ڀاڻيجي
ڀاڻيجي (انگريزي: Niece) مان مراد اهو رشتو آهي، جيڪو ڪنهن فرد جي ڀيڻ جي ڌيءُ هجي. سنڌي ثقافت ۾ ڀاڻيجي هڪ انتهائي معصوم، پيارو ۽ رحمت ڀريو رشتو سمجهيو ويندو آهي. هي رشتو ناناڻي خاندان ۽ پيڪن جي وچ ۾ محبت ۽ خانداني ڳنڍ جو ذريعو هوندو آهي.
اصطلاح ۽ لغت
[سنواريو]سنڌي ٻولي ۾ ڀيڻ جي ڌيءُ کي "ڀاڻيجي" چيو ويندو آهي. ان جي برڪس ڀيڻ جي پٽ کي ڀاڻيجو چئبو آهي.
جينياتي ۽ قانوني حيثيت
[سنواريو]- جينياتي لاڳاپو: حياتياتي طور تي، هڪ مامو يا ماسي پنهڻي ڀاڻيجيءَ سان تقريبن 25% جينز (DNA) شيئر ڪندا آهن. طبي لحاظ کان هن کي ٻئي درجي جو مٽ (Second-degree relative) ليکيو ويندو آهي.
- نڪاح: اسلامي قانون ۽ سنڌي سماجي روايتن موجب، مامي جو پنهنجي ڀاڻيجي سان يا ماسڙ جو پنهنجي ماسي واري رشتي جي لحاظ کان (مخصوص حالتن کانسواءِ) نڪاح جي حرمت جا پنهنجا قاعدا آهن، پر مامو ۽ ماسي سڌوسنڌ "محرم" رشتن ۾ اچن ٿا.
سماجي ۽ ثقافتي اهميت
[سنواريو]سنڌي سماج ۾ ڀاڻيجيءَ کي تمام گهڻو مانُ ۽ لاڏ ڏنو ويندو آهي:
- ناناڻن جي رحمت: ڀاڻيجي جڏهن پنهنجي ناناڻن (ماءُ جي پيڪن) ويندي آهي، ته کيس گهر جي رحمت سمجهي مٿي تي رکيو ويندو آهي. مامي ۽ ماميءَ پاران کيس خاص تحفا ۽ پيار ملندو آهي.
- ماسيءَ جي شفقت: سنڌي ۾ ماسيءَ کي "ٻي ماءُ" چيو ويندو آهي. ماسي پنهنجي ڀاڻيجيءَ جي پرورش، تعليم ۽ لڇڻن جي سڌاري ۾ ماءُ وانگر حصو وٺندي آهي.
- شاديون مراديون: ڀاڻيجيءَ جي شاديءَ جي موقعي تي مامي پاران ڏنو ويندڙ "مرا" ۽ ماسيءَ پاران ڳايا ويندڙ "لاڏا" سنڌي ثقافت جو هڪ اڻٽٽ حصو آهن. ماميءَ پاران ڀاڻيجيءَ کي پنهنجي گهر مان رخصت ڪرڻ وقت ڏني ويندي دعا تمام اهم سمجهي ويندي آهي.