چارلس ڊي گال
چارلس ڊي گال | |
|---|---|
Charles de Gaulle | |
| فائل:Charles de Gaulle-1961.jpg چارلس ڊي گال، فرانس جو صدر (1961ع) | |
| فرانس جو صدر | |
| عهدي ۾ 8 جنوري 1959ع – 28 اپريل 1969ع | |
| کان اڳ | رينيه ڪوٽي |
| کان پوءِ | جارج پومپيدو |
| ذاتي تفصيل | |
| ڄائو | 22 نومبر 1890ع للي، فرانس |
| وفات | 9 نومبر 1970ع (عمر 79 سال) ڪولومبي-لي-ڊيز-ايگليس، فرانس |
| سياسي پارٽي | يو اين آر (UNR) |
| دستخط | فائل:Signature of Charles de Gaulle.svg |
چارلس انڊري جوزف ماري ڊي گال (Charles de Gaulle؛ 22 نومبر 1890ع – 9 نومبر 1970ع) فرانس جو هڪ مشهور جنرل ۽ رياستدان هو. هن ٻي عالمي جنگ ۾ نازي جرمنيءَ خلاف "آزاد فرانسيسي فوج" (Free French Forces) جي قيادت ڪئي. هن فرانس جي پنجين جمهوريه (Fifth Republic) جو بنياد وڌو ۽ 1959ع کان 1969ع تائين فرانس جي صدر طور خدمتون سرانجام ڏنيون. کيس 20هين صديءَ جو عظيم ترين فرانسيسي شخص سمجهيو ويندو آهي.
ٻي عالمي جنگ ۽ مزاحمت
[سنواريو]ٻي عالمي جنگ دوران جڏهن جرمنيءَ فرانس تي قبضو ڪيو، ته ڊي گال شڪست قبول ڪرڻ کان انڪار ڪيو ۽ انگلينڊ هليو ويو.
- 18 جون جي اپيل: لنڊن مان ريڊيو ذريعي هن فرانسيسي عوام کي جرمنيءَ خلاف مزاحمت جاري رکڻ جي اپيل ڪئي.
- هن آزاد فرانسيسي فوج جو بنياد وڌو ۽ جنگ کانپوءِ فرانس ۾ جمهوريت جي بحاليءَ ۾ اهم ڪردار ادا ڪيو.
پنجين جمهوريه ۽ صدارت
[سنواريو]1958ع ۾ الجزائري جنگ جي بحران دوران کيس ٻيهر اقتدار ۾ آندو ويو. هن فرانس لاءِ نئون آئين تيار ڪرايو، جنهن تحت صدر کي وڌيڪ طاقت ڏني وئي.
- الجزائر جي آزادي: هن وڏي سياسي مخالفت جي باوجود الجزائر کي آزادي ڏيڻ جو فيصلو ڪيو ته جيئن جنگ جو خاتمو ٿي سگهي.
- ايٽمي طاقت: هن فرانس کي هڪ آزاد قوت بڻائڻ لاءِ ايٽمي پروگرام شروع ڪيو، جنهن سان فرانس دنيا جي چوٿين ايٽمي طاقت بڻجي ويو.
- نيٽو (NATO) کان علحدگي: هن فرانس جي آزاديءَ کي برقرار رکڻ لاءِ فرانسيسي فوج کي نيٽو جي گڏيل ڪمانڊ مان ٻاهر ڪڍي ورتو.
معاشي پاليسي (Trente Glorieuses)
[سنواريو]ڊي گال "ڊائريجسٽ" (Dirigiste) معاشي پاليسي اختيار ڪئي، جنهن ۾ رياست جو معيشت تي ڪنٽرول هو. ان جي نتيجي ۾ فرانس ۾ 30 سالن تائين غير معمولي معاشي ترقي ٿي، جنهن کي "ٽرينٽ گلوريس" (Trente Glorieuses) چيو ويندو آهي.
استعيفيٰ ۽ وفات
[سنواريو]1968ع ۾ شاگردن ۽ پورهيتن جي احتجاجن کانپوءِ، ڊي گال 1969ع ۾ هڪ ريفرنڊم ۾ ناڪاميءَ کانپوءِ عهدي تان استعيفيٰ ڏني. هڪ سال پوءِ 1970ع ۾ هن وفات ڪئي. سندس سياسي نظريي کي اڄ به "گاليزم" (Gaullism) جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو، جيڪو فرانس جي سياست تي اڄ به اثرانداز آهي.