پنبڻي

*پنبڻيون (Eyelash)*
پنبڻيون (Eyelash)
	انساني پنبڻيون
	انساني پنبڻيون مٿئين ۽ هيٺئين परेٽي تي ڇهن مختلف تهن تائين وڌن ٿيون.
تفصيل
عضون جو نظام	حسي (Sensory)
ڪم	اکين جي ڪنارن تي هونديون آهن، جيڪي اک کي مٽي ۽ ڪچري کان بچائين ٿيون ۽ ڇپ هڻڻ واري ردعمل (Blink reflex) کي تحريڪ ڏين ٿيون.
سڃاڻپ ڪندڙ
لاطيني ٻولي	cilium
يوناني ٻولي	Bλέφαρον (blépharon)
ائناٽامي جا محاورا	A15.2.07.037
ائناٽامي جو بنيادي ماڊل	53669
	ائناٽامي جا محاورا [وڪيڊيٽا ۾ ترميميو]

پنبڻي (Eyelash) اهي وار آهن جيڪي مٿئين ۽ هيٺئين پردي (Eyelid) جي ڪنارن تي وڌن ٿا. اهي پنبڻيون مٿئين ۽ هيٺئين پردي تي ڇهن تهن تائين ٿي سگهن ٿيون.^[1] پنبڻين جو بنيادي ڪم اک کي مٽي، ڪچري ۽ ننڍڙن ذرڙن کان بچائڻ آهي. اهي ڇهڻ لاءِ تمام گهڻيون حساس هونديون آهن، جيڪا هڪ خبرداري فراهم ڪن ٿيون ته ڪا شيءِ (جيئن ته جيت يا ڪک) اک جي ويجهو آهي، جنهن تي اک پاڻمرادي طور بند ٿي وڃي ٿي. پنبڻين جي پاڙن ۾ ڪيتريون ئي نسن جون پڇاڙيون هونديون آهن، جيڪي ان کي تمام هلڪي ڇهڻ تي به حساس بڻائين ٿيون، جنهن سان ڪارنيئل ريفليڪس (Blink reflex) متحرڪ ٿئي ٿو.^[2]

اشتقاق (Etymology)

انگريزي لفظ eyelash ٻن لفظن جو مجموعو آهي: eye (اک) ۽ lash (چهوڪ يا پٽي). هي ان ڳالهه ڏانهن اشارو آهي ته پنبڻيون ڏسڻ ۾ ننڍڙن چهوڪن وانگر لڳن ٿيون ۽ اک هڻڻ جي عمل دوران اهي چهوڪ وانگر حرڪت ڪن ٿيون.

ڪم (Function)

انسانن ۾ پنبڻيون چار مکيه ڪم سرانجام ڏين ٿيون:

اک ۾ داخل ٿيڻ کان اڳ مٽي ۽ ڪچري کي روڪڻ.
جڏهن ڪا ٻاهريون شيءِ پنبڻين کي ڇهي ته فوري طور اک هڻڻ واري ردعمل کي شروع ڪرڻ.
اکين جي آنسوئن جي فلم (Tear film) کي سڪڻ کان بچائڻ.^[3]
اکين کي وڌيڪ روشني ۽ الٽرا وائليٽ (UV) شعاعن کان بچائڻ.

بناوت (Structure)

واڌ ويجهه

انساني ڀرون (Embryo) جون پنبڻيون حمل جي 22 کان 26 هفتن جي وچ ۾ ٺهڻ شروع ٿينديون آهن.^[4] جيڪڏهن پنبڻي ڇڻي وڃي يا پٽجي وڃي ته ان کي ٻيهر وڌڻ ۾ لڳ ڀڳ ست کان اٺ هفتا لڳن ٿا. پنبڻين تي بلوغت (Puberty) جو اثر نه پوندو آهي.

ڊيگهه (Length)

پنبڻين جي ڊيگهه مختلف ماڻهن ۾ مختلف ٿئي ٿي (3 ملي ميٽر کان 10 ملي ميٽر تائين). عام طور تي مٿئين परेٽي جون پنبڻيون 7 کان 8 ملي ميٽر هونديون آهن.^[5] جڏهن پنبڻيون 10 ملي ميٽر کان وڌيڪ هجن ته انهن کي غير معمولي ڊگهو سمجهيو ويندو آهي. هيٺئين परेٽي جون پنبڻيون لڳ ڀڳ 5 کان 6 ملي ميٽر ڊگهيون هونديون آهن.

گهاٽائي ۽ ٿولهه

مختلف نسلي گروپن ۾ پنبڻين جي ٿولهه مختلف ٿئي ٿي. انگ اکر ڏيکارين ٿا ته ايشيائي ماڻهن جون پنبڻيون اوسطن 71.7 مائڪروميٽر ٿلهيون هونديون آهن، جڏهن ته يورپي (Caucasian) ماڻهن جون پنبڻيون 61.0 مائڪروميٽر ٿين ٿيون.^[6] جيتوڻيڪ ايشيائي پنبڻيون ٿلهيون آهن، پر انهن جو تعداد يورپين کان گهٽ هوندو آهي (ايشيائي: 150، يورپي: 170 مٿئين परेٽي تي).

طبي اهميت (Clinical significance)

[attachment_0](attachment) پنبڻين سان لاڳاپيل ڪيتريون ئي بيماريون آهن:

ميڊاروسس (Madarosis): پنبڻين جو ڇڻي وڃڻ.
ٽريڪياسس (Trichiasis): پنبڻين جو اندران (اک جي اندر) وڌڻ.
گوهانجڻي (Stye): پنبڻي جي پاڙ ۾ انفيڪشن سبب ٿيندڙ سوڄ.
ڊيموڊيڪس (Demodex): پنبڻين ۾ رهندڙ ننڍڙا جيت (Mites). لڳ ڀڳ 20% ماڻهن ۾ اهي جيت هوندا آهن.^[7]

سماج ۽ ثقافت

گهاٽيون ۽ ڊگهيون پنبڻيون دنيا جي لڳ ڀڳ سمورين ثقافتن ۾ خوبصورتيءَ جي علامت سمجهيون وڃن ٿيون. خاص ڪري عورتون پنهنجي پنبڻين کي وڌيڪ نمايان بڻائڻ لاءِ مسڪارا (Mascara) يا مصنوعي پنبڻيون استعمال ڪنديون آهن.

پڻ ڏسو

حوالا

↑ Aumond, Sarah; Bitton, Etty (2018). "The eyelash follicle features and anomalies: A review". Journal of Optometry 11 (4): 211–222. doi:10.1016/j.optom.2018.05.003. ISSN 1989-1342. PMID 30017866.
↑ Patel, Bhupendra C.; Lopez, Michael J.; Joos, Zachary P. (2023), "Anatomy, Head and Neck: Eyelash", StatPearls, Treasure Island (FL): StatPearls Publishing, PMID 30725963, retrieved 2023-05-16
↑ Amador, Guillermo J.; Mao, Wenbin; DeMercurio, Peter; Montero, Carmen; Clewis, Joel; Alexeev, Alexander; Hu, David L. (April 2015). "Eyelashes divert airflow to protect the eye" (en ۾). Journal of the Royal Society Interface 12 (105). doi:10.1098/rsif.2014.1294. ISSN 1742-5689. PMID 25716186.
↑ "Fetal development: MedlinePlus Medical Encyclopedia". Nlm.nih.gov. Retrieved 2013-03-16.
↑ "A study of normal eyelashes in Japanese individuals". www.oatext.com (in انگريزي). Retrieved 2023-05-16.
↑ Na, J.I.; Kwon, O.S.; Kim, B.J.; Park, W.S.; Oh, J.K.; Kim, K.H.; Cho, K.H.; Eun, H.C. (2006-08-30). "Ethnic characteristics of eyelashes: a comparative analysis in Asian and Caucasian females". British Journal of Dermatology 155 (6): 1170–1176. doi:10.1111/j.1365-2133.2006.07495.x. ISSN 0007-0963. PMID 17107385.
↑ 汪, 作琳; 姚, 余有; 郭, 光明; 吴, 婷 (2015). "阜阳市某高职大学生蠕形螨感染情况调查". 中华全科医学 13 (4). doi:10.16766/j.cnki.issn.1674-4152.2015.04.009. https://www.chndoi.org/Resolution/Handler?doi=10.16766/j.cnki.issn.1674-4152.2015.04.009. Retrieved 26 May 2024.

[1] Aumond, Sarah; Bitton, Etty (2018). "The eyelash follicle features and anomalies: A review". Journal of Optometry 11 (4): 211–222. doi:10.1016/j.optom.2018.05.003. ISSN 1989-1342. PMID 30017866.

[:2-2] Patel, Bhupendra C.; Lopez, Michael J.; Joos, Zachary P. (2023), "Anatomy, Head and Neck: Eyelash", StatPearls, Treasure Island (FL): StatPearls Publishing, PMID 30725963, retrieved 2023-05-16

[:4-3] Amador, Guillermo J.; Mao, Wenbin; DeMercurio, Peter; Montero, Carmen; Clewis, Joel; Alexeev, Alexander; Hu, David L. (April 2015). "Eyelashes divert airflow to protect the eye" (en ۾). Journal of the Royal Society Interface 12 (105). doi:10.1098/rsif.2014.1294. ISSN 1742-5689. PMID 25716186.

[4] "Fetal development: MedlinePlus Medical Encyclopedia". Nlm.nih.gov. Retrieved 2013-03-16.

[:0-5] "A study of normal eyelashes in Japanese individuals". www.oatext.com (in انگريزي). Retrieved 2023-05-16.

[:1-6] Na, J.I.; Kwon, O.S.; Kim, B.J.; Park, W.S.; Oh, J.K.; Kim, K.H.; Cho, K.H.; Eun, H.C. (2006-08-30). "Ethnic characteristics of eyelashes: a comparative analysis in Asian and Caucasian females". British Journal of Dermatology 155 (6): 1170–1176. doi:10.1111/j.1365-2133.2006.07495.x. ISSN 0007-0963. PMID 17107385.

[7] 汪, 作琳; 姚, 余有; 郭, 光明; 吴, 婷 (2015). "阜阳市某高职大学生蠕形螨感染情况调查". 中华全科医学 13 (4). doi:10.16766/j.cnki.issn.1674-4152.2015.04.009. https://www.chndoi.org/Resolution/Handler?doi=10.16766/j.cnki.issn.1674-4152.2015.04.009. Retrieved 26 May 2024.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]