مواد ڏانھن هلو

ڀائي جيون سنگهه

کليل ڄاڻ چيڪلي، وڪيپيڊيا مان
بابا
جيون سنگهه
ڀائي جيتا، هڪ ڀت چتر جو جزو، جنهن ۾ آنندپور صاحب ۾ اهو منظر ڏيکاريل آهي جتي گرو گوبند سنگهه گرو تيغ بهادر جي سر آڏو جهڪي سلام ڪري رهيو آهي
پيدائشجيٿا
13 ڊسمبر 1661(1661-12-13)
پٽنا، بھار صوبو، مغل سلطنت
(هاڻوڪي بھار، ڀارت)
وفات7 ڊسمبر 1704 (عمر 43 سال)
شاهي تبّي، سرسا ندي، لاهور صوبو، مغل سلطنت[1]
(هاڻوڪو روپ نگر ضلعو، پنجاب، ڀارت)
جيون ساٿيراج ڪور
ٻار ٻچاڀائي گلزار سنگهه
ڀائي گرديال سنگهه
ڀائي سکھا
ڀائي سيوه سنگهه
ماءُپيءُسدا نند
ماتا پريمو
رشتيدارڀائي خزان سنگهه (سُسر)

بابا جيون سنگهه (گرمکي: ਬਾਬਾ ਜੀਵਨ ਸਿੰਘ؛ ڄم نالو جيٿا؛ 13 ڊسمبر 1661 – 22 ڊسمبر 1704) هڪ سک سپه سالار ۽ گرو گوبند سنگهه جو ساٿي هو. سک کيس انهيءَ لاءِ ياد ڪن ٿا جو هن گرو تيغ بهادر جو ڪٽيل سر آنندپور صاحب آندو، جيئن ان کي مغلن وٽ رهڻ بدران باعزت نموني ساڙيو وڃي.[2]

شروعاتي زندگي

[سنواريو]

ڀائي جيتا 1661ع ۾ پٽنا، بهار (ڀارت) ۾ سدا نند ۽ ماتا پريمو جي گهر ڄائو.[3][حوالو گهربل] هن پٽنا ۾ پرورش پاتي، جتي هن مختلف هٿيارن جي تربيت حاصل ڪئي ۽ جنگي فنون سکيا. ان کان علاوه هن گهوڙيسواري، تيراندازي، ترڻ، موسيقي ۽ ڪيرتن به سکيو.[4] جڏهن پٽنا ۾ رهندڙ سکه خاندان پنجاب موٽي ويا، تڏهن ڀائي جيتا پنهنجي خاندان سميت رامداس ڳوٺ ويو ۽ ڀائي گردِتّا، جيڪو بابا بڌا جو پڙپوٽو هو، سان گڏ رهڻ لڳو. پوءِ جيتا بيبي راج ڪور، سرجن سنگهه جي ڌيءَ سان شادي ڪئي.[5]

جڏهن گرو تيغ بهادر، جيڪو سکن جو نائون گرو هو، مغلن پاران چاندني چوڪ، دهلي ۾ شهيد ڪيو ويو، تڏهن ڀائي جيون سنگهه ٻين ٻن سکن سان گڏ سندن ڪٽيل جسم گڏ ڪيو ۽ گرو جي پٽ گرو گوبند سنگهه وٽ پهچايو.[6][7]

گرو تيغ بهادر جو سر آنندپور آندو پيو وڃي ٿو، جتي گرو گوبند سنگهه عقيدت سان جهڪي سلام پيش ڪري رهيو آهي.

ان کان پوءِ گرو گوبند سنگهه کين ’’مذهبي‘‘ (وفادار) جو لقب ڏنو[8] ۽ زور سان چيو: ’’رنگريتا گرو ڪي بيٽا‘‘ (رنگريتا گرو جا پٽ آهن) سڀني مذهبي سکهن لاءِ. ان کان پوءِ ڀائي جيون سنگهه کي پنهنجي پيءُ جي خواهش موجب سندس سر ڌڙ کان ڌار ڪرڻ لاءِ چيو ويو ته جيئن گرو تيغ بهادر جو سر محفوظ ڪري سگهجي. ڀائي جيون سنگهه پنهنجي پيءُ جي خواهش پوري ڪئي ۽ گرو تيغ بهادر جو سر دهلي کان آنندپور صاحب ۾ گوبند راءِ وٽ کڻي ويو.[9][10]

جنگيون ۽ وفات

[سنواريو]

بابا جيون سنگهه گرو سان گڏ آنندپور صاحب جي خالي ڪرڻ وقت موجود هو[11] ۽ هن ڀنگاني، نادون، آنندپور صاحب، بجرور، نرمُوهگڙهه، آنندپور صاحب جون چارئي جنگيون، بنسالي/ڪلموٽ، سرسا ۽ چمڪور جي جنگ ۾ حصو ورتو.[12][13] ’’ڊڪشنري آف بيٽلز اينڊ سيجز‘‘ موجب، ڀائي جيون سنگهه شاهي تبّي وٽ شهادت ماڻي، جڏهن سکه فوج سرسا ندي پار ڪرڻ جي ڪوشش ڪري رهي هئي.[14] ڀائي جيون سنگهه گرو گوبند سنگهه جي ڪارنامن بابت پڻ لکيو، پنهنجي مشهور تصنيف ’’سري گر ڪٿا‘‘ ۾.[15] سندس وفات 1704 يا 1705ع ۾ ٿي. سندس اعزاز ۾ گوردواره شهيد برج صاحب، چمڪور ۾ هڪ مقبرو تعمير ڪيو ويو.[حوالو گهربل]

پڻ ڏسو

[سنواريو]

حوالا

[سنواريو]
  1. ↑ Jacques, Tony (2007). Dictionary of Battles and Sieges. Greenwood Press. p. 914. ISBN 978-0-313-33536-5. https://books.google.com/books?id=06k5ygAACAAJ.
  2. ↑ Singh, Nikky-Guninder Kaur (Feb 1, 2012). The Birth of the Khalsa: A Feminist Re-Memory of Sikh Identity. State University of New York Press. pp. 24–25. ISBN 9780791482667.
  3. ↑ Singh, Jugraj. "ਭਾਈ ਜੈਤਾ ਜੀ ਦੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦਾ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨ" [ڀائي جيتا جي قرباني جو سکه تاريخ ۾ مقام]. Tribuneindia News Service (in پنجابي). Retrieved 2022-08-21.
  4. ↑ Gandhi, S.S. (2007) History of Sikh Gurus Retold: 1606–1708 C.E. Atlantic Publishers & Dist p1109 ISBN 8126908580
  5. ↑ "Bhai Jaita Ji known 'Ragureta Guru ka Beta' daily post". Latest Punjab News, Breaking News Punjab, India News | Daily Post (in آمريڪي انگريزي). 2017-07-30. Retrieved 2020-05-27.[مئل ڳنڍڻو]
  6. ↑ Khanna, Bharat (25 December 2016). "Martyrdom of Bhai Jiwan Singh observed". The Tribune. https://www.tribuneindia.com/news/archive/bathinda/martyrdom-of-bhai-jiwan-singh-observed-341439.
  7. ↑ Gandhi, Surjit Singh (2007). History of Sikh Gurus Retold: 1606-1708 C.E. 2. Atlantic Publishers & Dist.. pp. 664–65. ISBN 9788126908585.
  8. ↑ Yong, Tan Tai (2005). The Garrison State: The Military, Government and Society in Colonial Punjab, 1849–1947. SAGE. p. 73. ISBN 978-8-13210-347-9. https://books.google.com/books?id=d5ZiMV7rqWUC&pg=PA1897.
  9. ↑ McLeod, W. H. (2009). The A to Z of Sikhism. Scarecrow Press. p. 171. ISBN 978-0-81086-344-6. https://books.google.com/books?id=vgixwfeCyDAC&pg=PA171.
  10. ↑ Cole, W. Owen (2004). Understanding Sikhism. Dunedin Academic Press. p. 153. https://www.questia.com/read/119495281/understanding-sikhism. Retrieved 2026-02-19. آرڪائيو ڪيا ويا 2017-09-06 حوالو موجود آهي وي بيڪ مشين.
  11. ↑ Gandhi, S.S. (2007) History of Sikh Gurus Retold: 1606–1708 C.E. Atlantic Publishers & Dist p1109 ISBN 8126908580
  12. ↑ "Bhai Jiwan Singh - SikhiWiki, free Sikh encyclopedia". www.sikhiwiki.org. Retrieved 2020-05-27.
  13. ↑ Grewal, J. S. (2019-07-25) (en ۾). Guru Gobind Singh (1666–1708): Master of the White Hawk. Oxford University Press. ISBN 978-0-19-099038-1. https://books.google.com/books?id=YDLNDwAAQBAJ&q=bhai+jiwan+singh+death&pg=PT120.
  14. ↑ Jaques, Tony. "Wayback Machine". m.friendfeed-media.com. Greenwood Press. Archived from the original on 26 June 2015. Retrieved 26 December 2025. {{cite web}}: Cite uses generic title (help)CS1 maint: bot: original URL status unknown (link)
  15. ↑ Nayar, Rana (2017-07-05) (en ۾). Cultural Studies in India. Routledge. ISBN 978-1-351-57037-4. https://books.google.com/books?id=BTorDwAAQBAJ&q=bhai+jiwan+singh+sri+gur+katha&pg=PA66.

ٻاهريان ڳنڍڻا

[سنواريو]


"https://sd.wikipedia.org/w/index.php?title=ڀائي_جيون_سنگهه&oldid=367192" تان ورتل