پوٽاڻ
(پوٽو ۽ پوٽي کان چوريل)
پوٽو ۽ پوٽي (انگريزي: Grandchildren) مان مراد اهي رشتا آهن، جيڪي ڪنهن فرد جي پٽ جو اولاد هجن. سنڌي ثقافت ۾ پوٽو ۽ پوٽي خاندان جو تسلسل، اکين جو نور ۽ ڏاڏاڻي گهر جي سڀ کان وڏي خوشي سمجهيا ويندا آهن.
اصطلاح ۽ لغت
[سنواريو]سنڌي ٻولي ۾ پٽ جي اولاد لاءِ هيٺيان لفظ استعمال ٿيندا آهن:
- پوٽو: پٽ جو پٽ.
- پوٽي: پٽ جي ڌيءُ.
پيءُ جي پيءُ (ڏاڏي) ۽ پيءُ جي ماءُ (ڏاڏيءَ) لاءِ اهي رشتا انتهائي عزيز هوندا آهن. ان جي برڪس، ڌيءُ جي اولاد کي "ڏوهٽو" ۽ "ڏوهٽي" چيو ويندو آهي.
جينياتي ۽ قانوني حيثيت
[سنواريو]- جينياتي لاڳاپو: حياتياتي طور تي، ڏاڏو ۽ ڏاڏي پنهنجي پوٽي يا پوٽيءَ سان سراسري طور تي 25% جينز (DNA) شيئر ڪندا آهن. طبي لحاظ کان هن کي ٻئي درجي جو مٽ (Second-degree relative) ليکيو ويندو آهي.
- نڪاح: اسلامي قانون موجب، ڏاڏي جو پنهنجي پوٽي سان ۽ ڏاڏيءَ جو پنهنجي پوٽي سان نڪاح حرام آهي، ڇاڪاڻ ته اهي "محرم" رشتن ۾ اچن ٿا.
- وراثت: اسلامي وراثت جي قانونن ۾ پوٽي ۽ پوٽيءَ جو حصو مخصوص حالتن (مثال طور پيءُ جي وفات) تي ٻڌل هوندو آهي، جنهن کي "يتيم پوٽي جي وراثت" جي بحث هيٺ آندو ويندو آهي.
سماجي ۽ ثقافتي اهميت
[سنواريو]سنڌي سماج ۾ پوٽي ۽ پوٽيءَ جو مقام تمام مٿانهون هوندو آهي:
- ڏاڏي ۽ ڏاڏيءَ جو لاڏ: سنڌي ۾ مشهور چوڻي آهي ته "پٽ کان پوٽو وڌيڪ پيارو هوندو آهي." ڏاڏو ۽ ڏاڏي پنهنجي آخري عمر جو گهڻو وقت پنهنجي پوٽن سان گذاريندا آهن.
- خانداني تربيت: پوٽا ۽ پوٽيون پنهنجي ڏاڏاڻن کان خانداني تاريخ، اخلاقي قصا، ۽ سنڌي سونهن سکندا آهن. ڏاڏي جي لولي ۽ ڏاڏي جا قصا ٻارن جي ذهني تربيت جو بنياد هوندا آهن.
- نسل جي سڃاڻپ: پوٽو خاص طور تي خاندان جي ذات ۽ قبيلي جي نالي کي اڳتي وڌائڻ وارو وارث سمجهيو ويندو آهي.
- خوشيون ۽ رسمون: پوٽي يا پوٽيءَ جي ڄمڻ تي ڏاڏاڻي گهر ۾ خوشيون ملهايون وينديون آهن. ڇٺي، عقيقو ۽ مٿي جا وار لاهڻ (جنڊ لاهڻ) جهڙيون رسمون وڏي اهتمام سان ڪيون وينديون آهن.