ٿالهي

ٿالهي يا پليٽ (Plate) هڪ ويڪرو ۽ سنئون ٿانوَ آهي جنھن تي کاڌو پيش ڪيو ويندو آهي. ٿاليون عام طور تي گول هونديون آهن، پر اهي ڪنھن بہ شڪل جون ٿي سگهن ٿيون. اهي مٽي، ڪاٺ، شيشي يا ڌاتوءَ مان تيار ڪيون وينديون آهن. ٿاليءَ جي ڪنارن کي عام طور تي ٿورو مٿي ڪيو ويندو آهي تہ جيئن کاڌو ٻاهر نہ ڪري. مٽيءَ جي ٿانون ۾ پليٽن جي تاريخ قديم زماني کان ملي ٿي.

بناوت (Design)

هڪ معياري پليٽ يا ٿالي جا هيٺيان حصا هوندا آهن:

وچون حصو (Well): ٿاليءَ جو اهو اندرون حصو جتي کاڌو رکيو ويندو آهي.
ڪنارو (Lip): ٿاليءَ جو ٻاهريون اڀريل حصو، جيڪو ميز تان ٿالي کڻڻ ۾ مدد ڏيندو آهي.
ريم (Rim): ٿاليءَ جي بلڪل ٻاهريون گول ٽڪرو، جنھن تي اڪثر چٽسالي ڪئي ويندي آهي.

مادو (Materials)

ٿاليون مختلف شين مان ٺاهيون وينديون آهن:

چيني مٽي (Ceramics): عام طور تي گهرن ۾ چيني مٽي، پورسلين (Porcelain) يا پٿر مان ٺھيل پليٽون استعمال ٿينديون آهن.
ڌاتو (Metal): اسٽيل يا چانديءَ جون ٿاليون مضبوط ٿين ٿيون ۽ گهڻو وقت هلن ٿيون.
قدرتي وسيلا: ايشيا جي ڪيترن ئي حصن ۾، بشمول سنڌ ۽ هندستان ۾، قديم زماني کان وڻن جا پن (جھڙوڪ ڪيلن جا پن) پڻ پليٽ طور استعمال ٿيندا رهيا آهن.
ڊسپوزيبل (Disposable): ڪاغذ يا پلاسٽڪ مان ٺهيل پليٽون جيڪي صرف هڪ ڀيرو استعمال ڪري اڇليون وينديون آهن.

قسم ۽ سائيز

ٿالين کي انهن جي استعمال ۽ سائيز جي لحاظ کان مختلف نالا ڏنا ويندا آهن:

ڊنر پليٽ (Dinner plate): مکيہ کاڌي لاءِ استعمال ٿيندڙ وڏي پليٽ (9 کان 13 انچ).
ڊيزرٽ پليٽ (Dessert plate): مٺائي يا ميون لاءِ استعمال ٿيندڙ ننڍي پليٽ (8 انچ).
سائيڊ پليٽ (Side plate): ماني (Bread) يا مکڻ رکڻ لاءِ ننڍي پليٽ (6 کان 7 انچ).
سُوپ پليٽ (Soup plate): اونهي پليٽ جيڪا پٽڙي کاڌي يا سوپ لاءِ استعمال ٿيندي آهي.

تاريخ ۽ ثقافت

قديم سنڌ ۾ مٽيءَ جا ٿانوَ ۽ پليٽون عام هيون. مغربي ثقافت ۾ پليٽن جي سائيز گذريل 1000 سالن ۾ لڳ ڀڳ 65 سيڪڙو وڌي وئي آهي، جنھن جو سبب کاڌي جي فراواني آهي. ڪجهہ پليٽون صرف سينگار (Decorative) لاءِ پڻ ٺاهيون وينديون آهن، جن کي ديوارن تي لڳايو ويندو آهي.