پيٽ
| پيٽ | |
|---|---|
 | |
 انساني مرد جو پيٽ ۽ اهي عضوا، جيڪي ان جي مٿاڇري هيٺان موجود هوندا آهن | |
| تفصيل | |
| ايناٽامي جا حرڪت بابت اصطلاح | ڌڙ جي چرپر ۽ سهارو ساهه کڻڻ ۾ مدد اندروني عضون جي حفاظت جسماني بيهڪ لاءِ سهارو |
| سڃاڻپ ڪندڙ | |
| لاطيني ٻولي | abdomen |
| يوناني ٻولي | ἦτρον |
| ائناٽامي جا محاورا | A01.1.00.016 |
| ائناٽامي جو بنيادي ماڊل | 9577 |
| ائناٽامي جا محاورا | |
پيٽ (فقاريات ۾ بطن يا معدو پڻ[1]، يا سنڌي پيرن وارن جاندارن ۾ ميٽاسوما) انسانن ۽ ٻين فقاري جاندارن ۾ ڌڙ جو ڇاتي (سينو) ۽ ڪُلهن جي وچ وارو اڳيون حصو آهي. پيٽ جي والاريل حصي کي پيٽ جي کوپي چيو ويندو آهي. سنڌي پيرن وارن جاندارن ۾، اهو جسم جو پويون ٽيگما آهي؛ جيڪو ڇاتي يا مٿو-ڇاتي کان پوءِ هوندو آهي.[2]
انسانن ۾ پيٽ، ڇاتيءَ جي پردي وٽ ڇاتيءَ کان شروع ٿي ڪُلهن وٽ ڪُلهي جي ڪناري تائين پکڙيل هوندو آهي. ڪُلهي جي ڪناري چيلهه-سيڪرمي جوڙ (L5 ۽ S1 جي وچ واري مهرن وچ واري ڊسڪ) کان عاني جوڙ تائين پکڙيل هوندي آهي ۽ ڪُلهي جي داخلي منهن جي ڪناري بڻجي ٿي. هن داخلي منهن جي مٿان ۽ ڇاتيءَ جي پردي جي هيٺان واري جاءِ کي پيٽ جي کوپي چيو ويندو آهي. پيٽ جي کوپي جي حد اڳيان پيٽ جي ڀت ۽ پٺيان پيريٽونيم جي مٿاڇري سان ٺهندي آهي.
فقاري جاندارن ۾ پيٽ هڪ وڏي جسماني کوپي آهي، جيڪا اڳيان ۽ پاسن کان پيٽ جي ڏورن ۽ پٺيان ڪرنگهي جي هڏي جي هڪ حصي سان گهيريل هوندي آهي. هيٺيون پاسراٽيون پڻ اڳين ۽ پاسي وارين ڀتين کي گهيري سگهن ٿيون. پيٽ جي کوپي، ڪُلهي جي کوپي سان لاڳيتي ۽ ان جي مٿان هوندي آهي. اها پردي وسيلي ڇاتيءَ جي کوپي سان ڳنڍيل هوندي آهي. شه رڳ، هيٺين وڏي نس ۽ کاڌي جي نلي جهڙيون بناوتون پردي مان لنگهن ٿيون. پيٽ ۽ ڪُلهي جون ٻئي کوپيون هڪ سيرسي جهليءَ سان ڍڪيل هونديون آهن، جنهن کي ڀتي پيريٽونيم چيو ويندو آهي. هيءَ جهلي عضون کي ڍڪيندڙ عضوي پيريٽونيم سان لاڳيتي هوندي آهي.[3] فقاري جاندارن جي پيٽ ۾ ڪيترائي عضوا هوندا آهن، جيڪي مثال طور هاضمي جي سرشتي، پيشابي سرشتي ۽ ڏورن جي سرشتي سان واسطو رکن ٿا.
مواد
[سنواريو]- اصل مضمون جي لاءِ ڏسو پيٽ جي کوپيپڻ ڏسو: انساني جسم جي عضون جي فهرست
پيٽ جي کوپي ۾ هاضمي جي سرشتي جا گهڻا عضوا موجود هوندا آهن، جن ۾ معدو، ننڍو آنڊو ۽ ان سان ڳنڍيل اپينڊڪس سميت وڏو آنڊو شامل آهن. هاضمي جا ٻيا عضوا هاضمي جا مددگار عضوا سڏبا آهن، جن ۾ جيرو، ان سان ڳنڍيل پِت جي ٿيلهي ۽ لبلبو شامل آهن، ۽ اهي مختلف نالين وسيلي سرشتي جي باقي حصن سان رابطو رکن ٿا. تري ۽ پيشابي سرشتي جا عضوا، جن ۾ بُڪيا ۽ ايڊرينل غدود شامل آهن، پڻ پيٽ اندر موجود هوندا آهن، ان سان گڏ شه رڳ ۽ هيٺين وڏي نس سميت ڪيتريون ئي رت جون نليون پڻ هونديون آهن. پيشاب جي ٿيلهي، ڳڀيرڻ، فيلوپي نليون ۽ بيضاڻيون پيٽ جا عضوا يا ڪُلهي جا عضوا سمجهي سگهجن ٿا. آخر ۾، پيٽ ۾ پيريٽونيم نالي هڪ وسيع جهلي موجود هوندي آهي. پيريٽونيم جو وڪڙ ڪجهه عضون کي مڪمل طور ڍڪي سگهي ٿو، جڏهن ته اهو عام طور پيٽ جي ڀت جي ويجهو رهندڙ عضون جي رڳو هڪ پاسي کي ڍڪي سگهي ٿو. ان کي پيريٽونيم پٺيان چيو ويندو آهي، ۽ بُڪين ۽ پيشاب نالين کي پيريٽونيم پٺيان عضوا چيو ويندو آهي.
جيري جي ويجهو موجود مختلف عضون ۽ رت جي نلين جو ڏيک
پٺيان کان ڏٺل پيٽ جي اندرين عضون ۽ وڏين رت جي نلين جا لاڳاپا
ڏورا
[سنواريو]- اصل مضمون جي لاءِ ڏسو پيٽ جا ڏورا
پيٽ جي ڀت ۾ ڏورن جا ٽي تهه هوندا آهن. ٻاهران کان اندر ڏانهن اهي آهن: ٻاهريون ترڇو ڏورو، اندريون ترڇو ڏورو ۽ آڏو پيٽ وارو ڏورو.[4] اهي ٽيئي تهه ڪرنگهي جي هڏي، هيٺين پاسراٽين، ايليئڪ چوٽي ۽ عاني هڏيءَ جي وچ ۾ پکڙيل هوندا آهن. انهن جا سڀئي تاندورا وچين لڪير ڏانهن ملي، سڌي پيٽ واري ڏوري کي هڪ غلاف ۾ گهيرين ٿا ۽ پوءِ ٻئي پاسي اڇي لڪير وٽ پاڻ ۾ ملن ٿا. تاندورن جي هڪ ٻئي کي آرپار ڪرڻ سبب سگهه پيدا ٿئي ٿي، اهڙيءَ طرح ٻاهريون ترڇو ڏورو هيٺ ۽ اڳتي، اندريون ترڇو ڏورو مٿي ۽ اڳتي، ۽ آڏو پيٽ وارو ڏورو افقي نموني اڳتي هلندو آهي.[4]
آڏو پيٽ وارو ڏورو سنئون ۽ ٽڪنڊو هوندو آهي، جنهن جا تاندورا افقي نموني هلندا آهن. اهو اندرين ترڇي ڏوري ۽ هيٺ موجود آڏي فاشيا جي وچ ۾ هوندو آهي. اهو انگيوئنل لِگامينٽ، 7–12 پاسراٽين جي ڪارٽليج، ايليئڪ چوٽي ۽ ڇاتي-چيلهه فاشيا مان شروع ٿئي ٿو. اهو گڏيل ٽينڊن، زائيفائيڊ عمل، اڇي لڪير ۽ عاني چوٽيءَ ۾ داخل ٿئي ٿو.
سڌا پيٽ وارا ڏورا ڊگها ۽ سنوان هوندا آهن. ڏوري کي ٽينڊني ڇيڄن نالي ٽي ريشيدار پٽيون آرپار ڪٽين ٿيون. سڌو پيٽ وارو ڏورو هڪ ٿلهي غلاف ۾ بند هوندو آهي، جيڪو جيئن مٿي بيان ڪيو ويو آهي، پيٽ جي پاسي واري ڀت جي ٽنهي ڏورن جي تاندورن مان ٺهندو آهي. اهي عاني هڏي کان شروع ٿين ٿا، اڇي لڪير جي ٻنهي پاسن کان پيٽ مٿان چڙهن ٿا ۽ پنجين، ڇهين ۽ ستين پاسراٽيءَ جي ڪارٽليجن ۾ داخل ٿين ٿا. ران جي پاڙ واري علائقي ۾ انگيوئنل نالي تهن مان لنگهندڙ هڪ رستو آهي. هن وٿي مان خصيا ڀت مان هيٺ لهي سگهن ٿا ۽ عورتن ۾ ڳڀيرڻ مان ايندڙ ريشيدار ڏوري لنگهي ٿي. هيءَ اها جاءِ پڻ آهي، جتي ڪمزوري پيدا ٿي انگيوئنل هرنيا جو سبب بڻجي سگهي ٿي.[4]
پيراميڊيلس ڏورو ننڍو ۽ ٽڪنڊو هوندو آهي. اهو هيٺين پيٽ ۾ سڌي پيٽ واري ڏوري جي اڳيان واقع هوندو آهي. اهو عاني هڏيءَ کان شروع ٿي دن تائين اڌ رستي تي اڇي لڪير ۾ داخل ٿئي ٿو.
ڪم
[سنواريو]
ڪم جي لحاظ کان، انساني پيٽ اها جاءِ آهي، جتي هاضمي واري نالي جو گهڻو حصو موجود هوندو آهي، تنهنڪري کاڌي جو گهڻو جذب ۽ هاضمو هتي ٿيندو آهي. پيٽ اندر هاضمي واري نالي ۾ هيٺين کاڌي جي نلي، معدو، ٻارهن آڱري آنڊو، جيجنم، ايليم، سيڪم ۽ اپينڊڪس، چڙهندڙ، آڏو ۽ لهندڙ وڏا آنڊا، سگمائيڊ وڏو آنڊو ۽ مقعدي آنڊو شامل آهن. پيٽ اندر موجود ٻين اهم عضون ۾ جيرو، بُڪيا، لبلبو ۽ تري شامل آهن.
پيٽ جي ڀت کي پويان (پٺي)، پاسي وارين (پاسن) ۽ اڳين (اڳيان) ڀتين ۾ ورهايو ويندو آهي.
چرپر، ساهه کڻڻ ۽ ٻيا ڪم
[سنواريو]پيٽ جي ڏورن جا مختلف اهم ڪم آهن. اهي ساهه ٻاهر ڪڍڻ وارن ڏورن طور زور سان ساهه ٻاهر ڪڍڻ دوران ساهه کڻڻ جي عمل ۾ مدد ڪن ٿا. ان کان سواءِ، اهي ڏورا اندروني عضون جي حفاظت ڪن ٿا. وڌيڪ اهو ته، پٺيءَ جي ڏورن سان گڏ اهي جسماني بيهڪ لاءِ سهارو ڏين ٿا ۽ جسم جي شڪل جوڙڻ ۾ اهم آهن. جڏهن آوازي چير بند هجي ۽ ڇاتي ۽ ڪُلهن کي بيهاريو وڃي، تڏهن اهي کنگهه، پيشاب ڪرڻ، پاخانو ڪرڻ، ٻار ڄڻڻ، الٽي ۽ ڳائڻ جي عملن ۾ اهم ڪردار ادا ڪن ٿا.[4] جڏهن ڪُلهن کي بيهاريو وڃي، تڏهن اهي ڌڙ جي اڳتي چرپر شروع ڪري سگهن ٿا. اهي حد کان وڌيڪ پٺتي ڇڪجڻ کي پڻ روڪين ٿا. جڏهن ڇاتيءَ کي بيهاريو وڃي، تڏهن اهي ڪُلهن کي مٿي ڇڪي سگهن ٿا ۽ آخرڪار ڪرنگهي جي هڏيءَ کي پاسي ڏانهن موڙي ۽ ڌڙ جي ڦيري ۾ مدد ڪري سگهن ٿا.[4]
جسماني بيهڪ
[سنواريو]آڏو پيٽ وارو ڏورو سڀ کان اونهو ڏورو آهي؛ تنهنڪري ان کي ٻاهران ڇهي نٿو سگهجي. اهو جسم جي بيهڪ تي گهرو اثر وجهي سگهي ٿو. اندريان ترڇا ڏورا پڻ اونها آهن ۽ جسماني بيهڪ تي اثر وجهن ٿا. اهي ٻئي ڪرنگهي جي ڦيري ۽ پاسي واري موڙ ۾ شامل آهن ۽ ڪرنگهي کي اڳيان کان موڙڻ ۽ سهارو ڏيڻ لاءِ استعمال ٿين ٿا. ٻاهريان ترڇا ڏورا وڌيڪ مٿاڇري وارا آهن ۽ اهي پڻ ڪرنگهي جي ڦيري ۽ پاسي واري موڙ ۾ شامل آهن. اهي سڌي بيهڻ وقت ڪرنگهي کي مستحڪم پڻ رکن ٿا. سڌو پيٽ وارو ڏورو پيٽ جو سڀ کان مٿاڇري وارو ڏورو نه آهي. ٻاهرين ترڇن ڏورن کان پکڙيل ٽينڊني غلاف سڌي پيٽ واري ڏوري کي ڍڪي ٿو. سڌو پيٽ وارو ڏورو اهو ڏورو آهي، جنهن کي تمام گهڻي جسماني سگهه رکندڙ ماڻهو ”سڪس پيڪ“ پيٽ جي صورت ۾ ٺاهين ٿا، جيتوڻيڪ هر پاسي پنج عمودي حصا هوندا آهن. هيٺيان ٻه حصا عاني هڏيءَ جي بلڪل مٿان هوندا آهن ۽ عام طور نظر نه ايندا آهن. سڌي پيٽ واري ڏوري جو ڪم پٺيءَ کي اڳتي موڙڻ (فليڪشن) آهي. پيٽ جي ڏورن جو مُک ڪم مرڪزي نموني سُسڻ وقت ڪرنگهي کي اڳتي موڙڻ آهي.[5]
سماج ۽ ثقافت
[سنواريو]پيٽ جي ٻاهرين ڏيک بابت سماجي ۽ ثقافتي تصور سڄي دنيا ۾ مختلف اهميت رکن ٿا. سماج جي قسم موجب، وڌيڪ وزن گهڻي خوراڪ سبب دولت ۽ مان مرتبي جي نشاني، يا ورزش جي کوٽ سبب خراب صحت جي علامت سمجهي سگهجي ٿو. ڪيترين ئي ثقافتن ۾ اگهاڙو پيٽ نمايان طور جنسي ڪشش سان ڳنڍيو ويندو آهي ۽ ان کي ڇاتين جي چير جهڙي نموني ڏٺو ويندو آهي.
ورزش
[سنواريو]- اصل مضمون جي لاءِ ڏسو پيٽ جي ورزش
.png)
ڪرنگهي کي سهارو ڏيڻ جا اهم جزا ۽ سٺي جسماني بيهڪ ۾ مددگار هئڻ سبب، پيٽ جي ڏورن کي پٺيءَ جي ڏورن سان گڏ صحيح نموني ورزش ڪرائڻ اهم آهي، ڇاڪاڻتہ جڏهن اهي ڪمزور يا حد کان وڌيڪ ڇڪيل هجن، تڏهن انهن ۾ سورناڪ ڇڪ ۽ زخم ٿي سگهن ٿا. صحيح نموني ورزش ڪرائڻ سان پيٽ جا ڏورا جسماني بيهڪ ۽ توازن کي بهتر ڪن ٿا، پٺيءَ جي سور جي دورن جو امڪان گهٽائين ٿا، پٺيءَ جي سور جي شدت گهٽائين ٿا،[7] زخمن کان بچائن ٿا،[8] پٺيءَ جي ڪجهه جراحتن کان بچڻ ۾ مدد ڪن ٿا ۽ پٺيءَ جي مسئلن يا ڪرنگهي جي جراحت کان پوءِ صحتيابيءَ ۾ مدد ڪن ٿا. مضبوط ٿيڻ سان پيٽ جا ڏورا لچڪ پڻ ڏين ٿا. پيٽ جي ڏورن کي سگهه ۽ جسماني تندرستيءَ جي ورزشن سان، ۽ سڄي جسم جي سگهه وڌائيندڙ طريقن جهڙوڪ پائليٽس،[9] يوگا،[10] تائي چي ۽ هلڪي ڊوڙ جي مشق سان ڪم ڪرائي سگهجي ٿو.
طبي اهميت
[سنواريو]پيٽ جي ٿولهه هڪ اهڙي حالت آهي، جنهن ۾ پيٽ جي چرٻي يا اندرين عضون واري چرٻي پيٽ جي عضون جي وچ ۾ حد کان وڌيڪ گڏ ٿي وڃي ٿي. ان جو واسطو دل جي بيماري، دمو ۽ قسم 2 ذيابيطس جي وڌيڪ خطري سان آهي.
پيٽ جو صدمو پيٽ تي لڳندڙ هڪ زخم آهي، جنهن ۾ پيٽ جي عضون کي نقصان پهچي سگهي ٿو. ان سان گهڻو رت وهي وڃڻ ۽ انفيڪشن جو خطرو لاڳاپيل هوندو آهي.[11] هيٺين ڇاتيءَ تي زخم تري ۽ جيري کي پڻ نقصان پهچائي سگهي ٿو.[12]
اندر ڌنسيل پيٽ اها حالت آهي، جنهن ۾ پيٽ اندر ڏانهن ڇڪيل هوندو آهي.[13] نئين ڄاول ٻار ۾ اهو پردي جو هرنيا ظاهر ڪري سگهي ٿو.[14] عام طور اهو غذائي کوٽ جي نشاندهي ڪري ٿو.[15]
بيماري
[سنواريو]- اصل مضمون جي لاءِ ڏسو معدي ۽ آنڊن جي بيماري
ڪيتريون ئي معدي ۽ آنڊن جون بيماريون پيٽ جي عضون کي متاثر ڪن ٿيون. انهن ۾ معدي جي بيماري، جيري جي بيماري، لبلبي جي بيماري، پِت جي ٿيلهي ۽ پِت جي نلي جون بيماريون شامل آهن؛ آنڊن جي بيمارين ۾ آنڊن جي سوزش، سيليئڪ بيماري، ڊائيورٽيڪولائٽس ۽ چڙچڙي آنڊي جي سنڊروم شامل آهن.
معائنو
[سنواريو]هاضمي واري نالي جي عضون جي جاچ لاءِ مختلف طبي طريقيڪار استعمال ڪري سگهجن ٿا. انهن ۾ اينڊوسڪوپي، ڪولونوسڪوپي، سگمائيڊوسڪوپي، اينٽيروسڪوپي، کاڌي جي نلي، معدي ۽ ٻارهن آڱري آنڊي جي اينڊوسڪوپي ۽ مجازي ڪولونوسڪوپي شامل آهن. ان کان سواءِ ڪيتريون ئي طبي عڪس نگاري جون ٽيڪنيڪون پڻ استعمال ڪري سگهجن ٿيون. پيٽ جي معائني ۾ مٿاڇري جون جسماني نشانيون اهم هونديون آهن.
مٿاڇري جون نشانيون
[سنواريو]
وچين لڪير ۾ مٿي زائيفائيڊ عمل کان هيٺ عاني جوڙ تائين هڪ هلڪي کاهي پکڙيل هوندي آهي، جيڪا پيٽ جي ڀت ۾ اڇي لڪير جي نمائندگي ڪري ٿي. ان جي لڳ ڀڳ وچ تي امبليڪس يا دن هوندو آهي. اڇي لڪير جي ٻنهي پاسن تي سڌو پيٽ وارو ڏورو ڏوريدار ماڻهن ۾ نمايان نظر ايندو آهي. انهن ڏورن جو خاڪو ٽي يا وڌيڪ آڏين کاهين سبب ٽٽل نظر ايندو آهي، جيڪي ٽينڊني ڇيڄن کي ظاهر ڪن ٿيون. عام طور هڪ زائيفائيڊ عمل وٽ، هڪ دن وٽ، ۽ هڪ انهن ٻنهي جي وچ ۾ هوندي آهي. اڇي لڪير ۽ ٽينڊني ڇيڄن جي گڏجڻ سان پيٽ جو اهو ”سڪس پيڪ“ ٺهي ٿو، جنهن جي گهڻا ماڻهو خواهش ڪندا آهن.
پيٽ جي مٿين پاسي واري حد سبڪاسٽل ڪنارو آهي (سبڪاسٽل سطح تي يا ان جي ويجهو)، جيڪو ڪوڙين پاسراٽين (8، 9، 10) جي ڪارٽليجن جي هڪ ٻئي سان ملڻ سان ٺهي ٿو. هيٺين پاسي واري حد ايليم جي اڳئين چوٽي ۽ پوپارٽ جو لِگامينٽ آهي، جيڪو ايليم جي اڳئين مٿئين ڪنڊي کان عاني هڏي جي ڪنڊي تائين هلندو آهي. اهي هيٺيون حدون ڏسڻ ۾ ايندڙ کاهين سان نشان لڳل هونديون آهن. ٻنهي پاسن تي عاني ڪنڊن کان ٿورو مٿي ٻاهريان پيٽ وارا ڇلا هوندا آهن، جيڪي پيٽ جي ڏوريدار ڀت ۾ اهڙا کول آهن، جن مان مرد ۾ نطفي ڏوري نڪري ٿي، ۽ جن مان انگيوئنل هرنيا ڦاٽي ٻاهر اچي سگهي ٿو.
پيٽ جي اندروني مواد جي هنڌ کي سمجهڻ جو هڪ طريقو ٽي افقي ۽ ٻه عمودي لڪيرون ڪڍڻ آهي.
افقي لڪيرون
[سنواريو]
- انهن مان سڀ کان مٿين ٽرانس پائلورڪ لڪير سي. ايڊيسن جي آهي، جيڪا سُپرااسٽرنل کاهي ۽ عاني جوڙ جي مٿئين حصي جي وچ تي واقع هوندي آهي، ۽ اڪثر معدي جي پائلورڪ کول کي وچين لڪير کان هڪ انچ ساڄي پاسي ڪٽيندي آهي. هر بُڪي جو هائلم ان کان ٿورو هيٺ هوندو آهي، جڏهن ته ان جو کاٻو ڇيڙو لڳ ڀڳ تري جي هيٺين حد کي ڇهندو آهي. اها پٺيان پهرين چيلهي واري مهره سان مطابقت رکي ٿي.
- ٻي لڪير سبڪاسٽل لڪير آهي، جيڪا سبڪاسٽل ڪمان (ڏهين پاسراٽي) جي سڀ کان هيٺين نقطي کان ڪڍي ويندي آهي. اها ٽئين چيلهي واري مهره جي مٿئين حصي سان مطابقت رکي ٿي، ۽ دن کان لڳ ڀڳ هڪ انچ مٿي هوندي آهي. اها لڳ ڀڳ آڏو وڏو آنڊو، بُڪين جا هيٺيان ڇيڙا، ۽ ٻارهن آڱري آنڊي جي آڏي (ٽئين) حصي جي مٿئين حد ظاهر ڪري ٿي.
- ٽئين لڪير کي انٽرٽيوبرڪيولر لڪير چيو ويندو آهي، ۽ اها ٻن کُهريل ٽيوبرڪلن جي وچ ۾ هلندي آهي، جيڪي ايليم جي چوٽي جي ٻاهرئين ڪناري تي اڳئين مٿئين ڪنڊي کان لڳ ڀڳ two and a half inches (64 mm) پري محسوس ڪري سگهجن ٿا. هيءَ لڪير پنجين چيلهي واري مهره جي جسم سان مطابقت رکي ٿي، ۽ ايليو-سيڪل والو مان يا ان کان ٿورو مٿي لنگهي ٿي، جتي ننڍو آنڊو وڏي آنڊي سان ملي ٿو.
عمودي لڪيرون
[سنواريو]ٻه عمودي يا وچ-پوپارٽ لڪيرون هر پاسي اڳئين مٿئين ڪنڊي ۽ عاني جوڙ جي وچ واري نقطي کان عمودي طور مٿي پاسراٽي ڪناري تائين ڪڍيون وينديون آهن.
- ساڄي لڪير سڀ کان وڌيڪ ڪارائتي آهي، ڇاڪاڻتہ ايليو-سيڪل والو اتي واقع آهي، جتي اها انٽرٽيوبرڪيولر لڪير کي ڪٽي ٿي. اپينڊڪس جو کول ان کان هڪ انچ هيٺ، ميڪ برني جي نقطي تي هوندو آهي. پنهنجي مٿئين حصي ۾ عمودي لڪير پاسراٽين جي هيٺين ڪناري، عام طور نائين پاسراٽي، وٽ ٽرانس پائلورڪ لڪير سان ملي ٿي، ۽ هتي پِت جي ٿيلهي واقع هوندي آهي.
- کاٻي وچ-پوپارٽ لڪير پنهنجي مٿئين ٽن چوٿائين حصي ۾ لهندڙ وڏي آنڊي جي اندرين ڪناري سان مطابقت رکي ٿي.
ساڄو سبڪاسٽل ڪنارو جيري جي هيٺين حد سان مطابقت رکي ٿو، جڏهن ته ساڄو نپل ان جي مٿئين حد کان لڳ ڀڳ اڌ انچ مٿي هوندو آهي.
چوٿايون ۽ علائقا
[سنواريو]
- اصل مضمون جي لاءِ ڏسو پيٽ جون چوٿايون ۽ علائقا
ڪنهن عضوي يا بناوت جو هنڌ بيان ڪرڻ لاءِ پيٽ کي چوٿاين يا علائقن ۾ ورهائي سگهجي ٿو. روايتي طور چوٿايون کاٻي مٿئين، کاٻي هيٺئين، ساڄي مٿئين ۽ ساڄي هيٺئين طور بيان ڪيون وينديون آهن.سانچو:Uncited چوٿايون پيٽ جي سور جي هنڌ بيان ڪرڻ ۾ پڻ اڪثر استعمال ٿينديون آهن.[16]
پيٽ کي نون علائقن ۾ پڻ ورهائي سگهجي ٿو.
| ساڄو هائيپوڪونڊريئڪ/هائيپوڪونڊريم | ايپيگيسٽرڪ/ايپيگيسٽريم | کاٻو هائيپوڪونڊريئڪ/هائيپوڪونڊريم |
| ساڄو چيلهي وارو/پاسو/ليٽس/پاسي وارو | دن وارو | کاٻو چيلهي وارو/پاسو/ليٽس/پاسي وارو |
| ساڄو انگيوئنل/ايليئڪ | هائيپوگيسٽرڪ/سُپراعاني | کاٻو انگيوئنل/ايليئڪ |
اهي اصطلاح "hypo" مان نڪتل آهن، جنهن جي معنيٰ "هيٺ" آهي، ۽ "epi" جي معنيٰ "مٿي" آهي، جڏهن ته "chondron" جي معنيٰ "ڪارٽليج" آهي (هن صورت ۾ پاسراٽي جي ڪارٽليج) ۽ "gaster" جي معنيٰ معدو آهي. "کاٻي" ۽ "ساڄي" جي ابتڙ ترتيب ڄاڻي واڻي آهي، ڇاڪاڻتہ جسماني بناوت جون نالاگذاريون مريض جي پنهنجي ساڄي ۽ کاٻي کي ظاهر ڪن ٿيون.)
"ساڄي ايليئڪ کڏ" (RIF) اپينڊيسائٽس وارن مريضن ۾ سور ۽ ڇهڻ سان سور جو هڪ عام هنڌ آهي. هن کڏ جو نالو ڪُلهي جي هڏي جي هيٺ موجود ايليئڪ کڏ تي رکيو ويو آهي، تنهنڪري اهو ڪجهه حد تائين غيردقيق آهي. گهڻيون جسماني بناوتون، جيڪي هن علائقي ۾ سور ۽ ڇهڻ سان سور پيدا ڪنديون آهن، حقيقت ۾ ايليم جي کڏ ۾ موجود نه هونديون آهن. بهرحال، هي اصطلاح عام استعمال ۾ آهي.
جانورن جي فائيلن ۽ طبقن ۾
[سنواريو]ڪورڊيٽا
[سنواريو]کير پياريندڙ جانور
[سنواريو]ڪجهه کير پياريندڙ جانورن ۾ پيٽ جا عضوا انتهائي خاص بڻيل هوندا آهن. مثال طور، جڳالي جانورن (کير پياريندڙ جانورن جو هڪ ذيلي سلسلو، جنهن ۾ ڍور ۽ رڍ شامل آهن) جو معدو چئن خانن ۾ ورهايل هوندو آهي: رومن، ريٽيڪولم، اوماسم ۽ ابوماسم.[17]
سنڌي پيرن وارا جاندار
[سنواريو]سنڌي پيرن وارن جاندارن ۾ پيٽ مٿين تختين جي هڪ سلسلي مان ٺهيل هوندو آهي، جن کي ٽرگائٽ چيو ويندو آهي، ۽ هيٺين تختين مان، جن کي اسٽرنائٽ چيو ويندو آهي؛ سڄو حصو هڪ سخت پر ڇڪجڻ لائق جهليءَ سان گڏ رکيل هوندو آهي.
جيت
[سنواريو]
جيتن ۾ پيٽ، جيت جو هاضمي وارو نالو ۽ توليدي عضوا رکي ٿو. اهو جيتن جي گهڻن سلسلن ۾ يارهن حصن تي مشتمل هوندو آهي، جيتوڻيڪ گهڻن اعليٰ سلسلن جي بالغن ۾ يارهون حصو موجود نه هوندو آهي. انهن حصن جو انگ جنس کان جنس تائين بدلجي ٿو، ۽ عام ماکيءَ جي مک ۾ ڏسڻ ۾ ايندڙ حصن جو انگ گهٽجي رڳو ست ٿي وڃي ٿو. ڪوليمبولا (اسپرنگ ٽيلز) ۾ پيٽ ۾ رڳو ڇهه حصا هوندا آهن.
پيٽ ڪڏهن ڪڏهن گهڻو بدلجي ويندو آهي. اپوڪريٽا (مکيون، چيونٽيون ۽ واسپس) ۾ پيٽ جو پهريون حصو ڇاتي سان ملي ويندو آهي ۽ ان کي پروپوڊيم چيو ويندو آهي. چيونٽين ۾ ٻيو حصو تنگ پيٽيول ٺاهيندو آهي. ڪجهه چيونٽين ۾ هڪ اضافي پوسٽ پيٽيول حصو هوندو آهي، ۽ باقي حصا ڦوڪيل گيسٽر ٺاهيندا آهن.[18] پيٽيول ۽ گيسٽر (پيٽ جا ٻيا ۽ ان کان پوءِ وارا حصا) گڏيل طور ميٽاسوما سڏبا آهن.
ٻين سنڌي پيرن وارن جاندارن جي ابتڙ، بالغ صورت ۾ جيتن جي پيٽ تي ٽنگون نه هونديون آهن، جيتوڻيڪ پروٽورا ۾ پيٽ جي پهرين ٽن حصن تي ابتدائي ٽنگ جهڙا عضوا هوندا آهن، ۽ آرڪيوگناٿا ۾ ننڍا، ڳنڍيل "اسٽائلي" هوندا آهن، جن کي ڪڏهن ڪڏهن ابتدائي عضوا سمجهيو ويندو آهي. ليپيڊوپٽيرا ۽ سمفائٽا (سا فلائيز) سميت ڪيترن ئي لاروا وارن جيتن ۾ پيٽ جي حصن تي گوشتالا عضوا هوندا آهن، جن کي پرو ليگ چيو ويندو آهي (انهن جي وڌيڪ ڄاتل ڇاتي وارين ٽنگن سان گڏ)، جيڪي هلندي وقت کين ٻوٽن جي پنن جي ڪنارن کي پڪڙڻ جي اجازت ڏين ٿا.
اريڪنڊا
[سنواريو]اريڪنڊا (ڪوريئڙا، وڇون ۽ سندن ويجها جاندار) ۾ "پيٽ" جو اصطلاح "اوپيسٿوسوما" ("پويون جسم") سان بدلائي استعمال ڪيو ويندو آهي، جيڪو جسم جو اهو حصو آهي، جيڪو ٽنگن ۽ مٿي واري حصي (پروسوما يا مٿو-ڇاتي) کان پٺيان هوندو آهي.
پڻ ڏسو
[سنواريو]حوالا
[سنواريو]- ↑ "Thesaurus results for abdomen". dictionary.cambridge.org (انگريزي ۾). 2025-04-27. 2025-04-27 تي حاصل ڪيل.
- ↑ Abdomen. Dictionary.com. The American Heritage Dictionary of the English Language, 4th Edition. Retrieved 22 October 2007
- ↑ Peritoneum. The Veterinary Dictionary. Elsevier, 2007. Retrieved 22 October 2007
- 1 2 3 4 5 "Abdominal cavity". Encyclopædia Britannica. جلد I: A-Ak – Bayes (15th ڇاپو). Chicago, IL. 2010. ص. 19–20. ISBN 978-1-59339-837-8.
{{cite encyclopedia}}: CS1 maint: location missing publisher (ڳنڍڻو) - ↑ "The Abdominal Muscle Group". اصل نسخو مان 2015-12-26 تي محفوظ ڪيل. 2010-07-13 تي حاصل ڪيل.
- ↑ Terry, Michael; Goodman, Paul (2019). Hockey Anatomy. Champaign: Human Kinetics. ص. 74–75. ISBN 978-1-4925-3588-1.
- ↑ Raj, Joshua (2011). A Guide to the Prevention and Treatment of Back Pain. Singapore: Armour. ص. 23. ISBN 978-981-4305-32-7.
- ↑ Reger-Nash, Bill; Smith, Meredith; Juckett, Gregory (2015). Foundations of Wellness. Human Kinetics. ص. 96. ISBN 978-1-4504-0200-2.
- ↑ Isacowitz, Rael (2014). Pilates (2 ڇاپو). Champaign: Human Kinetics. ص. 36. ISBN 978-1-4504-3416-4.
- ↑ Swenson, Doug (2001). "Accumulating strong abs". Power Yoga for Dummies. Hoboken: Wiley Publishers.
- ↑ "Investigation of blunt abdominal trauma". BMJ 336 (7650): 938–42. April 2008. doi:. PMID 18436949.
- ↑ Wyatt, Jonathon; Illingworth, RN; Graham, CA; Clancy, MJ; Robertson, CE (2006). Oxford Handbook of Emergency Medicine. Oxford University Press. ص. 346. ISBN 978-0-19-920607-0.
- ↑ Dorland's illustrated medical dictionary (32nd ڇاپو). Philadelphia: Saunders/Elsevier. 2012. ص. 2. ISBN 978-1-4160-6257-8.
- ↑ Durward, Heather; Baston, Helen (2001). Examination of the newborn: a practical guide. New York: Routledge. ص. 134. ISBN 978-0-415-19184-5.
- ↑ Ferguson, Charles (1990). "Inspection, Auscultation, Palpation, and Percussion of the Abdomen". ۾ Walker, HK; Hall, WD; Hurst, JW (مرتب). Clinical Methods: The History, Physical, and Laboratory Examinations (3rd ڇاپو). Boston: Butterworths. ISBN 9780409900774. 2013-11-27 تي حاصل ڪيل.
- ↑ Saladin, Kenneth (2011). Human anatomy. McGraw-Hill. ص. 14. ISBN 9780071222075.
- ↑ "Ruminant." The Veterinary Dictionary. Elsevier, 2007. Retrieved 22 October 2007
- ↑ "Glossary of Descriptive Terminology". Desertants.org. اصل نسخي مان 17 May 2013 تي محفوظ ڪيل. 2013-07-08 تي حاصل ڪيل.
ٻاهريان ڳنڍڻا
[سنواريو] |
پيٽ جي لغوي معنائن جي لاءِ وڪي لغت ۾ ڏسو |
- سانچو:Cite Collier's
وڪيميڊيا العام تي پيٽ بابت زمرا
- مضمون with short description
- Short description is different from Wikidata
- CS1 انگريزي-language sources (en)
- Pages using multiple image with unknown parameters
- CS1 maint: location missing publisher
- CS1: long volume value
- CS1: unfit URL
- LCCN سان سڃاڻپ ڪندڙ وڪيپيڊيا مضمون
- GND سان سڃاڻپ ڪندڙ وڪيپيڊيا مضمون
- BNF سان سڃاڻپ ڪندڙ وڪيپيڊيا مضمون
- پيٽ
- جانورن جي ايناٽامي
- انساني ايناٽامي