مواد ڏانھن هلو

پاڪستان ۾ هندو مندرن جي فهرست

کليل ڄاڻ چيڪلي، وڪيپيڊيا مان
گرو بالپوري آشرم، ٿاڻي بولا خان

پاڪستان ۾ مکيہ هندو مندر آهن شري هِنگلاج ماتا مندر (جنهن جي سالياني هِنگلاج ياترا پاڪستان ۾ سڀ کان وڏي هندو تيرٿ ياترا آهي، جنهن ۾ 250,000 کان وڌيڪ ياتري شامل ٿين ٿا)، [1] شري رام ديو پير مندر (جنهن جي مندر ۾ سالياني رام ديو پير ميلو پاڪستان ۾ ٻيو نمبر وڏو هندو تيرٿ آهي)، [2] عمرڪوٽ شِو مندر (جيڪو پنهنجي سالياني شِو راتري ميلي لاءِ مشهور آهي، جيڪو پاڪستان ۾ سڀ کان وڏي ڌارمڪ ڏڻن مان هڪ آهي، [3] ۽ چوريو جبل درگا ماتا مندر (شِو راتريءَ جي جشن لاءِ مشهور آهي جنهن ۾ 200,000 ڀڪت شامل ٿين ٿا). [4]

ھيٿ پاڪستان جي ٻين ھندو مندرن جي فھرست ڏنل آھي:

پاڪستان جي انتظام ھيٺ ڪشمير

[سنواريو]

ڀمبر ضلعو

[سنواريو]
  • برنالا جو شِو مندر

ڪوٽلي ضلعو

[سنواريو]
  • کوئيرٽا ۾ بانگنگا مندر [5]
  • ڪوٽلي شهر جا هندو مندر

ميرپور ضلعو

[سنواريو]

مظفرآباد ضلعو

[سنواريو]

نيلم ضلعو

[سنواريو]

پونچھ ضلعو

[سنواريو]
  • منڊول ۾ منڊول سج مندر [6]

بلوچستان

[سنواريو]
هنگلاج ماتا مندر ۾ هون

لسٻيلا ضلعو

[سنواريو]
  • شري هنگلاج ماتا مندر هنگلاج نيشنل پارڪ ۾ آهي. ديوي هنگلاج جو اھو مندر پاڪستان جي بلوچستان جي ريگستان ۾ آهي، جيڪو ڪراچي شهر کان 215 ڪلوميٽر اولهه ۾ آهي. سالياني هنگلاج ياترا پاڪستان ۾ سڀ کان وڏي هندو ياترا آهي، جنهن ۾ 250,000 کان وڌيڪ ياتري حصو وٺندا آهن. [1] [9]
  • بابا چندرگپ هڪ مٽيءَ جو جوالامکي آهي. اهو شري هنگلاج ماتا مندر ڏانهن ويندڙ ياترين لاءِ هڪ اهم اسٽاپ آهي. هن جوالامکي کي ڀڳوان شِو جو روپ سمجهيو ويندو آهي. [10]

ڊيرا بگٽي ضلعو

[سنواريو]

هرنائي ضلعو

[سنواريو]

ڪڇي ضلعو

[سنواريو]

قلات ضلعو

[سنواريو]

خضدار ضلعو

[سنواريو]
  • رام ديو جي مندر، گجوزائي
  • اسڪون سينٽر، خضدار

گوادر ضلعو

[سنواريو]
  • شري ڪرشنا مندر، گوادر

لورالائي ضلعو

[سنواريو]

مستونگ ضلعو

[سنواريو]
  • مستونگ ۾ شِو مندر. ان ۾ هڪ وڻ آهي جنهن جون ٽي شاخون آھن جيڪي برهما ، وشنو ۽ مهيش کي درشائن ٿيون.
  • ڪالڪا ماتا مندر، مستونگ

نصيرآباد ضلعو

[سنواريو]
  • رام مندر، نتل
  • ڀگوان وشنو سٿانم، ڊيرا مراد جمالي

ڪوئيٽا ضلعو

[سنواريو]

سبي ضلعو

[سنواريو]
  • سبي مندر
  • ٽيلي وان مندر
  • لهريءَ ۾ پوجا ماتا مندر

زوب ضلعو

[سنواريو]
  • هندو مندر، زوب
  • آريا سماج مندر، زوب [13]

اسلام آباد

[سنواريو]

خيبر پختونخوا

[سنواريو]
مانسهره شِو مندر

ايبٽ آباد ضلعو

[سنواريو]
  • نوانشهر علائقي ۾ آرايا مندر
  • ڪرشن مندر
  • جرال ۾ ٽرامسال مندر

ڊيرا اسماعيل خان ضلعو

[سنواريو]
  • جوگئنوالا موحلا ۾ بالميڪ مندر [15]
  • بلوٽ ۾ هندو مندر
  • ڪافر ڪوٽ هندو مندر ڪمپليڪس - 7 صدي جو هندو مندر ڪمپليڪس. [16]
  • ٽوپنوالا چوڪ تي ڪالي ماتا مندر

هري پور ضلعو

[سنواريو]
  • سرائي صالح ۾ بارا دري مندر
  • هري پور شهر ۾ گُرودوارو ۽ گنيش مندر
  • مکيہ بازار ۾ ڪرشن مندر
  • مکيہ بازار ۾ مان شيران ولي مندر
  • رحمانيا بازار ۾ شِو مندر

ڪرڪ ضلعو

[سنواريو]

ڪوهاٽ ضلعو

[سنواريو]
  • والمِڪي مندر

مالاڪنڊ ضلعو

[سنواريو]
  • درگائيءَ ۾ والميڪي مندر

ضلعو مانسهره

[سنواريو]
  • باريري ماتا/درگا مندر ۽ باريري ٽڪري تي مندر، (هاڻي باقاعده استعمال ۾ ناهي پر ڪڏهن ڪڏهن ياترين ۽ سيلانين پاران ياترا ڪئي ويندي آهي. اشوڪ جا فرمان ويجهي ٽن وڏن پٿرن تي لکيل آهن.) [19]
  • مانسهرا شِو مندر ، چٽي گٽي

مردان ضلعو

[سنواريو]
  • لڪشمي نارايڻ مندر
  • هوتي ۾ گائيڊس انفنٽري مندر

نوشهره ضلعو

[سنواريو]
  • شِو مندر

پشاور ضلعو

[سنواريو]
  • آسامائي گيٽ تي آسامائي مندر ڪمپليڪس
  • ڪاليباريءَ ۾ بالمِڪي مندر
  • جھنڊا بازار ۾ درگاه پير رتن ناٿ
  • گور ختري ۾ گورک ناٿ مندر
  • قصہ خواني بازار ۾ گُرودوارا ڀائي جوگا سِنگهه
  • ڪالاباريءَ ۾ ڪالاباري مندر
  • نندي مندر
  • پنج تيرٿ، هشت نگري
  • آر.اي. بازار ۾ والمِڪي مندر
  • ھشتنگريءَ ۾ واندري مندر

پنجاب

[سنواريو]
بابا رام ٿامن جي سماڌي، قصور ضلعي ۾
جهنگ ۾ باولک ناٿ مندر

اٽڪ ضلعو

[سنواريو]

بهاولپور ضلعو

[سنواريو]
  • ڪالا ڌاري مندر

بهاولنگر ضلعو

[سنواريو]

رحيم يار خان ضلعو

[سنواريو]
  • ڪرشن مندر

ڀڪر ضلعو

[سنواريو]

چڪوال ضلعو

[سنواريو]

چنيوٽ ضلعو

[سنواريو]

ضلعو ڊيرا غازي خان

[سنواريو]
  • شِو مندر

فيصل آباد ضلعو

[سنواريو]
  • اشرف آباد ۾ هنومان مندر
  • جھنگ بازار چوڪ ۾ سيتا رام مندر
  • سوھدرا ۾ شيتلا ماتا مندر
  • محلا پونڊوالا ۾ ديوي والا تالاب
  • ڪلاڪ ٽاور روڊ تي لوريا مندر
  • نوئنڪي ۾ شِو مندر
  • آتما رام مندر، گوجرانوالا : هي جين آرچاريه وِجَيانندسوريءَ جي سماڌي آھي جيڪا بختي والا ۾ آھي [21]
  • رسول نگر ۾ جين مندر
  • بدوڪي گوسائين ۾ ٽومري صاحب مندر
  • ڪمليشور مهاديو مندر
  • ببرايا والا مندر

گجرات ضلعو

[سنواريو]
  • سوڪ ڪالان ۾ پراڻو مندر
  • قلعدار ۾ سج مندر

حافظ آباد ضلعو

[سنواريو]
  • ڪليڪي ۾ گرو نانڪ مندر

جهنگ ضلعو

[سنواريو]
  • باولاال ناٿ مندر
  • مسان مندر

جهلم ضلعو

[سنواريو]

قصور ضلعو

[سنواريو]
  • راجا جنگ ۾ درٻار بابا لعل شهباز قلندر
  • بابا رام ٿامن جو آسٿان

خانيوال ضلعو

[سنواريو]

خوشاب ضلعو

[سنواريو]
  • سڪيسر ۾ امب شريف مندر

لاهور ضلعو

[سنواريو]

ليہ ضلعو

[سنواريو]
  • دانوارن ۾ هندو مندر

ضلعو منڊي بهاءُالدين

[سنواريو]

ميانوالي ضلعو

[سنواريو]

ملتان ضلعو

[سنواريو]

مظفرڳڙهه ضلعو

[سنواريو]
  • ظفروال ۾ ڀيروناٿ مندر
  • ظفروال ۾ هندو مندر
  • درمان، شڪر ڳڙهه ۾ دُرگا مندر
  • فاروق گنج محلا ۾ هندو مندر
  • سُکوچڪ ۾ شِو مندر
  • سُکوچڪ ۾ ڪرشن مندر
  • نارووال ۾ دگمبر جين مندر
  • سنکاترا ۾ جين مندر

ننڪانا صاحب ضلعو

[سنواريو]

نارووال ضلعو

[سنواريو]
  • ڪرشن مندر

اوڪاڙا ضلعو

[سنواريو]

پاڪپتن ضلعو

[سنواريو]

راجن پور ضلعو

[سنواريو]

راولپنڊي ضلعو

[سنواريو]

ساهيوال ضلعو

[سنواريو]

سرگوڌا ضلعو

[سنواريو]

شيخوپوره ضلعو

[سنواريو]
  • پنڊ ميرووال مريدڪي ۾ هندو مندر

سيالڪوٽ ضلعو

[سنواريو]
  • حسنپورا، سيالڪوٽ ۾ جَگَنناٿ مندر
  • قلعه ڪلار والا ۾ هندو مندر
  • ڪڪران ۾ ماتا ڪاٽياني مندر
  • رسول پور روڊ تي پورن ڀڳت مندر
  • گُر منڊي بازار، سيالڪوٽ ۾ رَگهوُناٿ مندر
  • ڪشميري محلا ۾ شِولا تيجا سنگھ مندر

تلہ گنگ ضلعو

[سنواريو]

ٽوبا ٽيڪ سنگھ ضلعو

[سنواريو]
  • شري سناتن ڌرم سڀا مندر

وهاڙي ضلعو

[سنواريو]
  • شِو مندر

سنڌ

[سنواريو]
پاربرهم آشرم

سنڌ صوبي ۾ مندر:

بدين ضلعو

[سنواريو]

دادو ضلعو

[سنواريو]

گهوٽڪي ضلعو

[سنواريو]
  • سچو سترام ڌام. اھو سنڌ جي وڏي ۾ وڏي ھندو آسٿانن مان ھڪ آھي. اھو 300 ايڪڙن ۾ پکريل آھي. [24]
  • راهرڪي ڳوٺ ۾ ديوري صاحب مندرَ. اھي ايس ايس ڊي جي سامھون نديءَ جي ٻئي ڪناري تي آھن. اھي ايس.ايس.ڊي سينچري سيليبريشن پل ذریعي سچو سترام ڌام سان ڳنديل آھن.[24]
  • ميرپور ماٿيلو ۾ شاداڻي درٻار
  • ميرپور ماٿيلو ۾ هنومان مندر
  • شري ڪرشن مندر آنند ڌام، ڏيوري روڊ، گهوٽڪي

حيدرآباد ضلعو

[سنواريو]
  • اسڪون حيدرآباد، سنڌ
  • گوسوامي پُرشوتم گِر چيلا گوسوامي نهال گر مندر
  • سرڪٽ هائوس ۾ درگا شِو مندر. اھو بيحد پراچين مندر آھي. اھو اٽڪل 256 سال جونو آھي. اھو سنڌو نديءَ جي ڪناري تي آھي.
  • مان ڪالي مندر
  • شاھي بازار ۾ ايس ايس ڊي ڌام مندر

جيڪب آباد ضلعو

[سنواريو]
  • بابا ڪلياڻ داس مندر
  • ليڊيز مارڪيٽ ۾ ڀڳوان شيو مندر
  • ڀاھان بازار ۾ لال سائين مندر
  • چينچري گھٽيءَ ۾ ننڍرو ماتا وارو مندر
  • سچ کنڊ ڌام
  • پيٽي بازار ۾ شِو شنڪر مندر
  • سوامي ڪرشن گر درٻار (ڪندن گر مڙي)

ڄامشورو ضلعو

[سنواريو]

ڪراچي ضلعو

[سنواريو]
ڪراچيءَ جي سولجر بازار ۾ پنچمکي هنومان مندر

ڪشمور ضلعو

[سنواريو]

خيرپور ضلعو

[سنواريو]

لاڙڪاڻو ضلعو

[سنواريو]
  • اسڪون لاڙڪاڻو
  • ڪرما باغ ۾ چدڪاشي درٻار مندر
  • ڪرشن مندر
  • شِوالو مندر

مٽياري ضلعو

[سنواريو]
  • اڊيرولال ڳوٺ ۾ جھوليلال مندر

ضلعو ميرپور خاص

[سنواريو]
  • لغاريءَ ۾ شِو مندر
  • نئونناٿ اسٿان ڊگري
  • لال شِو مندر
  • هيرآباد ۾ شِو مندر
  • شِو مندر مالهي، گوٿ (باغات)

ضلعو نوشهرو فيروز

[سنواريو]
  • هالاڻي ۾ دربار صاحب

قمبر شهدادڪوٽ ضلعو

[سنواريو]

سانگهڙ ضلعو

[سنواريو]
  • خيپرو ۾ کوري دربار مندر
  • رتو ڪوٽ مندر، سانگهڙ
  • هاٿونگو ۾ سائين پرسنا رام درٻار
  • شري شيام ڊيم مندر، باقر خان نظاماڻي جي اتر ۾ ۽ شهدادپور جي اولهه ۾

سجاول ضلعو

[سنواريو]
  • جاتي سجاول ۾ تاڪانو ۾ شِو مندر

شڪارپور ضلعو

[سنواريو]

سکر ضلعو

[سنواريو]
  • اسڪون سکر
  • سنگر ۾ بابا خوشي رام مندر
  • باگڙجي، سکر ۾ جھولي لال مندر
  • روهڙي ، سنڌ ۾ ڪالڪا غفا مندر ڪالراتري ( ڪالي ) جو مندر آهي، جيڪو نودرگا جي نو روپن مان هڪ آهي، جنهن بابت يقين آهي ته هو بلوچستان ۾ هنگلاج جي سفر دوران هتي ظاهر ٿيو هو.
روهڙي ۾ ڪالڪا غفا مندر

ٽنڊو الهيار ضلعو

[سنواريو]
  • راما پير مندر ٽنڊو الهيار

ٽنڊو محمد خان ضلعو

[سنواريو]

ٿرپارڪر ضلعو

[سنواريو]
سنت نينورام آشرم

ٺٽو ضلعو

[سنواريو]
  • بابا سري چند دربار
  • ميرپور بٺورو ۾ گرو نانڪ صاحب
  • سينيما روڊ تي هنومان مندر
  • بھراڻي ڳوٺ ۾ جھولي لال مندر
  • مين شھي بازار ۾ جھولي لال مندر
  • سونارا بازار ۾ هڪ گهر ۾ جهولي لال مندر
  • مڪليءَ ۾ مڪلي مندر
  • مڪليءِ ۾ ماتا سنگهه ڀواني مندر
  • ناٿ مڙي مندر
  • سونارا بازار ۾ هڪ گهر ۾ سيتلا ماتا مندر
  • مَهيشوري محلا ۾ شِو مندر
  • مڪليءَ ۾ شري مامائي ديو اسٿان

عمرڪوٽ ضلعو

[سنواريو]
  • عمرڪوٽ ۾ آسمانين رو ٿاڻ
  • پٿوڙي ۾ دادو کيتارام مندر
  • پٿورو ۾ درگ پير پٿورو
  • ڪالي ماتا مندر
  • پراڻي امرڪوٽ ۾ ڪرشن مندر
  • چيله ۾ مندر
  • ڳوٺ جفر خان ڊال ۾ رام ديو مندر
  • پراڻي امرڪوٽ ۾ عمرڪوٽ شِو مندر
  • ڪنريءَ ۾ شري ڪرشن مندر
  • عمرڪوٽ ۾ شري مرليڌر مندر
  • عمرڪوٽ ۾ شري رتن گِر گوسوامي مندر
  • موتي چوڪ، امرڪوٽ جي پاسي ۾ مجيسا باٽياڻي ۽ دادو سوائي سنگهه راٺوڙ ٿاڻ (ڊوري ٿاڻ)

خطرا ۽ ڌمڪيون

[سنواريو]

آل پاڪستان هندو رائٽس موومينٽ پاڪستان پاران ڪيل هڪ جاچ مان ظاهر ٿيو آهي ته پاڪستان ۾ ورهاڱي کان اڳ موجود 428 هندو مندرن مان، اڄ صرف لڳ ڀڳ 20 بچيا آهن ۽ اهي ايويڪيو ٽرسٽ پراپرٽي بورڊ طرفان نظرانداز ڪيا ويا آهن جيڪو انهن جي ديکڀال ڪري ٿو، جڏهن ته باقي ٻين استعمالن لاءِ تبديل ڪيا ويا هئا. [25] 1992 جي فسادن ۽ ٻين حملن جهڙوڪ 2014 جي لاڙڪاڻي مندر تي حملو ، 2019 جي گهوٽڪي فسادن ، 2021 جي ڀونگ مندر تي حملو ۽ 2020 جي ڪرڪ مندر تي حملو ۾ تقريبن 1000 فعال ۽ اڳوڻي هندو مندرن تي حملو ڪيو ويو. [26] پاڪستان ۾ ڪجهه مندرن ۾ مورتيون غائب ٿي ويون آهن ۽ انهن مندرن کان ٻاهر تلاءَ جيڪي پوتر سنان لاءِ ضروري سمجهيا ويندا هئا، غفلت جي ڪري سڪي رهيا آهن، جنهن پاڪستان جي سپريم ڪورٽ کي ناراض ڪيو آهي. [27] جڏهن ته، عدالت جي فيصلن، [28] ۽ سرڪاري مداخلت کان پوءِ ڪجهه بند مندر ٻيهر کوليا ويا آهن. [29]


حوالا

[سنواريو]
  1. 1 2 Xafar, Ali (20 April 2016). "Mata Hinglaj Yatra: To Hingol, a pilgrimage to reincarnation". The Express Tribune. https://tribune.com.pk/story/1088366/mata-hinglaj-yatra-to-hingol-a-pilgrimage-to-reincarnation/?amp=1.
  2. ↑ "Hindu's converge at Ramapir Mela near Karachi seeking divine help for their security". Times of India. 26 September 2012. https://timesofindia.indiatimes.com/india/Hindus-converge-at-Ramapir-Mela-near-Karachi-seeking-divine-help-for-their-security/articleshow/16557691.cms.
  3. ↑ Kalhoro, Zulfiqar Ali (27 فيبروري 2018), "The thriving Shiva festival in Umarkot is a reminder of Sindh's Hindu heritage", DAWN.COM (ٻولي ۾ انگريزي), حاصل ڪيل 12 مئي 2022۔
  4. ↑ "Contractor blasting through Tharparkar temple in search of granite", The Express Tribune (ٻولي ۾ انگريزي), 09 مارچ 2011, حاصل ڪيل 12 مئي 2022۔
  5. ↑ "Most Hindu temples in Pakistan in ruins, ancient worship places falling apart: Report", www.timesnownews.com (ٻولي ۾ انگريزي), 12 February 2021, حاصل ڪيل 12 مئي 2022۔
  6. 1 2 3 4 Saba, Noor Us; Nawaz, Sohail; Anwar, Adnan (2023-03-30). "A Case Study of Radha Krishna Temple Muzaffarabad: Art and Architecture" (en ۾). Global Social Sciences Review 8 (1): 454–464. doi:10.31703/gssr.2023(VIII-I).42. ISSN 2616-793X. https://www.gssrjournal.com/article/a-case-study-of-radha-krishna-temple-muzaffarabad-art-and-architecture.
  7. ↑ "Hindu council delegation visits ancient temple site in AJK", DAWN.COM (ٻولي ۾ انگريزي), 26 جون 2019, حاصل ڪيل 12 مئي 2022۔
  8. ↑ "Steeped in history: Centre of Hindu, Buddhist learning lies hidden in Neelum", The Express Tribune (ٻولي ۾ انگريزي), 05 سيپٽمبر 2015, حاصل ڪيل 12 مئي 2022۔
  9. ↑ Schaflechner, Jürgen (2018). Hinglaj Devi : identity, change, and solidification at a Hindu temple in Pakistan. New York, NY: Oxford University Press. ISBN 9780190850555. OCLC 1008771979.
  10. ↑ Khan, Gulnaz (10 جنوري 2019), "Hindu Pilgrimage in Pakistan", National Geographic (ٻولي ۾ انگريزي), اصل کان 2 آڪٽوبر 2021 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 12 مئي 2022۔
  11. ↑ "Dera Bugti: A hometown in tatters", The Express Tribune (ٻولي ۾ انگريزي), 29 جولاءِ 2013, حاصل ڪيل 12 مئي 2022۔
  12. ↑ Notezai, Muhammad Akbar (15 آڪٽوبر 2017), "FOOTPRINTS: DESCENDANTS OF ROYALTY", DAWN.COM (ٻولي ۾ انگريزي), حاصل ڪيل 12 مئي 2022۔
  13. ↑ "200-year-old temple returned to Hindu community in Balochistan", www.thenews.com.pk (ٻولي ۾ انگريزي), حاصل ڪيل 12 مئي 2022۔
  14. ↑ Zulfiqar Baig (21 December 2018). "Building temple: Hindu community hopes to secure PM Nawaz Shareef". Express Tribune. https://tribune.com.pk/story/1871463/1-building-temple-hindu-community-hopes-secure-pm-imrans-support/.
  15. ↑ Police conducts mock exercise at *Balmik Ji Temple آرڪائيو ڪيا ويا 2021-02-07 حوالو موجود آهي وي بيڪ مشين., News Alerts
  16. ↑ "Oldest Hindu Temple Located In Dera Ismail Khan". 7 January 2023. https://thefridaytimes.com/07-Jan-2023/oldest-hindu-temple-located-in-dera-ismail-khan.
  17. ↑ "Mob led by Islamists demolishes Hindu temple in NW Pakistan", Thompson Citizen, 30 December 2020, حاصل ڪيل 31 ڊسمبر 2020۔
  18. ↑ Ahmad, Imtiaz (30 ڊسمبر 2021), "Hindu temple in Pakistan vandalised, set on fire", Hindustan Times (ٻولي ۾ انگريزي), حاصل ڪيل 31 ڊسمبر 2020۔
  19. ↑ Department of Archaeology and Museums (30 جنوري 2004), "UNESCO world heritage Centre - Mansehra Rock Edicts", Whc.unesco.org, حاصل ڪيل 30 مارچ 2011۔
  20. ↑ "2000-year-old Vishnu Temple, water tank, watchtowers discovered in Swat", 14 February 2008۔
  21. ↑ "The legend of Atmaram Ji's Samadhi", 28 May 2019۔
  22. ↑ حوالي جي چڪ: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named blogs.tribune.com.pk
  23. ↑ حوالي جي چڪ: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named pakgeotagging.blogspot.com
  24. 1 2 "Bridge in Pakistan's Sindh province named after Hindu shrine". The Times of India. 2016-11-08. ISSN 0971-8257. https://timesofindia.indiatimes.com/city/amritsar/bridge-in-pakistans-sindh-province-named-after-hindu-shrine/articleshow/55302973.cms.
  25. ↑ Gishkori, Zahid (25 March 2014). "95% of worship places put to commercial use: Survey". The Express Tribune. https://tribune.com.pk/story/686952/95-of-worship-places-put-to-commercial-use-survey/.
  26. ↑ "The Hindus of Pakistan", The Friday Times - Naya Daur (ٻولي ۾ en-US), 03 آڪٽوبر 2014, حاصل ڪيل 12 مئي 2022۔
  27. ↑ "Absence of Lord Ram, Hanuman statues in Katas Raj temple irks Pakistan Supreme Court", The Indian Express (ٻولي ۾ انگريزي), 12 ڊسمبر 2017, حاصل ڪيل 12 مئي 2022۔
  28. ↑ "Hindu temple reopens after 60 ears". Rediff. 1 November 2011. http://www.rediff.com/news/slide-show/slide-show-1-photos-hindu-temple-in-peshawar-reopens-after-60-years/20111101.htm.
  29. ↑ "1,000-Year-Old Hindu Temple in Pakistan's Sialkot Reopens After 72 Years". Ndtv News. 29 July 2019. https://www.ndtv.com/world-news/1-000-year-old-hindu-temple-in-pakistans-sialkot-reopens-after-72-years-2077056.
  1. ↑ Demolished in December 2020 again[17][18]
حوالي جي چڪ: "lower-alpha" نالي جي حوالن جي لاءِ ٽيگ <ref> آهن، پر لاڳاپيل ٽيگ <references group="lower-alpha"/> نہ مليو
"https://sd.wikipedia.org/w/index.php?title=پاڪستان_۾_هندو_مندرن_جي_فهرست&oldid=342325" تان ورتل