پڙ ناني
پڙناني (انگريزي: Great-grandmother) مان مراد اهو رشتو آهي، جيڪو ڪنهن فرد جي ناني يا نانيءَ جي ماءُ هجي. سنڌي ثقافت ۾ پڙناني جو رشتو انتهائي عزت، احترام ۽ شفقت وارو سمجهيو ويندو آهي. هيءَ رشتي ۾ ناناڻي خاندان جي سڀ کان بزرگ عورت هوندي آهي.
اصطلاح ۽ لغت
[سنواريو]سنڌي ٻولي ۾ ماءُ جي ماءُ کي "ناني" چيو ويندو آهي، جڏهن ته ناني يا نانيءَ جي ماءُ کي "پڙناني" سڏيو ويندو آهي. پڙناني جي مڙس کي پڙنانو چئبو آهي. سنڌ جي ڪجهه لهجن ۾ کين "پڙناڻي" به چيو ويندو آهي.
جينياتي ۽ قانوني حيثيت
[سنواريو]- جينياتي لاڳاپو: حياتياتي طور تي، هڪ فرد پنهنجي پڙناني سان تقريبن 12.5% جينز (DNA) شيئر ڪندو آهي. طبي لحاظ کان هن کي ٽين درجي جو مٽ (Third-degree relative) ليکيو ويندو آهي.
- نڪاح: اسلامي قانون موجب، پڙناني "محرم" رشتن ۾ اچي ٿي، تنهن ڪري پڙناني سان نڪاح قطعي طور تي حرام آهي.
سماجي ۽ ثقافتي اهميت
[سنواريو]سنڌي سماج ۾ پڙناني جو مقام هڪ وڏي گهراڻي جي بنياد جهڙو هوندو آهي:
- محبت ۽ شفقت: پڙناني پنهنجي پڙڏوهٽن ۽ پڙڏوهٽين سان بي پناهه پيار ڪندي آهي. سندس دعائن کي سنڌي گهرن ۾ وڏي برڪت سمجهيو ويندو آهي.
- ثقافتي تاريخ جو ذريعو: پڙناني خاندان جي پراڻي دور جي روايتن، گهرو علاج (ٽوٽڪن) ۽ تاريخي واقعن جي امين هوندي آهي. هوءَ نسل در نسل انهن ڳالهين کي منتقل ڪرڻ جو اهم ذريعو بڻجي ٿي.
- تربيت: اڪثر ڪري پڙنانيون پنهنجي پڙڏوهٽين کي سنڌي سگهڙائپ، اخلاقي قدر ۽ صبر جا سبق سيکارينديون آهن.