مواد ڏانھن هلو

چارلس ٽرنر ٽوري

کليل ڄاڻ چيڪلي، وڪيپيڊيا مان
فائل:Sketch of abolitionist Charles Turner Torrey (1813-1846).jpg
1840ع لڳ ڀڳ ٽوري جو خاڪو، Memoir of Rev. Charles T. Torrey, جوزف پي. لَوجواءِ، ايڊيٽر (بوسٽن: جان پي. جيوئٽ اينڊ ڪمپني)، 1847ع مان

چارلس ٽرنر ٽوري (21 نومبر 1813ع – 9 مئي 1846ع) هڪ اهم آمريڪي غلامي مخالف ڪارڪن هو۔ جيتوڻيڪ تازو وقت تائين تاريخدانن لاءِ گهڻو ڪري وساريل رهيو،[when?] ٽوري غلامي مخالف تحريڪ کي وڌيڪ سياسي ۽ جارحاڻي حڪمت عملين ڏانهن ڌڪيو، جنهن ۾ زيرزميني ريلوي لاءِ پهرين انتهائي منظم رستن مان هڪ قائم ڪرڻ ۽ ذاتي طور لڳ ڀڳ 400 غلامن کي آزاد ڪرائڻ شامل هو۔ ٽوري آزاد ڪارن سان به ويجهو ڪم ڪيو، ۽ اهڙي طرح انهن کي ساٿي طور ڏسندڙ پهرين ماڻهن مان هڪ بڻيو۔ جان برائون ٽوري کي انهن ٽن غلامي مخالف ڪارڪنن مان هڪ قرار ڏنو، جن کي هن پنهنجي جدوجهد لاءِ نمونو سمجهيو۔[1]

تعليم ۽ شروعاتي ڪيريئر

[سنواريو]

ٽوري 21 نومبر 1813ع تي اسڪيچوئيٽ، ميساچوسٽس ۾ پيدا ٿيو۔ جڏهن هو صرف 4 سالن جو هو، تڏهن سندس ماءُ، پيءُ ۽ ننڍڙي ڀيڻ سڀئي تپ دق سبب فوت ٿي ويا، تنهنڪري هو پنهنجي ناني نانا وٽ رهڻ ويو، هڪ علائقي ۾ جيڪو بعد ۾ نورويل بڻيو۔ سندس نانو، جيڪو اڳ ۾ آمريڪي ايوانِ نمائندگان جو ميمبر رهيو هو، مقامي معاملن ۾ سرگرم رهيو ۽ پنهنجي پوٽي کي سياسي معاملن سان متعارف ڪرايو۔[2]

ٽوري ايگزيٽر اڪيڊمي، نيو هيمپشائر ۾ تعليم حاصل ڪئي ۽ پوءِ 16 سالن جي عمر ۾ ييل ڪاليج ۾ داخلا ورتائين، جيڪو ييل يونيورسٽي جو اڳوڻو ادارو هو۔ ييل ۾ رهڻ دوران، ٽوري هڪ مذهبي revival گڏجاڻي ۾ شرڪت ڪئي، پنهنجي زندگي حضرت عيسيٰ مسيح جي نالي وقف ڪئي، ۽ پوءِ پنهنجي ان واعدي کي تمام سنجيدگي سان نڀايو۔ 1833ع ۾ گريجوئيشن ڪرڻ کان پوءِ، ٽوري هڪ سال لاءِ ثانوي اسڪول ۾ تدريس ڪئي، پر پوءِ ڪانگريگيشنل پادري بڻجڻ جو فيصلو ڪيو۔

غلامي مخالف ڪارڪن طور شروعاتي ڪم

[سنواريو]

1834ع ۾، ٽوري اينڊوور ٿيالاجيڪل سيمينري ۾ داخلا ورتي، جتي غلامي جي خاتمي بابت بحث هڪ اهم موضوع هو۔ ٽوري هن مقصد کي پنهنجو بڻايو، ۽ جيتوڻيڪ تپ دق کيس هڪ سال لاءِ تعليم ملتوي ڪرڻ تي مجبور ڪيو، پر هو ميساچوسٽس اينٽي سليوري سوسائٽي جو سرگرم ڪارڪن بڻجي ويو، جنهن جي اڳواڻي وليم لوئڊ گيريسن ڪري رهيو هو۔ گيريسن جو خيال هو ته غلامي کي "اخلاقي قائل ڪرڻ" ذريعي ختم ڪري سگهجي ٿو، يعني ماڻهن جي سوچ کي تقريرن ۽ پمفلٽن وسيلي بدلائي۔

تعليم مڪمل ڪرڻ کان پوءِ، ٽوري پروويڊنس، روڊ آئيلينڊ، ۽ سيلم، ميساچوسٽس ۾ ڪانگريگيشنل پادري طور خدمتون سرانجام ڏنيون۔ بهرحال، هن پنهنجي مذهبي ذميوارين کي ڇڏي ميري لينڊ ۾ غلامي مخالف سرگرمين لاءِ پاڻ وقف ڪيو، ڇاڪاڻ ته هو پنهنجي استاد کان وڌيڪ سرگرم طريقي تي يقين رکڻ لڳو۔ ٽوري ۽ گيريسن ٻين معاملن تي به اختلاف رکندا هئا۔ مثال طور، گيريسن ۽ سندس عورت غلامي مخالف ساٿين عورتن جي حقن کي غلامي مخالف تحريڪ ۾ شامل ڪرڻ چاهيو، جڏهن ته ٽوري ۽ ٻين اڪثريت غلامي مخالف ڪارڪنن اهڙي مسئلن جي ميلاپ کي غير مناسب سمجهيو۔[2]

جنوري 1839ع ۾، ٽوري ۽ سندس ساٿي ايموس فيلپس، هينري اسٽينٽن، ۽ الانسن سينٽ ڪليئر، ميساچوسٽس اينٽي سليوري سوسائٽي جي سالياني اجلاس ۾ گيريسن جي قيادت کي چيلينج ڪيو۔ گيريسن پنهنجي حامين سان اجلاس ڀري ڇڏيو ۽ ڊرامائي مقابلي ۾ آساني سان اهو چيلينج ناڪام بڻايو۔[3] جواب ۾، ٽوري ۽ سندس ساٿين هڪ نئين غلامي مخالف تنظيم قائم ڪئي، جنهن کي عام طور “نئين تنظيم” چيو ويو، جيئن ان کي گيريسن جي “پراڻي تنظيم” کان الڳ سڃاتو وڃي۔ هي اختلاف غلامي مخالف تحريڪ ۾ “عظيم ڦيٽ” طور مشهور ٿيو۔

نئين تنظيم فوراً وڌيڪ سرگرم ۽ واضح سياسي طريقي کي اختيار ڪيو۔ جولاءِ 1839ع ۾، لڳ ڀڳ 500 نمائندا الباني ۾ گڏ ٿيا ته جيئن غلامي جي خاتمي لاءِ وقف هڪ سياسي پارٽي ٺاهڻ تي بحث ڪري سگهجي۔ آخرڪار، 1 اپريل 1840ع تي، هڪ ٻي الباني گڏجاڻي ۾ لبرٽي پارٽي قائم ڪئي وئي۔ ٽوري ان تنظيم ساز اجلاس جي نائب صدرن مان هڪ هو۔ اجلاس کان پوءِ، هو ميساچوسٽس لاءِ لبرٽي پارٽي جو منتظم بڻيو۔[2]

ٽوري 1841ع ۾ بوسٽن ويجيلنس ڪميٽي جي اصل باني ميمبرن مان هڪ هو، ۽ ٿوري عرصي لاءِ ان جو سيڪريٽري به رهيو۔[4]

غلامن کي آزاد ڪرائڻ

[سنواريو]

1841ع جي آخر تائين، ٽوري سياسي غلامي مخالف سرگرمين جي سست رفتاري کان ٿڪجي پيو ۽ ڪيترن ئي غلامي مخالف اخبارن لاءِ رپورٽر طور واشنگٽن، ڊي.سي. هليو ويو۔ لڳي ٿو ته هن اڳ ئي غلامن کي آزاد ڪرائڻ جو منصوبو تيار ڪري ڇڏيو هو۔ هن فوراً ڪارن جي گرجائن ۾ وڃڻ شروع ڪيو ۽ ڪانگريس جي غلامي مخالف ميمبرن، خاص طور جوشوا گڊنگس (اوهايو) سان دوستي وڌائي۔ جنوري 1842ع ۾، ٽوري هڪ رپورٽر جي حيثيت سان اينپولس ۾ ميري لينڊ جي غلام مالڪن جي گڏجاڻي ۾ شرڪت ڪئي، جتي کيس “اشتعال انگيز” مواد لکڻ جي الزام هيٺ گرفتار ڪيو ويو ۽ چار ڏينهن لاءِ جيل موڪليو ويو۔[2]

جيل مان آزاد ٿيڻ کان پوءِ، ٽوري رپورٽر واري پنهنجي ڍال کي برقرار رکيو، پر فوراً واشنگٽن کان بالٽيمور، فلاڊيلفيا ۽ الباني تائين هڪ پيچيده زيرزميني ريلوي رستو منظم ڪيو۔ هن ٿامس سمال ووڊ نالي هڪ آزاد ڪاري سان ويجهو ڪم ڪيو۔[5] گڏجي، اهي واشنگٽن ۾ غلامن کي ڀڄڻ لاءِ قائل ڪندا هئا ۽ پوءِ انهن کي اتر طرف پنسلوانيا ۾ آزادي ڏانهن منتقل ڪندا هئا۔ اتي، انهن کي محفوظ گهرن جي هڪ سلسلي ذريعي، جيڪي گهڻو ڪري ڪويڪرن جي ملڪيت هئا، فلاڊيلفيا، الباني ۽ آخرڪار ڪيترن لاءِ ڪينيڊا تائين پهچايو ويندو هو۔ ٽوري ۽ سندس ساٿي گهوڙا ۽ گاڏيون ڪرائي تي وٺندا هئا ۽ اڪثر هڪ وقت ۾ 15 يا 20 غلامن کي منتقل ڪندا هئا۔ ٽوري ۽ سمال ووڊ خاص طور ڏاکڻي ڪانگريس ميمبرن ۽ اهم سياسي شخصيتن جي غلامن کي نشانو بڻائيندا هئا ته جيئن وڌ ۾ وڌ عوامي خلل پيدا ٿئي۔ پروفيسر اسٽينلي هيرولڊ ٽوري جي غلامن کي آزاد ڪرائڻ واري ڪارنامن جو پهريون علمي احوال پيش ڪيو۔[6][7]

آڪٽوبر 1842ع تائين، واشنگٽن جي پوليس ٽوري کي سندس سرگرمين سبب نشانو بڻايو، تنهنڪري هو الباني منتقل ٿي ويو۔ سمال ووڊ 1843ع جي بهار تائين غلامن کي ڀڄڻ لاءِ ڀرتي ڪندو رهيو، جنهن وقت تائين اهي لڳ ڀڳ 400 غلام آزاد ڪرائي چڪا هئا۔ پوءِ گرفتاري جي خطري سبب سمال ووڊ به اتر طرف منتقل ٿي ويو۔

ٽوري ۽ سمال ووڊ جي ڪم لاءِ گهڻي مالي مدد غالباً گيرٽ سمٿ، اپ اسٽيٽ نيو يارڪ جي هڪ مالدار غلامي مخالف ڪارڪن، کان ملي۔ نومبر 1843ع ۾، ٽوري ۽ سمال ووڊ، جيتوڻيڪ پوليس ٻنهي کي ڳولي رهي هئي، ٻيهر واشنگٽن موٽيا ۽ مشڪل سان گرفتاري کان بچيا۔ پوءِ سمال ووڊ ٽورانٽو ۾ وڃي رهيو، جڏهن ته ٽوري بالٽيمور هليو ويو، جتي هن غلامن کي آزاد ڪرائڻ جو ڪم جاري رکيو۔ آخرڪار، جون 1844ع ۾، ٽوري گرفتار ڪيو ويو ۽ جيل ۾ وڌو ويو۔ چيو وڃي ٿو ته گرفتاري وقت هو ٻه پستول کڻي رهيو هو۔[2]

جيل ۽ وفات

[سنواريو]
جوزف ڪيريو پاران چارلس ٽرنر ٽوري جي يادگار، مائونٽ آبرن قبرستان ۾

ٽوري تي غلام چوري جا ٽي الزام لڳايا ويا۔ شروعات ۾ هن پنهنجي گرفتاري کي عام طور غلامي جي آئيني قانوني حيثيت کي چيلينج ڪرڻ جو موقعو سمجهيو؛ جيڪڏهن غلامي جائز نه هئي، ته پوءِ غلامن کي آزاد ڪرائڻ جرم نه هو۔ سيپٽمبر 1844ع تائين واضح ٿي ويو ته هي حڪمت عملي ڪامياب نه ٿيندي، تنهنڪري هن جيل مان ڀڄڻ جي ڪوشش ڪئي ۽ تقريباً ڪامياب ٿي ويو۔ هن پنهنجي زال کي لکيو ته ڀڄڻ جي رٿ ساٿي قيدي ڊرائر جي غداري سبب ناڪام ٿي، جيڪو اتفاق سان جيل ۾ جعلي ڪرنسي ٺاهڻ جي الزام هيٺ قيد هڪ “نيگرو واپاري” هو۔[8]

ڊسمبر ۾، ٽوري تي مقدمو هليو، کيس ڏوهاري قرار ڏنو ويو، ۽ ڇهه سال رياستي قيد جي سزا ٻڌائي وئي۔ جيل جون حالتون ٽوري جي تپ دق جي واپسي جو سبب بڻيون۔ سڄي نيو انگلينڊ ۾، جنهن ۾ لوئل، ميساچوسٽس به شامل هو، ماڻهن ٽوري ڪميٽيون قائم ڪيون ته جيئن سندس قانوني بچاءَ لاءِ رقم گڏ ڪري سگهجي۔ لينس چائلڊ (بوٽ ڪاٽن ملز جو ايجنٽ/CEO) پاران فرانسس ٿامس، ميري لينڊ جي گورنر، کي رحم جي درخواستون موڪليون ويون، جيڪي شروعات ۾ رد ڪيون ويون؛ پر جڏهن گورنر آخرڪار راضي ٿيو ۽ معافي نامو موڪليو، اهو خط ساڳئي ڏينهن جيل پهتو جنهن ڏينهن ٽوري فوت ٿيو (9 مئي 1846ع)۔[9]

سندس لاش بوسٽن آندو ويو، جتي ٽريمونٽ ٽيمپل ۾ سندس جنازي ۾ ڪيترائي ماڻهو شريڪ ٿيا۔[2] کيس مائونٽ آبرن قبرستان، ڪيمبرج، ميساچوسٽس ۾ دفنايو ويو، جتي سندس قبر تي هڪ عورت غلام جي مجسمي واري يادگار تعمير ڪئي وئي۔[10] غلامي مخالف سوسائٽي ۽ غلامي مخالف ڪارڪن فوٽيوس فسڪ هن يادگار جي مالي مدد ڪئي۔[11] “ٽوري جو رت پڪار ڪري ٿو” غلامي مخالف نعرو بڻجي ويو، ۽ سندس تڪليفن ۽ موت جي ڪهاڻي آمريڪا ۽ يورپ ٻنهي ۾ گهري دلچسپي پيدا ڪئي، جنهن غلامي مخالف مقصد کي نئين طاقت بخشي۔

واشنگٽن زيرزميني ريلوي جي سربراهه طور سندس جاءِ وليم ايل. چيپلن ورتي۔[12]

جوزف ڪيمٽ لَوجواءِ، جنهن جو ڀاءُ ايليجا لَوجواءِ غلامي مخالف اخبار شايع ڪرڻ سبب هجوم هٿان قتل ڪيو ويو هو، Memoir of Rev. Charles T. Torrey: Who Died in the Penitentiary of Maryland, where He was Confined for Showing Mercy to the Poor نالي ڪتاب لکيو، جيڪو 1847ع ۾ شايع ٿيو۔[13]

جائزو

[سنواريو]

آمريڪي گهرو ويڙهه جي پڄاڻي کان پوءِ، چارلس ٽوري تقريباً تاريخ مان وسري ويو۔ ان جو مکيه سبب اهو هو ته غلامي مخالف تحريڪ جي تاريخ گهڻو ڪري گيريسن ۽ سندس حامين طرفان لکي وئي، جن مان اڪثر ان وقت تائين زنده هئا۔ ان جي ابتڙ، ٽوري جا گهڻا حامي فوت ٿي چڪا هئا۔ جيتوڻيڪ سندس غلامي مخالف جدوجهد نسبتاً مختصر رهي، ٽوري غلامن کي آزاد ڪرائڻ ۾ وڏو ڪردار ادا ڪيو۔[2]

  • هن 1839ع ۾ وليم لائيڊ گيريسن جي قيادت خلاف چئلينج جي گڏيل اڳواڻي ڪئي، جنهن جي نتيجي ۾ گيريسن جي “پراڻي” ۽ ٽوري جي “نئين” غلامي مخالف ڌڙن ۾ مستقل اختلاف پيدا ٿيو۔ نئون گروهه پنهنجي حڪمت عملين ۾ گهڻو وڌيڪ جارحاڻو هو۔ گيريسن ۽ ٽوري هڪ ٻئي جا سخت مخالف بڻجي ويا۔
  • هن 1840ع ۾ لبرٽي پارٽي جي گڏيل بنياد رکي، جنهن جو واحد مقصد غلامي جو خاتمو هو۔
  • هن 1842ع ۾ پهريون انتهائي منظم زيرزميني ريلوي رستو قائم ڪيو، جيڪو واشنگٽن، ڊي.سي. کان الباني، نيو يارڪ تائين هلندو هو۔ ان وقت ڪجهه ماڻهن کيس زيرزميني ريلوي جو “پيءُ” به سڏيو۔
  • هن ذاتي طور تقريباً 400 غلام آزاد ڪرايا، جيڪو گهڻن ٻين غلامي مخالف ڪارڪنن کان وڌيڪ هو۔ ٽوري واشنگٽن ۽ بالٽيمور واري علائقي مان غلامن کي آزاد ڪرائيندو هو ۽ خاص طور ڏاکڻي ڪانگريس ميمبرن ۽ ٻين اعليٰ سرڪاري عملدارن جي غلامن کي ڀرتي ڪندو هو۔
  • هو پهرين اڇن غلامي مخالفن مان هڪ هو جنهن ڪارن ساٿين سان ويجهو گڏجي ڪم ڪيو، انهن جي گهرن ۾ رهيو ۽ سندن خطرن کي ورهايو۔
  • هن پنهنجي کان پوءِ ايندڙ جارحاڻن غلامي مخالفن تي گهرو اثر ڇڏيو۔ مثال طور، جان برائون ٽوري کي انهن ٽن غلامي مخالفن مان هڪ قرار ڏنو جن کي هن پنهنجي جدوجهد لاءِ نمونو بڻايو۔[1][حوالي ۾ موجود ناهي]

تصنيفون

[سنواريو]
  • Home, or the Pilgrim's Faith Revived، ميساچوسٽس جي زندگي بابت خاڪن جو مجموعو، جيڪو ٽوري جيل ۾ تيار ڪيو (1846ع)

حوالا

[سنواريو]
  1. 1 2 Boyer, Richard Owen (1973). The Legend of John Brown. New York: Alfred A. Knopf. ص. 436. ISBN 039446124X.
  2. 1 2 3 4 5 6 7 Torrey, E. Fuller (2013). The Martyrdom of Abolitionist Charles Torrey. Baton Rouge: Louisiana State University Press.
  3. ↑ Chapman, Maria Weston (1839). Right and Wrong in Massachusetts. Boston: Dow and Jackson.
  4. ↑ Nell, William Cooper (2002). William Cooper Nell, Nineteenth-Century African American Abolitionist, Historian, Integrationist: Selected Writings from 1832-1874. Black Classic Press. ISBN 9781574780192. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 2014-01-11 تي محفوظ ڪيل. 2017-11-07 تي حاصل ڪيل.
  5. ↑ Smallwood, Thomas (1851). A Narrative of Thomas Smallwood (Colored Man). Toronto: James Stephens. سانچو:Isbn.
  6. ↑ Harrold, Stanley (2000). "On the borders of slavery and race: Charles T. Torrey and the Underground Railroad". Journal of the Early Republic 20 (2): 273–292. doi:10.2307/3124704.
  7. ↑ Harrold, Stanley (2003). Subversives: Antislavery Community in Washington, D.C., 1828-1865. Baton Rouge: Louisiana State University Press. ص. 64–93. ISBN 0807128384.
  8. ↑ "TORREY, the abolitionist in Baltimore jail..." Alexandria Gazette. 1844-09-27. ص. 2. 2023-09-18 تي حاصل ڪيل.
  9. ↑ "SECRETARY OF STATE (Pardon Record) MSA S1108, Rev. Charles T. Torrey, May 9, 1846, p 6, MSA S 1108-2, MdHR 7931". Maryland State Archive. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 3 August 2022 تي محفوظ ڪيل. 30 June 2022 تي حاصل ڪيل.
  10. ↑ Nelson T. Strobert, Daniel Alexander Payne: The Venerable Preceptor of the African Methodist Episcopal Church (University Press of America, 2012) pp. 55-56
  11. ↑ Hodge, Lyman F. (1891). Photius Fisk A Biography. Boston, Mass: Lyman F. Hodge. ص. 136. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 2022-08-03 تي محفوظ ڪيل. 2022-08-03 تي حاصل ڪيل.
  12. ↑ Skelcher, Bradley (April 2004). "Skelcher on Harrold, 'Subversives: Antislavery Community in Washington, D.C., 1828-1865' | H-DC". networks.h-net.org. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 2022-08-03 تي محفوظ ڪيل. 2021-03-25 تي حاصل ڪيل.
  13. ↑ Lovejoy, Joseph Cammet (1847). "Memoir of Rev. Charles T. Torrey: Who Died in the Penitentiary of Maryland, where He was Confined for Showing Mercy to the Poor. By J. C. Lovejoy". محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 2022-08-03 تي محفوظ ڪيل. 2022-08-03 تي حاصل ڪيل.

ماخذ

[سنواريو]
  • سانچو:Appletons' هيءُ ڪم وري هن ماخذ جو حوالو ڏئي ٿو:
    • Memoir of the Martyr Torrey (1847ع)

ٻاهريان ڳنڍڻا

[سنواريو]
"https://sd.wikipedia.org/w/index.php?title=چارلس_ٽرنر_ٽوري&oldid=377880" تان ورتل