ٿامس اڪيناس
| سينٽ ٿامس اڪيناس | |
|---|---|
 ٿامس اڪيناس جي هڪ قديم تصوير | |
| پيدائش | تقريباً 1225ع روڪاسيڪا، سيلي (اٽلي) |
| وفات | 7 مارچ 1274 (عمر 49 سال) فوسانووا ايبي، اٽلي |
| پيشو | فلسفي، مذهبي عالم (Theologian) |
| مشھور ڪم | Summa Theologica، Summa contra Gentiles |
| لقب | Doctor Angelicus (ملائڪي استاد) |
سينٽ ٿامس اڪيناس (St. Thomas Aquinas؛ 1225ع – 7 مارچ 1274ع) هڪ اطالوي ڊومينيڪن راهب، پادري، مذهبي عالم ۽ فلسفي هو. کيس ڪيٿولڪ نظريي ۽ مغربي فلسفي جي تاريخ ۾ سڀ کان وڌيڪ اثر رکندڙ مفڪرن مان هڪ سمجهيو وڃي ٿو.
فڪر ۽ فلسفو
[سنواريو]ٿامس اڪيناس "فطري مذهبيات" (Natural Theology) جو حامي ۽ هڪ فڪري اسڪول جو باني هو جنهن کي ٿومزم (Thomism) چيو ويندو آهي. هن دليل ڏنو ته خدا ئي فطري عقل ۽ ايمان جي روشنيءَ جو سرچشمو آهي. هن ارسطو جي ڪيترن ئي خيالن کي اپنايو ۽ ارسطو جي فلسفي کي مسيحيت جي اصولن سان ملائڻ (Synthesis) جي ڪوشش ڪئي.
کيس "قرون وسطيٰ جي دور جو سڀ کان بااثر مفڪر" ۽ "عظيم ترين فلسفي-مذهبي عالم" سڏيو ويندو آهي. سندس فلسفي جديد اخلاقيات (Virtue Ethics)، جماليات، ۽ علمي نظريي (Cognitive Theory) تي گهرا اثر ڇڏيا آهن. جيتوڻيڪ، برٽرينڊ رسل جهڙن نقادن مٿس تنقيد ڪئي آهي ته هو آزاد عقل جي بدران رڳو انهن نتيجن کي درست ثابت ڪرڻ جي ڪوشش ڪندو هو جيڪي اڳ ئي ايمان (Faith) طرفان طئي ٿيل هوندا هئا.
اهم تصنيفون
[سنواريو]ٿامس اڪيناس جا مشهور ڪتاب هي آهن:
- سوما ٿيولوجيڪا (Summa Theologica): جيڪو اڻپورو رهجي ويو.
- ڊسپيوٽڊ ڪوئيسچنز آن ٽرٿ (Disputed Questions on Truth).
- سوما ڪونٽرا جينٽائلس (Summa contra Gentiles).
هن مسيحي صحيفن ۽ ارسطو جي ڪمن تي پڻ تفصيلي شرحون لکيون آهن. ان کان علاوه هن چرچ لاءِ مذهبي گيت (Hymns) پڻ لکيا.
مذهبي حيثيت
[سنواريو]ڪيٿولڪ چرچ ۾ ٿامس کي "ڊاڪٽر آف دي چرچ" (چرچ جو استاد) جو درجو حاصل آهي. کيس ڪيٿولڪ مذهبيات ۾ "ڊاڪٽر اينجليڪس" (Doctor Angelicus - ملائڪي استاد) ۽ "ڊاڪٽر ڪميونيس" (عالمي استاد) چيو ويندو آهي. 1999ع ۾ پوپ جان پال ٻئي کيس "ڊاڪٽر هيومنيٽيٽس" (انسانيت جو استاد) جو نئون لقب پڻ ڏنو.