پوٽو
پوٽو (انگريزي: Grandson) مان مراد اهو رشتو آهي، جيڪو ڪنهن فرد جي پٽ جو پٽ هجي. سنڌي ثقافت ۾ پوٽو خاندان جو وارث، اکين جو نور ۽ ڏاڏاڻي خاندان جي نسل کي اڳتي وڌائيندڙ ڪڙي سمجهيو ويندو آهي.
اصطلاح ۽ لغت
[سنواريو]سنڌي ٻولي ۾ پٽ جي پٽ کي "پوٽو" چيو ويندو آهي. ان جي برڪس پٽ جي ڌيءُ کي پوٽي چئبو آهي.
جينياتي ۽ قانوني حيثيت
[سنواريو]- جينياتي لاڳاپو: حياتياتي طور تي، ڏاڏو ۽ ڏاڏي پنهڻي پوٽي سان سراسري طور تي 25% جينز (DNA) شيئر ڪندا آهن. طبي لحاظ کان هن کي ٻئي درجي جو مٽ (Second-degree relative) ليکيو ويندو آهي.
- وراثت: اسلامي قانون موجب، جيڪڏهن پٽ (پوٽي جو پيءُ) زندهه هجي ته پوٽو سڌوسنڌ وارث ناهي هوندو، پر پيءُ جي فوت ٿيڻ جي صورت ۾ مخصوص حالتن هيٺ پوٽي کي ڏاڏي جي ملڪيت مان حصو ملي سگهي ٿو.
سماجي ۽ ثقافتي اهميت
[سنواريو]سنڌي سماج ۾ پوٽي جو مقام تمام گهڻو اهم هوندو آهي:
- نسل جو وارث: سنڌي خاندانن ۾ پوٽي کي پيءُ ۽ ڏاڏي جي ذات، قبيلي ۽ خانداني سڃاڻپ کي اڳتي وڌائڻ وارو مرڪزي ڀاتي سمجهيو ويندو آهي.
- ڏاڏي جو لاڏ: سنڌي ۾ چيو ويندو آهي ته "پٽ کان پوٽو وڌيڪ پيارو هوندو آهي." ڏاڏو پنهنجي پوٽي کي پنهنجي آخري عمر جو سهارو ۽ اکين جي ٿڌاڻ سمجهندو آهي.
- تربيت ۽ قصا: ڏاڏو اڪثر ڪري پنهنجي پوٽي کي شڪار، کيتي ٻاري، ۽ خانداني تاريخ جا قصا ٻڌائي سندس تربيت ڪندو آهي.
- خوشيون: پوٽي جي ڄمڻ تي ڏاڏاڻي گهر ۾ خوشيون ملهايون وينديون آهن، مٺائي ورهايو ويندي آهي ۽ "ڇٺي" جي رسم وڏي اهتمام سان ڪئي ويندي آهي.