ڪيون ويون۔ ڪشنن ٻڌ فن جي به سرپرستي ڪئي؛ مهاتما ٻڌ جون ڪجهه بهترين تصويرون هن علائقي ۾ ڪشن حڪمراني دوران تيار ڪيون ويون۔^[11]

ڪاتور دور

1571ع کان 1969ع تائين چترال ڪاتور خاندان جي حڪومت هيٺ رهيو۔^[12]^{[حوالي ۾ موجود ناهي]}

1895ع ۾ برطانوي ۽ سک فوجي دستن کي چترالين، ممڪن آهي ته افغان فوجن جي مدد سان، چترال مهم دوران گهيرو ڪيو۔ ڇهن هفتن کان پوءِ گهيرو ختم ڪيو ويو ۽ برطانوي حڪومت نوجوان شجاع الملڪ کي مهتر ("حاڪم") مقرر ڪيو۔ هن ايندڙ 41 سال حڪومت ڪئي۔^[13]

پاڪستان سان الحاق

1947ع ۾ برطانوي هندستان جي ورهاڱي کان پوءِ رياستي رياستن کي اختيار ڏنو ويو ته يا ته آزاد رهن يا ٻن نون ملڪن مان ڪنهن هڪ سان شامل ٿين۔ شروعات ۾ چترال هڪ آزاد بادشاهت رهڻ جو فيصلو ڪيو۔ بعد ۾ چترال جي مهتر مظفر الملڪ پاڪستان سان الحاق ڪيو ۽ اهڙيءَ طرح چترال پاڪستان جي رياستي رياستن مان هڪ بڻيو۔ 1969ع کان 1972ع تائين هن کي مڪمل طور پاڪستان ۾ ضم ڪري چترال ضلعي جي صورت ڏني وئي۔^[14]

حوالا

↑ "District Chitral (Upper & Lower)". Department of Local Government, Government of Khyber Pakhtunkhwa. 18 January 2022 تي حاصل ڪيل.
↑ "LG polls: PTI sweeps elections in upper & lower Chitral". The News International newspaper). 2 April 2022. 10 January 2023 تي حاصل ڪيل.
↑ Postal code, اصل نسخو مان 2022-11-19 تي محفوظ ڪيل, 2026-05-28 تي حاصل ڪيل
↑ "List of Postal Codes of GPOs of Chitral Pakistan Post 2023". Lo Result.
↑ "Chitral, a Study in Statecraft" (PDF). IUCN.
↑ Ali, Ihsan; Batt, Cathy; Coningham, Robin; Young, Ruth (1 September 2002). "New exploration in the Chitral Valley, Pakistan: an extension of the Gandharan Grave culture". Antiquity 76 (293): 647–654. doi:10.1017/S0003598X00091055. https://go.gale.com/ps/i.do?p=AONE&sw=w&issn=0003598X&v=2.1&it=r&id=GALE%7CA92286550&sid=googleScholar&linkaccess=abs. Retrieved 11 March 2023.
↑ Schug, Gwen Robbins; Walimbe, Subhash R. (13 April 2016). A Companion to South Asia in the Past (انگريزي ۾). John Wiley & Sons. ISBN 978-1-119-05547-1.
↑ Hemphill, Brian E.; Zahir, Muhammad; Ali, Ihsan (29 December 2017). "Skeletal Analysis of Gandharan Graves at Shah Mirandeh, Singoor, Chitral".
↑ "Scientists say discovery of 3,000-year-old burial site key to tracing origins of Pakistan's Chitral". Arab News PK. 15 October 2021. 3 December 2022 تي حاصل ڪيل.
↑ Notes on Chitral. L.D. Scott. 1903.
↑ Gurdon's Report on Chitral. Gurdon. 1903.
↑ "Chitral, a Study in Statecraft" (PDF). IUCN. 6 November 2015 تي حاصل ڪيل.
↑ Holdich, Thomas Hungerford (1911). "Chitral" . ۾ Chisholm, Hugh (مرتب). Encyclopædia Britannica. جلد 6 (11th ڇاپو). Cambridge University Press. ص. 251–252.
↑ Osella, Filippo; Soares, Benjamin (2010). Islam, Politics, Anthropology. John Wiley & Sons. ص. 58. ISBN 978-1-4443-2441-9.

[1] "District Chitral (Upper & Lower)". Department of Local Government, Government of Khyber Pakhtunkhwa. 18 January 2022 تي حاصل ڪيل.

[2] "LG polls: PTI sweeps elections in upper & lower Chitral". The News International newspaper). 2 April 2022. 10 January 2023 تي حاصل ڪيل.

[3] Postal code, اصل نسخو مان 2022-11-19 تي محفوظ ڪيل, 2026-05-28 تي حاصل ڪيل

[4] "List of Postal Codes of GPOs of Chitral Pakistan Post 2023". Lo Result.

[5] "Chitral, a Study in Statecraft" (PDF). IUCN.

[6] Ali, Ihsan; Batt, Cathy; Coningham, Robin; Young, Ruth (1 September 2002). "New exploration in the Chitral Valley, Pakistan: an extension of the Gandharan Grave culture". Antiquity 76 (293): 647–654. doi:10.1017/S0003598X00091055. https://go.gale.com/ps/i.do?p=AONE&sw=w&issn=0003598X&v=2.1&it=r&id=GALE%7CA92286550&sid=googleScholar&linkaccess=abs. Retrieved 11 March 2023.

[7] Schug, Gwen Robbins; Walimbe, Subhash R. (13 April 2016). A Companion to South Asia in the Past (انگريزي ۾). John Wiley & Sons. ISBN 978-1-119-05547-1.

[8] Hemphill, Brian E.; Zahir, Muhammad; Ali, Ihsan (29 December 2017). "Skeletal Analysis of Gandharan Graves at Shah Mirandeh, Singoor, Chitral".

[9] "Scientists say discovery of 3,000-year-old burial site key to tracing origins of Pakistan's Chitral". Arab News PK. 15 October 2021. 3 December 2022 تي حاصل ڪيل.

[10] Notes on Chitral. L.D. Scott. 1903.

[11] Gurdon's Report on Chitral. Gurdon. 1903.

[12] "Chitral, a Study in Statecraft" (PDF). IUCN. 6 November 2015 تي حاصل ڪيل.

[13] Holdich, Thomas Hungerford (1911). "Chitral" . ۾ Chisholm, Hugh (مرتب). Encyclopædia Britannica. جلد 6 (11th ڇاپو). Cambridge University Press. ص. 251–252.

[OsellaSoares2010-14] Osella, Filippo; Soares, Benjamin (2010). Islam, Politics, Anthropology. John Wiley & Sons. ص. 58. ISBN 978-1-4443-2441-9.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]