پڙ نانو پڙ ناني
پڙنانو ۽ پڙناني (انگريزي: Great-grandparents) مان مراد اهي رشتا آهن، جيڪي ڪنهن فرد جي ناني يا نانيءَ جا والدين هجن. سنڌي ثقافت ۾ اهي رشتا خاندان جي قديمي پاڙ ۽ ناناڻي گهر جي سڀ کان وڏي برڪت سمجهيا ويندا آهن. هي ناناڻي خاندان جي ٽين پيڙهيءَ جا بزرگ هوندا آهن.
اصطلاح ۽ لغت
[سنواريو]سنڌي ٻولي ۾ ماءُ جي والدين کي نانو ۽ ناني چئبو آهي، جڏهن ته انهن جي والدين لاءِ هيٺيان لفظ استعمال ٿيندا آهن:
- پڙنانو: ناني جو پيءُ يا نانيءَ جو پيءُ.
- پڙناني: ناني جي ماءُ يا نانيءَ جي ماءُ.
سنڌي سماج ۾ پڙناني کي "ماءُ جو نانو" پڻ چيو ويندو آهي. ان جي برڪس، پيءُ جي پاسي کان اهڙن بزرگن کي پڙڏاڏو ۽ پڙڏاڏي چيو ويندو آهي.
جينياتي ۽ قانوني حيثيت
[سنواريو]- جينياتي لاڳاپو: حياتياتي طور تي، هڪ فرد پنهنجي پڙناني يا پڙنانيءَ سان تقريبن 12.5% جينز (DNA) شيئر ڪندو آهي. طبي لحاظ کان هن کي ٽين درجي جو مٽ (Third-degree relative) ليکيو ويندو آهي.
- محرميت: اسلامي قانون موجب، پڙنانو ۽ پڙناني "محرم" رشتن ۾ اچن ٿا، تنهن ڪري انهن سان نڪاح قطعي طور تي حرام آهي.
سماجي ۽ ثقافتي اهميت
[سنواريو]سنڌي سماج ۾ پڙناني ۽ پڙنانيءَ جو مقام تمام مٿانهون ۽ احترام لائق هوندو آهي:
- محبت ۽ شفقت: پڙنانا پنهنجي پڙڏوهٽن ۽ پڙڏوهٽين سان بي پناهه محبت ڪندا آهن. سنڌي گهرن ۾ اها خوش نصيبي سمجهي ويندي آهي ته ڪو ٻار پنهنجي پڙناني يا پڙنانيءَ جي هنج ۾ کيڏي.
- تاريخ جا امين: پڙنانا خاندان جي پراڻي تاريخ، لوڪ ڪهاڻين، قديمي سنڌي اصطلاحن ۽ روايتن جو زندهه خزانو هوندا آهن. اهي نسل در نسل خانداني داستان منتقل ڪرڻ جو اهم ذريعو بڻجي ٿي.
- دعائون ۽ برڪت: پڙنانيءَ جي لولي ۽ پڙناني جي دعا کي سنڌي ثقافت ۾ وڏي اهميت حاصل آهي. بزرگن جي موجودگي گهر ۾ سڪون ۽ برڪت جو سبب سمجهي ويندي آهي.
- ناناڻي گهر جي زينت: جڏهن ڀاڻيجا يا ڏوهٽا ناناڻن ويندا آهن، ته پڙناناڻي جي موجودگي مهمان نوازي ۽ محبت جي رونق کي وڌيڪ ٻيڻو ڪري ڇڏيندي آهي.