پيراگوئي

ريپبلڪ آف پيراگوئي República del Paraguay (اسپيني) Tetã Paraguái (Guarani)
Flag  مھر جو نشان
شُعار: '"Paz y justicia" (اسپيني) "امن ۽ انصاف"
ترانو:  Paraguayos, República o Muerte (اسپيني) Paraguayans, Republic or Death
مڪانيت  پيراگوئي  (dark green) نقشو ڏکڻ آمريڪا  (ڀورو رنگ)
گادي جو هنڌ	اسانشيون 25°16′S 57°40′W
سڀ کان وڏو شهر	اسانشيون
دفتري ٻوليون	پيراگوئين اسپينش
نسلي گروھ (2016)	95% ميسٽيزو 5% ٻيا
مذهب (2017)	89% رومن ڪيٿولڪ %5 پروٽسٽنٽ %4 لامذھب %2 باقي ٻيا
مقامي آبادي	پيراگوئين گوئراني (محاورتن)
حڪومت	وحداني ھڪ پارٽي جي غلبي وارو نظام صدارتي ريپبلڪ
• صدر	ماريو ايبڊو بينٽيز
• نائب صدر	ھيوگو ويلازڪئيز مورينو
• سينيٽ جو صدر	فرنئنڊو لوگو
مقننه	پيراگوئي جي ڪانگريس
•  مٿيون ایوان	پيراگوئي جي سينيٽ
• ھيٺيون ایوان	چيمبر آف ڊپٽيز
اسپين کان آزادي
• آزادي جو اعلان	14 مئي , 1811
• تسليم ڪيو ويو	25 نومبر , 1842
• گڏيل قومن کيس تسليم ڪيو	24 آڪٽوبر , 1945
پکيڙ
• جملي	406٬752 km2 (157٬048 sq mi) (59th)
• پاڻي (%)	2.3
آبادي
• 2018 اندازو	7,052,984 (104th)
•  گھاٽائي	17.33 /km2 (44.9 /sq mi) (210th)
جِي ڊي پي (مساوي قوت خريد )	2018 لڳ ڀڳ
• ڪل	$95.011 ارب ڊالر (88th)
• في سيڪڙو	$13,471 (96th)
جِي. ڊي. پي  (رڳو نالي ۾ )	2018 لڳ ڀڳ
• ڪل	$41.851 ارب ڊالر (94th)

بانڪو بلبائو وزڪايا ارجنٽيريا، پيراگوئي

پيراگوئي (Paraguay؛ /ˈpærəɡwaɪ/)، سرڪاري طور تي، "ريپبلڪ آف پيراگوئي"، ڏکڻ آمريڪا ۾ واقع ھي خشڪي سان گھيريل ملڪ آھي. ان جي ڏکڻ ۽ ڏکڻ-اولھه ۾ ارجنٽائن، اوڀر ۽ اتر۔اوڀر ۾ برازيل، اتر۔اولھه ۾ بوليويا آھن. ھن جي وچ مان پيراگوئي ندي وھي ٿي هن جي آبادي لڳ ڀڳ 61 لک آهي، جن مان لڳ ڀڳ 23 لک ماڻهو گادي واري هنڌ ۽ سڀ کان وڏي شهر، اسانشيون۽ ان جي ڀرپاسي جي ميٽرو ايريا ۾ رهن ٿا.

تاريخ

پيراگوئي 1811 ۾ اسپين کان آزادي حاصل ڪئي. ھن ملڪ 1865 کان 1870 تائين ارجنٽينا، برازيل ۽ يوراگوئي جي اتحاد سان جنگ دوران مردن جو 66 سيڪڙو جاني نقصان ۾ وڃايو ان سان گڏوگڏ ھن ملڪ کان ڪافي حصا بہ کسجي ويا. ان جنگ بعد اڌ صديءَ تائين ھن ملڪ جي معيشت تباھ حالي جو شڪار رھي.

چاڪو واري جنگ (35-1932) جو خطو گرين چاڪو جنھن جو وڏو حصو بوليويا وڃايو ۽ يوراگوئي م شامل ٿي ويو

1932 کان 1935 تائين بوليويا سان چاڪو واري جنگ جي نتيجي ۾ چاڪو واري ھيٺاھين پٽن واري زمين جو وڏو حصو ھن ملڪ جي قبضي ۾ آيو. 1950واري ڏھاڪي دوران ھن ملڪ ۾ فوجي ڊڪٽيٽر الفريڊو اسٽروئيسنر اقتدار تي قبضو ڪيو ۽ 35 سالن بعد 1989 ۾ سندس اقتدار جو خاتمو ٿيو جنھن بعد ھن ملڪ ۾ صدارتي اليڪشن سان جمھوريت جو آغاز ٿيو.

جاگرافي

پيراگوئي جو ڪوپن(انگريزي: Köppen) وارو نقشو

پيراگوئي ۾ گرين چاڪو جو زميني منظر

ھن ملڪ جي جاگرافيائي بيهڪ 23 00 S, 58 00 W ڏکڻ آمريڪا کنڊ ۾ آهي. ملڪ جي پکيڙ 406,752 چورس ڪلوميٽر آهي جنھن مان 397,302 چورس ڪلوميٽر خشڪي ۽ 9450 چورس ڪلوميٽر پاڻي اٿس. پکيڙ جي لحاظ کان دنيا ۾ ھي ملڪ 61 نمبر تي آهي. ھن ملڪ جون خشڪي واريون سرحدون 4,655 ڪلوميٽر آھن جيڪي ٽن ملڪن سان ملن ٿيون. ارجنٽينا سان 2531 ڪلوميٽر، بوليويا سان 753 ڪلوميٽر ۽ برازيل سان 1371 ڪلوميٽر ملي ٿي. ھي خشڪي سان گھيريل ملڪ آھي . ھتي جي زميني سرسبز چراگاھن سان ۽ ٻيلن سان ڀرپور آھي. ملڪ جي سراسري اوچائي 178 ميٽر آھي. سڀ کان اوچو مقام سيرو پيرو آهي جنھن جي بلندي 842 فٽ آهي. ملڪ جا قدرتي وسيلن ۾ ھائڊرو پاور، عمارتي ڪاٺ، ڪچو لوھ، ميگنيز ۽ لائيم اسٽون شامل آهن.

آبهوا

ھتان جي موسم سب ٽراپيڪل کان ٽيمپريٽ آهي. ملڪ جي اوڀرندي حصي ۾ تمام گھڻي برسات پوندي آھي پر الھندي پاسي برسات جي ڪمي جي ڪري خشڪسالي رھندي آھي.

پيراگوئين ماڻهو

جولاءِ 2017 ۾ ھن ملڪ جي آبادي 6,943,739 ھئي ۽ دنيا ۾ ھن جو نمبر 104 ھيو.ماڻھن ۾ 95 سيڪڙو ماڻهو ميسٽيزو آھن جيڪي اسپيني ۽ آمريڪي انڊين ماڻھن جو گاڏڙ آھن. باقي نسلن جا ماڻهو رڳو 5 سيڪڙو آھن. ملڪ جون سرڪاري ٻوليون اسپيني ٻولي ۽ گوئراني ٻولي آھن. ماڻھن جو 89.6 سيڪڙو رومن ڪيٿولڪ مذھب سان تعلق رکندڙ آھن. 6.2 سيڪڙو ماڻهو پروٽيسٽنٽ مذھب سان تعلق رکندڙ آھي،

زراعت

ملڪ جي زرعي زمين 53.8 سيڪڙو آهي جنھن مان 10.8 پوکي لائق ۽ 0.2 سيڪڙو تي مستقل پوکي ٿيندي آهي. زرعي زمين جو 42.8 سيڪڙو مستقل چراگاھون ۽ 43.8 سيڪڙو ٻيلا آھن. ملڪ جي آبپاشي واري زمين 2012 تائين 1362 چورس ڪلوميٽر ھئي.

نالو

ملڪ جو سڄو نالو ريپبلڪ آف پيراگوئي آهي. ملڪ جو نالو درياء پيراگوئي جي نالي تي رکيل آهي جيڪو ھن ملڪ ۾ وھي ٿو. ان جي معني آهي پيياگوئا(انگريزي: Payagua)جو پاڻي آھي. پيياگوئا اتان جو ھڪ مقامي قبيلي جو نالو آهي جيڪو ان درياءَ جي پاسي ۾ رھندو ھو.

سياسي نظام

الٽو پيراگوئي

بوقيران

پريزيڊنٽي ھيئيز

امامبي

ڪانسيپسيئن

سان پيڊرو

آسينسيئن

گوئيريا

ڪئازاپا

الٽو پارانا

ڪئاگوئازو

ڪيننڊييو

اٽاپوئا

پيراگوئري

مسيئونز

نيمبوڪو

ڪارڊيليرا

سينٽرل ڊپارٽمينٽ

برازيل

بوليويا

ارجنٽينا

ISO 3166-2:PY	ڊپارٽمينٽ	گادي جو ھنڌ	آبادي (2018 ۾)	پکيڙ (km²)	ضلعا
ASU	گاديءَ وارو ضلعو	آسينسيئن	524,190	117	1
1	ڪانسيپٽسيئن	ڪانسيپٽسيئن	244,071	18,051	12
2	سان پيڊرو	سان پيڊرو	419,629	20,002	21
3	ڪارڊيليرا	ڪائاڪوپي	299,234	4,948	20
4	گوئائرا	ولارريڪا	220,818	3,846	18
5	ڪئاگوئازو	ڪورونيل اويئڊو	545,904	11,474	22
6	ڪئازاپا	ڪئازاپا	184,530	9,496	11
7	اٽاپوئا	انڪارنيسيئن	592,017	16,525	30
8	مسيئونز	سان جوئان بتيستا	123,442	9,556	10
9	پيراگوئري	پيراگوئري	254,884	8,705	18
10	الٽو پارانا	سائوڊاڊ ڊي ائسٽ	796,689	14,895	22
11	سينٽرل ڊپارٽمينٽ	ايريگوئا	2,072,041	2,465	19
12	نيمبوڪو	پلار	88,784	12,147	16
13	امامبي	پيڊرو جوئان ڪيباليرو	164,462	12,933	5
14	ڪيننڊييو	سالٽو ڊيل گوئائرا	221,647	14,667	14
15	پريزيڊنٽي ھيئيز	ولا ھيئيز	121,075	72,907	8
16	الٽو پيراگوئي	فوئريٽ اولمپو	17,219	82,349	4
17	بوقيران	فلاڊيلفيا	63,011	91,669	3
–	پيراگوئي	آسينسيئن	7,052,983	406,752	254

ھتان جي انتظامي تقسيم ڊپارٽمينٽن ۾ ٿيل آهي. ملڪ ۾ 17 ڊپارٽمينٽ آھن ۽ ھڪ گاديءَ جو هنڌ آهي. ڊپارٽمينٽ وري ضلعن ۾ تقسيم ٿيل آھن.ڊپارٽمينٽن جا نالا آهن:الٽو پيراگوئي، الٽو پارانا، امامبي، آسينسيئن (جيڪو گاديءَ جو ھنڌ پڻ آهي)، بوقيران، ڪئاگوئازو، ڪئازاپا، ڪيننڊييو، سينٽرل ڪانسيپسيئان، ڪارڊيليرا، گئائرا، اٽاپوئا، مسيونز، نيمبوڪو، پيراگوئري، پريزڊنٽي ھيئز، سان پيڊرو.

ھن ملڪ ۾ ووٽ جو حق 18 سالن کان 75 سالن جي عمر تائين آھي. رياست جو ۽ حڪومت جو سربراھ صدر آھي. ملڪ جي پارليامينٽ جو نالو نيشنل ڪانگريس آهي ٻہ ايواني آھي.ھڪ ايوان چيمبر آف ڊپٽيز آھي جنھن جون 80 سيٽون آهن ۽ ٻيو چيمبر آف سينيٽرز آھي جنھن ۾ 45 سيٽون آھن. ٻنھي جو مدو پنج سال ھوندو آھي. ملڪ جي سڀ کان وڏي عدالت سپريم ڪورٽ آھي جنھن جا 9 جج ھوندا آھن.

ٻاهريان ڳنڍڻا

سرڪاري ويب سائيٽون

• "Chief of State and Cabinet Members", U.S. Central Intelligence Agency, اصل کان 28 May 2010 تي آرڪائيو ٿيل۔ 
• "National Department of Tourism" (هسپانوي ٻولي ۾)۔ 
• "Ministry of Finance with economic and government information" (es, en ٻولي ۾)۔  — also available in English

عام معلومات:

• "Paraguay", Encyclopædia Britannica, 29 June 2023۔ 
• Paraguay. The World Factbook. Central Intelligence Agency. August 2023. https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/paraguay/. Retrieved 2025-11-04. 
• "Paraguay", Government Publications, UCB Libraries, Bolder, CO: University of Colorado, اصل کان 7 June 2008 تي آرڪائيو ٿيل۔ 
• "Paraguay". BBC News. 3 July 2012. http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/country_profiles/1222081.stm. 
• وڪيميڊيا اٽلس آف Paraguay
• سانچو:Osmrelation-inline
• "Key development forecasts for Paraguay", International Futures (ifs.du.edu), Denver, CO: University of Denver۔ 
•  "Paraguay", Encyclopædia Britannica 20 (11th ڇاپو), 1911, صص: 756–759  (includes commerce data for the early 20th century)

ميڊيا ۽ خبرون:

• "La Rueda – Weekly reviews" (هسپانوي ٻولي ۾), اصل کان 16 September 2009 تي آرڪائيو ٿيل۔ 
• "ABC Color Paraguay" (هسپانوي ٻولي ۾)۔ 
• "Última Hora" (هسپانوي ٻولي ۾), اصل کان 1 December 2008 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 26 September 2008۔ 
• "La Nación" (هسپانوي ٻولي ۾)۔ 
• "Paraguay.com" (هسپانوي ٻولي ۾)۔ 
• "Ñanduti" (هسپانوي ٻولي ۾)۔ 
• "Paraguayan Pymes News" (هسپانوي ٻولي ۾), اصل کان 4 June 2020 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 14 April 2019۔ 

ڪاروبار:

• "Summary Trade Statistics Paraguay", wits.worldbank.org (World Bank), 2012۔ 
• "Exchange rate of the Guaraní – Paraguayan currency", Tipo de Cambio de Monedas, 10 March 2019, اصل کان 14 April 2019 تي آرڪائيو ٿيل۔ 

سياحت:

• "Tradition, Culture, Maps, Tourism", Paraguay.com۔ 
• پيراگوئي وڪي سفر مان
• "Tourism in Paraguay, information, pictures and more", Turismo.com.py (هسپانوي ٻولي ۾), اصل کان 2 December 2008 تي آرڪائيو ٿيل۔