پاناما ڪئنال
پاناما ڪئنال (Panama Canal) پاناما ۾ واقع 82 ڪلوميٽر (51 ميل) ڊگهو هڪ مصنوعي آبي رستو آهي، جيڪو اٽلانٽڪ سمنڊ (ڪيريبين سمنڊ ذريعي) کي پئسفڪ سمنڊ سان ملائي ٿو. هي ڪئنال ڏکڻ آمريڪا جي ڏورانهين ۽ خطرناڪ رستي (ڊريڪ پيسيج) کي لنوائي، جهازن جي سفر جو وقت ۽ فاصلي کي تمام گهڻو گهٽائي ڇڏي ٿو.
انجنيئرنگ ۽ لڪس (Locks) جو نظام
[سنواريو]پاناما ڪئنال جي سڀ کان وڏي خاصيت ان جو لڪس سسٽم آهي، جيڪو جهازن کي سمنڊ جي سطح کان مٿي کڻي ٿو:
- گاٽون ڍنڍ (Gatun Lake): هيءَ مصنوعي ڍنڍ سمنڊ جي سطح کان 26 ميٽر مٿي آهي. جهازن کي هتي پهچائڻ لاءِ پاڻيءَ جا وڏا دروازا (Locks) استعمال ڪيا وڃن ٿا.
- لڪس جو ڪم: جڏهن جهاز لڪ ۾ داخل ٿيندو آهي، ته ان ۾ پاڻي ڀري جهاز کي مٿي کنيو ويندو آهي ته جيئن هو اڳتي وڌي سگهي.
- توسيع: 2016ع ۾ "نيو پاناماڪس" (Neopanamax) جهازن لاءِ نوان ۽ ويڪرا لڪس کوليا ويا آهن.
تاريخي پسمنظر
[سنواريو]هن واهه جي تعمير انساني تاريخ جي ڏکين ترين انجنيئرنگ منصوبن مان هڪ هئي: 1. فرانسيسي ڪوشش (1881ع): فرانس پهرين ڪم شروع ڪيو پر بيمارين (پيلي بخار) ۽ انجنيئرنگ مسئلن سبب ناڪام ويو. 2. آمريڪي تعمير (1904ع): آمريڪا منصوبو سنڀاليو ۽ 15 آگسٽ 1914ع تي ڪئنال جو افتتاح ڪيو. 3. پاناما جي مالڪي: 1999ع تائين هي ڪئنال آمريڪا جي قبضي ۾ هو، پر هاڻي پاناما جي حڪومت ان کي هلائي ٿي.
عالمي واپار تي اثر
[سنواريو]پاناما ڪئنال عالمي واپار جو روح آهي. ساليانو اٽڪل 14,000 کان وڌيڪ جهاز هتان گذرن ٿا. آمريڪا، چين، چلي، جاپان ۽ ڏکڻ ڪوريا ان جا سڀ کان وڏا واپرائيندڙ آهن. آمريڪن سوسائٽي آف سول انجنيئرز هن واهه کي "جديد دنيا جي ستن عجائبن" مان هڪ قرار ڏنو آهي.
اهم انگ اکر
[سنواريو]| تفصيل | ماپ / تعداد |
|---|---|
| ڪل ڊيگهه | 82 ڪلوميٽر |
| سراسري وقت (گذرڻ جو) | 11.38 ڪلاڪ |
| استعمال ٿيندڙ تازو پاڻي (هڪ جهاز لاءِ) | 200,000,000 ليٽر |
| سالياني ٽرئفڪ (جهاز) | اٽڪل 14,000+ |