مواد ڏانھن هلو

پُٽ

کليل ڄاڻ چيڪلي، وڪيپيڊيا مان

پُٽ مرد اولاد کي چيو ويندو آهي؛ يعني اهڙو ڇوڪرو يا مرد جيڪو پنهنجي والدين سان نسبت ۾ هجي. ان جو مؤنث هم منصب ڌيءُ آهي. حياتياتي لحاظ کان پُٽ پنهنجي والدين جو پهرئين درجي جو مائٽ هوندو آهي.

سماجي مسئلا

[سنواريو]
اصل مضمون جي لاءِ ڏسو پُٽ جي ترجيح

صنعتي دور کان اڳ وارين سماجن ۽ اڄ به ڪجهه زرعي معيشتن وارن ملڪن ۾ ڌيئرن جي ڀيٽ ۾ پٽن کي وڌيڪ اهميت ڏني ويندي هئي ۽ ڪيترن هنڌن تي اڃا تائين ڏني وڃي ٿي. ان جو هڪ سبب اهو هو ته مرد جسماني طور وڌيڪ طاقتور سمجهيا ويندا هئا ۽ زرعي ڪم وڌيڪ اثرائتي نموني سرانجام ڏئي سگهندا هئا، جنهن ڪري کين وڌيڪ سماجي حيثيت حاصل هوندي هئي.

چين ۾ تيزي سان وڌندڙ آبادي تي ضابطو آڻڻ لاءِ 2015ع تائين هڪ ٻار واري پاليسي لاڳو هئي. سرڪاري پيدائش جي انگن اکرن موجب، هن پاليسيءَ کان پوءِ مرد ٻارن جي پيدائش ۾ واڌ ڏسڻ ۾ آئي. ان جو سبب ڪيترن عنصرن کي قرار ڏنو ويو، جن ۾ جنس جي بنياد تي اسقاط حمل جي غيرقانوني عمل ۽ ڇوڪرين جي پيدائش جي گهٽ رپورٽنگ شامل هئي.[حوالو گهربل]

پدري نسب واريون سماجون عام طور تي ڌيئرن کان اڳ پٽن کي ملڪيت ۽ وراثت منتقل ڪنديون آهن.[1]

ڪجهه ثقافتن ۾ وڏي پٽ کي خاص امتياز حاصل هوندا آهن. مثال طور، بائبلي زماني ۾ پهرئين ڄاول پٽ کي پنهنجي پيءُ جي ملڪيت مان سڀ کان وڏو حصو ملندو هو. جاپاني سماجي روايتن ۾ پڻ وڏي پٽ بابت ڪجهه خاص تصورات موجود آهن، جيئن ته ”والدين گهڻو ڪري پنهنجي وڏي اولاد سان گڏ رهڻ پسند ڪندا آهن جيڪڏهن اهو پٽ هجي“ ۽ ”والدين اڪثر پنهنجي وڏي پٽ سان گڏ رهندا آهن، جيتوڻيڪ هو سڀ کان وڏو ٻار نه هجي.“[2]

عيسائي علامت نگاري

[سنواريو]
لي ٽري ريش آور دو ڊيوڪ دو بيري جي هڪ ننڍڙي تصوير، جنهن ۾ عيسيٰ مسيح جي بپتسما ڏيکاريل آهي، جتي خدا پيءُ، عيسيٰ مسيح کي پنهنجو پٽ قرار ڏئي ٿو.

عيسائيت ۾ ”پٽ“ يا خدا جو پٽ مان مراد عيسيٰ مسيح آهي. تثليث تي ايمان رکندڙ عيسائي عيسيٰ کي خدا جي انساني صورت ۽ تثليث جي ٻئي اقنوم، يعني خدا پٽ، طور مڃين ٿا. انجيلن ۾ عيسيٰ مسيح ڪڏهن ڪڏهن پاڻ لاءِ ابنِ آدم جو لقب پڻ استعمال ڪري ٿو.

نالن ۾ نشاندهي

[سنواريو]

گهڻين ثقافتن ۾ خانداني نالي جو مطلب ”فلاڻي جو پٽ“ هوندو آهي، جيڪو ڪنهن گڏيل ابن ڏاڏن ڏانهن نسبت ظاهر ڪندو آهي. اهو عنصر ڪڏهن نالي جي شروعات ۾ ته ڪڏهن آخر ۾ شامل ٿيندو آهي.

عربي ٻولي
  • ابن يا بن. مثال: ”ابن سينا“ (سينا جو پٽ)، ”ابن خلدون“ (خلدون جو پٽ).
بربر ٻوليون
  • او. مثال: ”اوسادن“ (سادن جو پٽ)، ”اوالي“ (علي جو پٽ).
  • آيت. مثال: ”آيت بويفر“ (بويفر جا پٽ)، ”آيت ملول“ (ملول جا پٽ).
  • ن آيت. مثال: ”ن آيت ندير“ (ندير قبيلي جو پٽ)، ”نائيت زراد“ (زراد قبيلي جو پٽ).
ڊينش ٻولي
  • سين. مثال: ”هينرڪسين“، ”جينسين“، ”اينڊرسين“.
ڊچ ٻولي
  • سين. مثال: ”يانسين“، ”پيٽرسين“، ”پيٽرسين“.
  • زون. مثال: ”يانسزون“، ”پيٽرسزون“، ”پيٽرزون“.
انگريزي ٻولي
  • s. مثال: ”ايڊورڊس“، ”وليمس“، ”جيفريز“.
  • سن. مثال: ”جيفرسن“، ”ولسن“، ”ايڊسن“، ”اينڊرسن“.
فرانسيسي ٻولي
  • es. مثال: ”فرنانڊيس“.
  • ot. مثال: ”پيرو“.
  • de يا d. مثال: ”ڊانتون“.
عبراني ٻولي
  • بن يا بين. مثال: ”بنيامين“ (ساڄي هٿ واري شخص جو پٽ). عبراني ۾ ”انسان“ لاءِ لفظ بن آدم پڻ استعمال ٿيندو آهي، جنهن جي معنيٰ ”آدم جو پٽ“ آهي.
هندي ٻولي
  • بيٽا. مثال: ”ميرا بيٽا ٽم“ (منهنجو پٽ ٽم).
  • बेटा. مثال: ”मेरा बेटा टिम“.
هنگري ٻولي
  • -في يا -في. مثال: ”پيٽوفي“، ”شاندورفي“، ”پيٽر في“.
آئرش ٻولي
  • ميڪ يا مڪ. مثال: ”ميڪ ٿامس“، ”مڪ ڊونالڊ“، ”ميڪ لين“.
اطالوي ٻولي
  • دي. مثال: ”دي اسٽيفانو“، ”دي جيوواني“، ”دي جوسيپي“.
  • دي. مثال: ”دي پائولو“، ”دي مائورو“، ”دي جورجيو“.
  • د. مثال: ”د انتونيو“، ”د ادريانو“، ”د آگوستينو“.
  • -i. مثال: ”پائولي“، ”رڪيٽي“.
نارويجي ٻولي
  • سن. مثال: ”ميگنسن“، ”سيگورڊسن“، ”اوڊنسن“.
فارسي ٻولي
  • پور. مثال: ”مهدي پور“ (مهدي جو پٽ).
  • زاده. مثال: ”محمدزاده“ (محمد جو پٽ يا ڌيءُ).
ٽاگالوگ ٻولي
  • اناڪ. مثال: مگا اناڪ ني پيڊرو (پيڊرو جو پٽ يا ڌيءُ).
تامل ٻولي
  • مگن. مثال: ”اين مگن مروگن“ (منهنجو پٽ مروگن).
  • மகன். مثال: ”என் மகன் முருகன்“.
پولش ٻولي
  • سڪي. مثال: ”يانووسڪي“، ”پيوٽرووسڪي“، ”ميخالسڪي“.
پورچوگالي ٻولي
  • es. مثال: ”گونسالويش“، ”هينريڪيش“، ”فرنانڊيش“.
روماني ٻولي
  • a بطور اڳياڙي ۽ ei بطور پڇاڙي. مثال: ”اماريئي“، ”ادومنيتئي“، ”الينئي“.
  • escu يا aşcu. مثال: ”پيٽريسڪو“، ”پوپيسڪو“، ”ڪانسٽنٽينيسڪو“.
روسي ٻولي
  • ov، ovich. مثال: ”ايوانوف“ (ايوان جو پٽ).
  • ev، evich. مثال: ”دمتريئف“ (دمتري جو پٽ).
هسپانوي ٻولي
  • ez. مثال: ”گونثاليس“، ”هينريڪيث“، ”فرنانديث“، ”گوميث“، ”سانچيث“.
ترڪي ٻولي
  • اوغلو. مثال: ”يلبي اوغلو“، ”آغا اوغلو“، ”يوسف اوغلو“.
  • زاده. مثال: ”بيزاده“، ”عاشق پاشازاده“، ”محمدزاده“.
يوڪريني ٻولي
  • -ينڪو يا -ڪو. مثال: ”ڪووالينڪو“.
  • سڪي. مثال: ”ستانسلاوسڪي“، ”چائيڪووسڪي“، ”پيٽرووسڪي“.
  • شين. مثال: ”پيٽريشين“، ”دانيلشين“.
  • چڪ. مثال: ”ايوانچڪ“.
ويلش ٻولي
  • اپ يا اب. مثال: ”اپ ريس“، ”اب اووين“.

سامي ٻوليون

[سنواريو]

عربي ٻولي ۾ پٽ لاءِ لفظ ابن آهي. ڇاڪاڻ ته خاندان ۽ نسب عرب دنيا ۽ اسلام ۾ اهم ثقافتي قدر آهن، تنهن ڪري عرب ۽ گهڻا مسلمان (مثال طور برونائي) پنهنجي مڪمل نالن ۾ بن استعمال ڪندا آهن، جيڪو ابن جي هڪ صورت آهي. هتي بن جي معنيٰ ”جو پٽ“ آهي. مثال طور ”صالح بن طارف بن خالد الفلاني“ جو مطلب آهي: ”صالح، طارف جو پٽ، جيڪو خالد جو پٽ آهي، ۽ الفلاني خاندان سان تعلق رکي ٿو“ (ڏسو عربي نالا#عرب خانداني نالي جي روايت).

اهڙي طرح ابن يا بن جو ابتڙ ابو آهي، جنهن جي معنيٰ ”پيءُ“ آهي. اهو لقب عام طور پهرئين پٽ جي ڄمڻ کان پوءِ ڏنو ويندو آهي ۽ نئين حاصل ٿيل پيءُ هجڻ جي حيثيت ظاهر ڪندو آهي. مثال طور جيڪڏهن محمود جي پهرئين پٽ جو نالو عبدالله هجي ته پوءِ محمود کي ”ابو عبدالله“ سڏي سگهجي ٿو.

هي لفظ عبراني ٻولي جي بن سان هم معنيٰ ۽ هم اصل آهي، جيئن ”يهودا بن ابرام هليوي“، جنهن جي معنيٰ آهي ”يهودا، ابرام جو پٽ، جيڪو لاوي نسل مان آهي“. بن پاڻ به هڪ مستقل ذاتي نالو طور استعمال ٿيندو آهي.

حوالا

[سنواريو]
  1. Peoples, James; Bailey, Garrick (1 January 2011). Humanity: An Introduction to Cultural Anthropology. Cengage Learning. ص. 194–196. ISBN 978-1-111-30152-1. 25 October 2012 تي حاصل ڪيل.
  2. Wakabayashi, Midori; Horioka, Charles Yuji (2009). "Is the Eldest Son Different? The Residential Choice of Siblings in Japan". Japan and the World Economy 21 (4): 337–348. doi:10.1016/j.japwor.2009.04.001. http://w4.stern.nyu.edu/emplibrary/horiokan004.pdf.

خارجي ڳنڍڻا

[سنواريو]
پُٽ