ٽرگناميٽري
سانچو:Infobox branch of mathematics
ٽرگناميٽري (Trigonometry) يا ٽڪنڊي ماپ، رياضيءَ جي اها شاخ آهي جنهن جو تعلق ٽڪنڊن جي ضلعن جي ڊيگهه ۽ انهن جي زاوين جي وچ ۾ موجود تعلقات سان آهي. خاص طور تي، ٽرگناميٽريءَ جا تفاعل (Functions) هڪ قائم الزاويا ٽڪنڊي جي زاوين ۽ ان جي ضلعن جي نسبت (Ratio) جي وچ ۾ لاڳاپو بيان ڪن ٿا.[1]
تاريخي پس منظر
[سنواريو]- قديم يونان: هي علم ٽين صدي قبل مسيح ۾ يوناني دنيا ۾ جاميٽري (Geometry) کي فلڪياتي مطالعي لاءِ استعمال ڪرڻ دوران اڀريو. يونانين جو وڏو ڌيان "چوڊرس" (Chords) جي حسابن تي هو.
- هندستان: قديم هندستاني رياضيدانن سڀ کان پهريان ٽرگناميٽري جي نسبتن (جهڙوڪ سائن - Sine) جا ٽيبل تيار ڪيا.[2]
استعمال
[سنواريو]ٽرگناميٽري تاريخي طور تي هيٺين شعبن ۾ استعمال ٿيندي رهي آهي:
- نيويگيشن (Navigation): سمنڊن يا خلا ۾ رستن جي نشاندهي لاءِ.
- سروي (Surveying): زمين جي ماپ ۽ نقشن جي تياريءَ لاءِ.
- فلڪيات (Astronomy): ستارن ۽ سيارن جي فاصلي کي ماپڻ لاءِ.
- جيوڊيسي (Geodesy): زمين جي ماپ ۽ شڪل جو مطالعو.
ٽرگناميٽري سڃاڻپون (Identities)
[سنواريو]ٽرگناميٽري پنهنجي ڪيترين ئي "سڃاڻپون" يا فارمولن (Identities) جي ڪري مشهور آهي. اهي سڃاڻپون پيچيده رياضياتي جملن کي سادو ڪرڻ، انهن کي مفيد صورت ۾ آڻڻ، يا مساواتن کي حل ڪرڻ لاءِ استعمال ڪيون وينديون آهن.[3]