ٿولهہ
| ٿولهہ (Obesity) | |
|---|---|
| [[File:[attachment_0](attachment)|frameless|upright=1.36]] | |
| باڊي ماس انڊيڪس (BMI) جو چارٽ جيڪو مختلف درجن کي ظاهر ڪري ٿو. | |
| مھارت | endocrinology |
| آثار | جسم ۾ وڌيڪ چرٻي، ساھ جي تڪليف، سنڌن جو سور |
| خرابي | دل جون بيماريون، شوگر (ٽائپ 2)، ڪينسر، بلڊ پريشر |
| ڪارڻ | وڌيڪ ڪيلوريز واري غذا، ورزش جي گھٽتائي، جينياتي سبب |
| علاج | غذا ۾ تبديلي، ورزش، دوائون، سرجري |
ٿولهہ (Obesity) هڪ طبي حالت آهي، جنهن کي ڪيتريون ئي عالمي تنظيمون هڪ بيماري قرار ڏين ٿيون. هن حالت ۾ جسم اندر ايتري وڌيڪ چرٻي (fat) جمع ٿي ويندي آهي جو اها صحت تي منفي اثر وجهڻ شروع ڪندي آهي.
درجه بندي
[سنواريو]ماڻهن جي ٿولهہ جي درجه بندي باڊي ماس انڊيڪس (BMI) جي ذريعي ڪئي ويندي آهي.
- جيڪڏهن ڪنهن شخص جو BMI **30 kg/m²** کان وڌيڪ آهي، ته اهو "ٿلهي" (Obese) جي زمري ۾ اچي ٿو.
- جيڪڏهن BMI **25–30 kg/m²** جي وچ ۾ آهي، ته ان کي "وڌيڪ وزن" (Overweight) چيو ويندو آهي.
ڪجهه اوڀر ايشيائي ملڪ ٿولهہ جي حساب لاءِ هن کان گهٽ قدر (values) استعمال ڪندا آهن.
سبب
[سنواريو]ٿولهہ جا سبب انفرادي، سماجي ۽ ماحولياتي ٿي سگهن ٿا. اهم سببن ۾ شامل آهن:
- غير صحت بخش غذا ۽ ڪيلوريز جو وڌيڪ استعمال.
- جسماني سرگرمين يا ورزش جي کوٽ.
- جينياتي اثر (Genetics).
- ذهني دٻاءُ يا خاص دوائون.
- شهري طرز زندگي ۽ اينڊوڪرين (endocrine) نظام جون خرابيون.
صحت تي اثر
[سنواريو]ٿولهه معذوري جو هڪ وڏو سبب آهي ۽ هيٺين بيمارين جو خطرو وڌائي ٿي: 1. دل جون بيماريون (Cardiovascular diseases). 2. شوگر جو مرض (Type 2 diabetes). 3. ساهه جي تڪليف (Sleep apnea). 4. ڪجهه خاص قسمن جا ڪينسر. 5. سنڌن جو سور (Osteoarthritis).
علاج ۽ روڪٿام
[سنواريو]ٿولهه کان بچاءُ لاءِ طبي، سماجي ۽ انفرادي سطح تي ڪوششن جي ضرورت هوندي آهي.
غذا ۽ ورزش
[سنواريو]صحت جي ماهرن مطابق سڀ کان پهريون علاج غذا ۾ تبديلي ۽ باقاعده ورزش آهي. کائڻ پيئڻ ۾ کنڊ ۽ چرٻي جي مقدار گهٽ ڪري فائبر (Fiber) واري غذا استعمال ڪرڻ گهرجي.
دوائون ۽ سرجري
[سنواريو]جيڪڏهن ورزش ۽ غذا سان وزن گهٽ نه ٿئي، ته ڊاڪٽرن جي مشوري سان دوائون استعمال ڪري سگهجن ٿيون. سخت صورتن ۾ گيسٽرڪ بيلون يا ميٽابولڪ سرجري (Bariatric surgery) ڪئي ويندي آهي، جنهن سان معدي جي گنجائش گهٽجي ويندي آهي ۽ بک گهٽ لڳندي آهي.
عالمي صورتحال
[سنواريو]سال 2022ع تائين پوري دنيا ۾ هڪ ارب کان وڌيڪ ماڻهو ٿولهه جو شڪار هئا، جن ۾ 879 ملين بالغ ۽ 159 ملين ٻار شامل آهن. ورلڊ هيلٿ آرگنائيزيشن (WHO) مطابق هي هڪ سماجي ذميواري آهي ته صحت بخش کاڌا سستي اگهه تي دستياب هجڻ گهرجن.