پڙ نانو
پڙنانو (انگريزي: Great-grandfather) مان مراد اهو رشتو آهي، جيڪو ڪنهن فرد جي ناني يا نانيءَ جو پيءُ هجي. سنڌي ثقافت ۾ پڙناني جو رشتو انتهائي بزرگي، احترام ۽ خاندان جي قديمي پاڙ سمجهيو ويندو آهي. هي رشتو ناناڻي خاندان جي ٽين پيڙهيءَ جو وڏو هوندو آهي.
اصطلاح ۽ لغت
[سنواريو]سنڌي ٻولي ۾ ماءُ جي پيءُ کي "نانو" چئبو آهي، جڏهن ته ناني جي پيءُ کي "پڙنانو" سڏيو ويندو آهي. پڙناني جي گهر واريءَ کي پڙناني چئبو آهي. سنڌ جي ڪجهه علائقن ۾ کين "پڙناڻو" به چيو وڃي ٿو.
جينياتي ۽ قانوني حيثيت
[سنواريو]- جينياتي لاڳاپو: حياتياتي طور تي، هڪ فرد پنهنجي پڙناني سان تقريبن 12.5% جينز (DNA) شيئر ڪندو آهي. هن کي ٽين درجي جو مٽ (Third-degree relative) ليکيو ويندو آهي.
- وراثت: اسلامي قانون موجب، مخصوص حالتن ۾ (جيڪڏهن نانو فوت ٿي ويو هجي)، پڙنانو وراثت جي ورهاست ۾ حصيدار يا ولي بڻجي سگهي ٿو.
سماجي ۽ ثقافتي اهميت
[سنواريو]سنڌي سماج ۾ پڙناني جو مقام تمام وڏو هوندو آهي:
- خاندان جي پاڙ: پڙنانو خاندان جي تاريخ، شجري ۽ پراڻي روايتن جو امين هوندو آهي. هن جي زندگي خاندان لاءِ هڪ تجربيگاهه وانگر هوندي آهي.
- محبت ۽ برڪت: جيڪڏهن ڪنهن فرد کي پنهنجي پڙناني سان ملڻ جو موقعو ملي ٿو، ته ان کي وڏي خوشقسمتي سمجهيو ويندو آهي. پڙنانو پنهنجي پڙڏوهٽن ۽ پڙڏوهٽين سان تمام گهڻو لاڏ ڪندو آهي.
- قصا ۽ ڪهاڻيون: سنڌي گهرن ۾ پڙنانو اڪثر ڪري پراڻي دور جون ڳالهيون، قصا ۽ خانداني بهادريءَ جا واقعا ٻارن کي ٻڌائيندو آهي، جنهن سان نئين پيڙهيءَ جي تربيت ٿيندي آهي.