پڦاٽ
پڦاٽ (انگريزي: Paternal Cousin) مان مراد اهو مٽ مائٽ آهي، جيڪو ڪنهن فرد جي پڦي (پيءُ جي ڀيڻ) جو پٽ يا ڌيءُ هجي. سنڌي ثقافت ۾ پڦاٽن جو رشتو انتهائي پيارو ۽ احترام وارو سمجهيو ويندو آهي، ڇاڪاڻ ته هي رشتو ڏاڏاڻي خاندان جي هڪ اهم لڙهي آهي.
اصطلاح ۽ لغت
[سنواريو]سنڌي ٻولي ۾ پيءُ جي ڀيڻ جي اولاد کي "پڦاٽ" چيو ويندو آهي.
- جيڪڏهن پڦيءَ جو پٽ هجي ته ان کي پڦاٽ ڀاءُ چئبو آهي.
- جيڪڏهن پڦيءَ جي ڌيءُ هجي ته ان کي پڦاٽ ڀيڻ چئبو آهي.
ان جي برڪس، پڦيءَ جي اولاد لاءِ سندن مامي جو اولاد ماروٽ ۽ سندن چاچي جو اولاد سؤٽ هوندو آهي.
جينياتي ۽ قانوني حيثيت
[سنواريو]- جينياتي لاڳاپو: حياتياتي طور تي، پهرين درجي جا پڦاٽ هڪ ٻئي سان سراسري طور تي 12.5% جينز (DNA) شيئر ڪندا آهن. طبي لحاظ کان انهن کي ٽين درجي جا مٽ (Third-degree relatives) ليکيو ويندو آهي.
- نڪاح: اسلامي قانون ۽ سنڌي سماجي روايتن موجب پڦاٽن سان نڪاح ڪرڻ جائز آهي. سنڌ ۾ اڪثر ڀاءُ ۽ ڀيڻ (پيءُ ۽ پڦي) جي وچ ۾ محبت کي وڌيڪ مضبوط بنائڻ لاءِ سندن اولاد (پڦاٽن ۽ ڀائٽن) جون پاڻ ۾ شاديون ڪرايون وينديون آهن، جنهن کي خانداني ٻڌي جو هڪ اهم ذريعو سمجهيو ويندو آهي.
سماجي ۽ ثقافتي اهميت
[سنواريو]سنڌي سماج ۾ پڦاٽن جو ڪردار تمام گهڻو اهم هوندو آهي:
- دوستي ۽ محبت: پڦاٽ اڪثر ڪري ڀائرن ۽ ڀينرن وانگر گڏ وڏا ٿيندا آهن. پڦيءَ جو گهر (پڦاٽن جو گهر) ٻارن لاءِ پيار ۽ مانَ جو مرڪز هوندو آهي.
- شاديون مراديون: شادي مراديءَ جي موقعي تي پڦاٽ سڀ کان وڌيڪ سرگرم هوندا آهن. پڦيءَ پاران ڪيون ويندڙ شاديءَ جون رسمون ۽ انهن ۾ پڦاٽن جو حصو وٺڻ هڪ عام سنڌي روايت آهي.
- خانداني لاڳاپا: پڦاٽن جو رشتو ڏاڏاڻي خاندان کي ٻين خاندانن سان جوڙڻ ۾ هڪ پل جو ڪردار ادا ڪندو آهي، ڇاڪاڻ ته پڦي پنهنجي پيڪن (ڏاڏاڻن) سان هميشه جڙيل رهندي آهي.