پروگرامنگ ٻولي

پروگرامنگ ٻولي
پروگرامنگ ٻولي
ٻولي جو خاندان	ڪمپيوٽر ٻوليون
ٻولي جا ڪوڊ
ISO 639-3	–

پروگرامنگ ٻولي (Programming language) هڪ اهڙي ٻولي آهي جيڪا ڪمپيوٽر پروگرامن کي لکڻ ۽ بيان ڪرڻ لاءِ تيار ڪئي وئي آهي. پروگرامنگ ٻوليون عام طور تي سافٽ ويئر کي انسانن جي پڙهڻ لائق انداز ۾ لکڻ جي اجازت ڏين ٿيون.

پروگرامنگ ٻولي هڪ انجنيئر ٿيل ٻولي آهي. ڪمپيوٽر پروگرامن کي ظاهر ڪرڻ لاءِ. عام طور تي سافٽ ويئر کي انساني پڙهڻ واري انداز ۾ لکڻ جي اجازت ڏئي ٿي.^[1]

پروگرام جي عمل درآمد لاءِ هڪ عملدرآمد جي ضرورت آهي. پروگرامنگ ٻولي کي لاڳو ڪرڻ لاءِ ٻه مکيه طريقا آهن. ڪمپليشن، جتي پروگرام مشين ڪوڊ کان اڳ مرتب ڪيا ويندا آهن، ۽ تشريح، جتي پروگرام سڌو سنئون عمل ۾ آندا ويندا آهن. انهن ٻن انتهائن کان علاوه، ڪجهه عملدرآمد هائبرڊ طريقن جهڙوڪ صرف وقت ۾ ڪمپليشن ۽ بائيٽ ڪوڊ ترجمان کي استعمال ڪن ٿا.^[2]

پروگرامنگ ٻولين جي ڊيزائن ڪمپيوٽر آرڪيٽيڪچر کان سخت متاثر ٿي آهي. اڪثر ضروري ٻولين سان گڏ هر نيومن آرڪيٽيڪچر جي چوڌاري ٺهيل آهن.^[3] جڏهن ته شروعاتي پروگرامنگ ٻوليون هارڊويئر سان ويجهڙائي سان ڳنڍيل هيون. جديد ٻوليون اڪثر ڪري گهٽ ڪوشش سان بهتر سافٽ ويئر کي فعال ڪرڻ جي ڪوشش ۾ هارڊويئر تفصيلن کي تجريد ذريعي لڪائينديون آهن.

عملدرآمد جا طريقا

ڪنهن به پروگرام کي هلائڻ لاءِ انجي عملدرآمد (Implementation) جي ضرورت هوندي آهي. پروگرامنگ ٻولين کي هلائڻ جا ٻه مکيه طريقا آهن:

ڪمپائيليشن (Compilation): جتي پروگرام کي اڳواٽ "مشين ڪوڊ" ۾ تبديل ڪيو ويندو آهي ته جيئن ڪمپيوٽر ان کي سمجهي سگهي.
انٽرپريٽيشن (Interpretation): جتي پروگرام جي هدايتن تي سڌو سنئون عمل ڪيو ويندو آهي.

ان کان علاوه، ڪجهه جديد ٻوليون، جهڙوڪ "جسٽ-ان-ٽائيم" (JIT) ڪمپيليشن ۽ بائيٽ ڪوڊ (Bytecode) هائبرڊ طريقا استعمال ڪنديون آهن.

بناوٽ ۽ آرڪيٽيڪچر

پروگرامنگ ٻولين جي ڊيزائن تي ڪمپيوٽر آرڪيٽيڪچر جو گهرو اثر رهيو آهي. اڪثر "امپريٽو" (Imperative) ٻوليون وان نيومن آرڪيٽيڪچر (von Neumann architecture) جي بنياد تي ٺاهيون ويون آهن.

شروعاتي پروگرامنگ ٻوليون هارڊويئر سان تمام گهڻو جڙيل هونديون هيون، پر جديد ٻوليون "ايبسٽريڪشن" (Abstraction) جي ذريعي هارڊويئر جي پيچيدگين کي لڪائين ٿيون، ته جيئن گهٽ محنت سان بهتر سافٽ ويئر تيار ڪري سگهجي.

وڌيڪ ڏسو

حوالا

↑ سانچو:Cite ISO standard
↑ Sebesta, Robert W. (2023). Concepts of Programming Languages (انگريزي ۾) (12th global ڇاپو). Pearson. ص. 46–51. ISBN 978-1-292-43682-1.
↑ حوالي جي چڪ: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named ":0".

[1] سانچو:Cite ISO standard

[2] Sebesta, Robert W. (2023). Concepts of Programming Languages (انگريزي ۾) (12th global ڇاپو). Pearson. ص. 46–51. ISBN 978-1-292-43682-1.

[:0-3] حوالي جي چڪ: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named ":0".

[1]

[2]

[3]