پيهنوم پين

پهنوم پين
Phnom Penh
پهنوم پين ; Phnom Penh; ភ្នំពេញ
	راڄڌاني شهر ۽ خودمختيار ميونسپلٽي
	Phnom Penh Capital; រាជធានីភ្នំពេញ;
	پهنوم پين جي اسڪائي لائين رائل يونيورسٽي، پهنوم پين ڪمبوڊيا جو شاهي محل واٽ پهنوم مندر يادگار پهنوم پين، رات جو ڏيک
	عرفیت: Pearl of Asia; ايشيا جو موتي;
	پهنوم پين ; Phnom Penh پهنوم پين ; Phnom PenhLocation within Cambodia##Location within Asia
	متناسقات: 11°34′10″N 104°55′16″E / 11.56944°N 104.92111°E
ملڪ	ڪمبوڊيا
آباد ٿيو	پنجين صدي
بنياد پيو	1372ع
راڄڌاني جو درجو	1434ع - 1497ع
راڄڌاني طور ٻيهر منظم ڪيو ويو	1865ع
نالي تي رکيو ويو	واٽ پيهنوم ۽ ليڊي پينهه
ذيلي ورهاستون	14 khans
حڪومت
• قسم	ميونسپل ڪائونسل
• گورنر	کئونگ سرين (CPP)
• شهري آبادي	23,52,851 (2024ع آدمشماري)
پکيڙ
• راڄڌاني شهر ۽ خودمختيار ميونسپلٽي	679 ڪ.م2 (262 ميل2)
• ميٽرو	3,858 ڪ.م2 (1,490 ميل2)
پکيڙ ۾ درجو	24th
بلندي	11.89 ميل (39.01 ft)
آبادي (2024 census)
• راڄڌاني شهر ۽ خودمختيار ميونسپلٽي	2,352,851

پهنوم پين (انگريزي: Phnom Penh؛ کمير: ភ្នំពេញ) ڪمبوڊيا جو گاديءَ جو هنڌ ۽ سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو شهر آهي. سال 1865ع ۾ قومي گاديءَ جي هنڌ بنجڻ وارو، پهنوم پين، ملڪ جو سڀ کان وڏو شهر ۽ ان جو سياسي، اقتصادي، صنعتي ۽ ثقافتي مرڪز بڻجي چڪو آهي. شهر جو نالو "واٽ پيهنوم"، هڪ ٻڌ مندر ۽ شهر جي باني "ليڊي پينه" تان ورتل آهي. اهو ٽونلئساپ ۽ ميڪونگ دريائن جي سنگم تي واقع آهي ۽ باسڪ نديءَ جي شروعات آهي. اها ڪمبوڊيا جي بادشاهت جو مرڪز پڻ آهي، جيڪو شاهي محل تي ٻڌل آهي.^[6]^[7]^[8]

سال 1372ع ۾ قائم ٿيو، پنوم پين 1434ع ۾ انگڪور ٿام جي جاءِ تي قومي گاديءَ جو هنڌ بڻيو. انگڪور جي زوال کانپوءِ، 1497ع تائين راڄڌاني طور رهيو.^[9] فرانسيسي نوآبادياتي دور ۾ ان پنهنجي گاديءَ جي هنڌ واري حيثيت ٻيهر حاصل ڪيو. ڪمبوڊيا جي آزادي کانپوء ان ۾ سيڙپڪاري ۽ جديديت جو دور گذريو. هن جي نوآبادياتي فرانسيسي، نئين کمير ۽ آرٽ ڊيڪو فن تعمير لاءِ "ايشيا جو موتي" جو لقب حاصل ڪيو. ^[10] 1960 ۽ 1970ع جي ڏهاڪي ۾، جيئن ويٽنام جنگ دوران پناهگير گهرو ويڙهه ۽ آمريڪي بمباري کان ڀڄي هتي آيا، شهر جي آبادي وڌي وئي. پيهنوم پين جي پوري آبادي کي 1975ع ۾ کمير روج حڪومت پاران زبردستي خالي ڪرايو ويو ۽ شهر ظلم، جبري مزدوري ۽ نسل ڪشي جو سامنا ڪيو. "جمهوريه ڪمپوچيا" دور ۾، جيستائين ويٽنام جي حمايت يافته فوجون سال 1979ع ۾ شهر تي قبضو نه ڪيو، پنوم پين وڏي پيماني تي غير آباد رهيو. هن کانپوء شهر کي ٻيهر تعمير ڪيو ويو ۽ بين الاقوامي سيڙپڪاري ۽ امداد سان انفراسٽرڪچر بهتر ڪيو ويو. سال 2019ع تائين، اهو ويهه لک کان وڌيڪ (ڪمبوڊيا جي ڪل آبادي جو لڳ ڀڳ %14) جو گهر هو.

گريٽر پيهنوم پين علائقي ۾ ويجھي "ٽا کماؤ شهر" ۽ ڪانڊال صوبي جا ڪجهه ضلعا شامل آهن.^[11] شهر اڳ ۾ ڪپڙي، دواسازي، مشينون ٺاهڻ ۽ چانورن جي صفائي سان گڏ پروسيسنگ سينٽر طور ڪم ڪندو هو. اهو ڪيترن ئي مشهور اسڪولن، ڪاليجن ۽ يونيورسٽين جو گهر پڻ آهي. ان جا ثقافتي ادارا ۽ تقريبون، ان کي ملڪي ۽ بين الاقوامي سياحت جو مرڪز بڻايو آهن.

شهر ڪيترن ئي علائقائي ۽ بين الاقوامي تقريبن ۽ رانديون جي مقابلن جي ميزباني ڪئي آهي، جن ۾ سڀ کان وڌيڪ قابل ذڪر 2002ع، 2012ع ۽ 2022ع آسيان سربراهي اجلاس، 32هين ڏکڻ اوڀر ايشيائي رانديون ۽ 12هين آسيان معذورن جي رانديون آهن. پينوم پين سال 2029ع ۾ ايشيائي نوجوانن جي راندين جي ميزباني ڪرڻ وارو پهريون ڪمبوڊين شهر ۽ ڏکڻ اوڀر ايشيا جو ٻيو شهر هوندو.^[12]

نالو

تاريخ

جاگرافي

انتظام، حڪومت ۽ سياست

آباديات

شهر جو لينڊ اسڪيپ

معيشت

ٽرانسپورٽ

انفراسٽرڪچر

تعليم

صحت جي سار سنڀال

سياحت

ثقافت

جڙيا شهر

پيهنوم پين هن شهرن سان جوڙيو ويو آهي:

بينڪاڪ، ٿائيلينڊ^[13]
بيجنگ، چين^[14]
بوسان، ڏکڻ ڪوريا^[15]
Chongqing, China^[16]
Cleveland, United States^[17]
Hanoi, Vietnam^[18]
Hefei, China^[19]
Ho Chi Minh City, Vietnam^[20]
Incheon, South Korea^[21]
سانچو:Country data JAP Kitakyushu, Japan^[22]
Kunming, China^[23]
Long Beach, United States^[24]
Lowell, United States^[25]
Shanghai, China^[26]
Shenzhen, China^[27]
Shantou, China^[28]

پڻ ڏسو

ٻاهريان ڳنڍڻا

حوالا

↑ "ISO 3166 — Codes for the representation of names of countries and their subdivisions: Cambodia KH", ISO, حاصل ڪيل 28 آڪٽوبر 2018۔
↑ Soth, Koemseoun (January 31, 2019). "Government establishes new districts, town for better management". The Phnom Penh Post. https://phnompenhpost.com/national/government-establishes-new-districts-town-better-management. "Two new districts, Boeung Keng Kang and Kamboul, have been added to Phnom Penh, the sub-decree states."
↑ "ISO 3166 — Codes for the representation of names of countries and their subdivisions: Cambodia KH", ISO, حاصل ڪيل 28 آڪٽوبر 2018۔
↑ "General Population Census of the Kingdom of Cambodia 2019 – Final Results", National Institute of Statistics, Ministry of Planning, 26 January 2021, حاصل ڪيل 26 January 2021۔
↑ "ISO 3166 — Codes for the representation of names of countries and their subdivisions: Cambodia KH", ISO, حاصل ڪيل 28 آڪٽوبر 2018۔
↑ Wells, John (3 April 2008). Longman Pronunciation Dictionary (3rd ed.). Pearson Longman. ISBN 978-1-4058-8118-0.
↑ Phnom Penh, "Phnom Penh سانچو:Pipe Definition of Phnom Penh in US English by Oxford Dictionaries", Oxford Dictionaries | English, Oxford University Press, 6 June 2019 تي اصل |archive-url= گهرجي |url= (مدد) کان آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 6 June 2019۔
↑ "Phnom Penh", Collins English Dictionary (ٻولي ۾ انگريزي), HarperCollins Publishers۔ |access-date= گهرجي |url= (مدد)
↑ "History of Phnom Penh", phnompenh.gov.kh, Phnom Penh Capital Hall, حاصل ڪيل 18 آگسٽ 2019۔
↑ De Launey, Guy (June 17, 2011). "Phnom Penh's fast-fading architectural treasures". BBC News. https://www.bbc.com/travel/article/20110616-phnom-penhs-fast-fading-architectural-treasures.
↑ "Facts: Phnom Penh", Phnom Penh Capital Hall, حاصل ڪيل 21 جولاءِ 2020۔
↑ "OCA » Cambodia to host OCA's 5th Asian Youth Games in 2029", ocasia.org, حاصل ڪيل 01 آگسٽ 2023۔
↑ "Relationship with Sister Cities", Bangkok Metropolitan Administration, اصل کان 11 جون 2016 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 8 جنوري 2021۔
↑ "Sister Cities", beijing.gov.cn, Beijing, حاصل ڪيل 8 جنوري 2021۔
↑ "List of Sister Cities", english.busan.go.kr, Busan Metropolitan City, حاصل ڪيل 8 جنوري 2021۔
↑ "34年来重庆的朋友圈里有37个友好城市", cq.sina.cn (ٻولي ۾ چيني), Sina, 11 نومبر 2016, اصل کان 11 آگسٽ 2022 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 8 جنوري 2021۔
↑ "Cleveland, Tenn., is now sister city to... Phnom Penh?", Chattanooga Times Free Press, 24 جولاءِ 2012, حاصل ڪيل 05 آڪٽوبر 2024۔
↑ "Khánh thành Đại lộ mang tên hai thủ đô kết nghĩa Phnom Penh-Hà Nội", baodongnai.com.vn (ٻولي ۾ ويٽنامي), Đồng Nai, 6 مارچ 2017, حاصل ڪيل 8 جنوري 2021۔
↑ "A List of Sister Cities of Anhui", ah.gov.cn, Anhui Province, اصل کان 2 آگسٽ 2022 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 8 جنوري 2021۔
↑ "Danh sách địa phương nước ngoài kết nghĩa với TpHCM", mofahcm.gov.vn (ٻولي ۾ ويٽنامي), Ho Chi Minh City, حاصل ڪيل 8 جنوري 2021۔
↑ "Sister Cities & Affiliated Cities", incheon.go.kr, Incheon Metropolitan City, حاصل ڪيل 8 جنوري 2021۔
↑ "姉妹・友好都市の紹介", city.kitakyushu.lg.jp (ٻولي ۾ جاپاني), Kitakyushu, اصل کان 26 آگسٽ 2020 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 8 جنوري 2021۔
↑ "Sister Cities", kunming.cn, Kunming, اصل کان 28 مارچ 2022 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 8 جنوري 2021۔
↑ "Home", sistercitiesoflongbeach.org, Sister Cities of Long Beach, California, حاصل ڪيل 8 جنوري 2021۔
↑ "Phnom Penh, Lowell Enter 'Sister City' Relationship", cambodiadaily.com, The Cambodia Daily, 15 جنوري 2015, حاصل ڪيل 8 جنوري 2021۔
↑ "市级友好城市", sh.gov.cn (ٻولي ۾ چيني), Shanghai, اصل کان 19 سيپٽمبر 2020 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 8 جنوري 2021۔
↑ "Sister Cities", sz.gov.cn, Shenzhen, حاصل ڪيل 8 جنوري 2021۔
↑ 姚天爵 (2024-08-13). "汕头与金边缔结为友好交流城市 13个项目签约逾6亿元" (zh ۾). 汕头日报. https://strb.dahuawang.com/content/202408/13/c161890.htm.

[1] "ISO 3166 — Codes for the representation of names of countries and their subdivisions: Cambodia KH", ISO, حاصل ڪيل 28 آڪٽوبر 2018۔

[2] Soth, Koemseoun (January 31, 2019). "Government establishes new districts, town for better management". The Phnom Penh Post. https://phnompenhpost.com/national/government-establishes-new-districts-town-better-management. "Two new districts, Boeung Keng Kang and Kamboul, have been added to Phnom Penh, the sub-decree states."

[3] "ISO 3166 — Codes for the representation of names of countries and their subdivisions: Cambodia KH", ISO, حاصل ڪيل 28 آڪٽوبر 2018۔

[census2019-4] "General Population Census of the Kingdom of Cambodia 2019 – Final Results", National Institute of Statistics, Ministry of Planning, 26 January 2021, حاصل ڪيل 26 January 2021۔

[5] "ISO 3166 — Codes for the representation of names of countries and their subdivisions: Cambodia KH", ISO, حاصل ڪيل 28 آڪٽوبر 2018۔

[6] Wells, John (3 April 2008). Longman Pronunciation Dictionary (3rd ed.). Pearson Longman. ISBN 978-1-4058-8118-0.

[7] Phnom Penh, "Phnom Penh سانچو:Pipe Definition of Phnom Penh in US English by Oxford Dictionaries", Oxford Dictionaries | English, Oxford University Press, 6 June 2019 تي اصل |archive-url= گهرجي |url= (مدد) کان آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 6 June 2019۔

[8] "Phnom Penh", Collins English Dictionary (ٻولي ۾ انگريزي), HarperCollins Publishers۔ |access-date= گهرجي |url= (مدد)

[9] "History of Phnom Penh", phnompenh.gov.kh, Phnom Penh Capital Hall, حاصل ڪيل 18 آگسٽ 2019۔

[10] De Launey, Guy (June 17, 2011). "Phnom Penh's fast-fading architectural treasures". BBC News. https://www.bbc.com/travel/article/20110616-phnom-penhs-fast-fading-architectural-treasures.

[11] "Facts: Phnom Penh", Phnom Penh Capital Hall, حاصل ڪيل 21 جولاءِ 2020۔

[12] "OCA » Cambodia to host OCA's 5th Asian Youth Games in 2029", ocasia.org, حاصل ڪيل 01 آگسٽ 2023۔

[13] "Relationship with Sister Cities", Bangkok Metropolitan Administration, اصل کان 11 جون 2016 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 8 جنوري 2021۔

[14] "Sister Cities", beijing.gov.cn, Beijing, حاصل ڪيل 8 جنوري 2021۔

[15] "List of Sister Cities", english.busan.go.kr, Busan Metropolitan City, حاصل ڪيل 8 جنوري 2021۔

[16] "34年来重庆的朋友圈里有37个友好城市", cq.sina.cn (ٻولي ۾ چيني), Sina, 11 نومبر 2016, اصل کان 11 آگسٽ 2022 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 8 جنوري 2021۔

[17] "Cleveland, Tenn., is now sister city to... Phnom Penh?", Chattanooga Times Free Press, 24 جولاءِ 2012, حاصل ڪيل 05 آڪٽوبر 2024۔

[18] "Khánh thành Đại lộ mang tên hai thủ đô kết nghĩa Phnom Penh-Hà Nội", baodongnai.com.vn (ٻولي ۾ ويٽنامي), Đồng Nai, 6 مارچ 2017, حاصل ڪيل 8 جنوري 2021۔

[19] "A List of Sister Cities of Anhui", ah.gov.cn, Anhui Province, اصل کان 2 آگسٽ 2022 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 8 جنوري 2021۔

[20] "Danh sách địa phương nước ngoài kết nghĩa với TpHCM", mofahcm.gov.vn (ٻولي ۾ ويٽنامي), Ho Chi Minh City, حاصل ڪيل 8 جنوري 2021۔

[21] "Sister Cities & Affiliated Cities", incheon.go.kr, Incheon Metropolitan City, حاصل ڪيل 8 جنوري 2021۔

[22] "姉妹・友好都市の紹介", city.kitakyushu.lg.jp (ٻولي ۾ جاپاني), Kitakyushu, اصل کان 26 آگسٽ 2020 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 8 جنوري 2021۔

[kunming-23] "Sister Cities", kunming.cn, Kunming, اصل کان 28 مارچ 2022 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 8 جنوري 2021۔

[24] "Home", sistercitiesoflongbeach.org, Sister Cities of Long Beach, California, حاصل ڪيل 8 جنوري 2021۔

[25] "Phnom Penh, Lowell Enter 'Sister City' Relationship", cambodiadaily.com, The Cambodia Daily, 15 جنوري 2015, حاصل ڪيل 8 جنوري 2021۔

[26] "市级友好城市", sh.gov.cn (ٻولي ۾ چيني), Shanghai, اصل کان 19 سيپٽمبر 2020 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 8 جنوري 2021۔

[27] "Sister Cities", sz.gov.cn, Shenzhen, حاصل ڪيل 8 جنوري 2021۔

[28] 姚天爵 (2024-08-13). "汕头与金边缔结为友好交流城市 13个项目签约逾6亿元" (zh ۾). 汕头日报. https://strb.dahuawang.com/content/202408/13/c161890.htm.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]

[17]

[18]

[19]

[20]

[21]

[22]

[23]

[24]

[25]

[26]

[27]

[28]