مواد ڏانھن هلو

ٽائيفائيڊ بخار جي ويڪسين

کليل ڄاڻ چيڪلي، وڪيپيڊيا مان

ٽائيفائيڊ بخار جي ويڪسين
vaccine
سال 1943ع ۾ سان آگسٽين ڪائونٽي، ٽيڪساس جي هڪ اسڪول ۾ ڊاڪٽر پاران ٻار کي ٽائيفائيڊ جي ويڪسين لڳائي پئي وڃي.

ٽائيفائيڊ بخار جون ويڪسينون (Typhoid vaccines) اهي ويڪسينون آهن جيڪي ٽائيفائيڊ بخار کان بچاءُ ڪن ٿيون.[1] [2] ان جا ڪيترائي قسم وڏي پيماني تي دستياب آهن: جن ۾ ٽائيفائيڊ ڪانجوگيٽ ويڪسين (TCV)، Ty21a (وات ذريعي ڏني ويندڙ ويڪسين) ۽ Vi ڪيپسولر پوليسڪرائيڊ ويڪسين (ViPS)، جيڪي انجيڪشن ذريعي ڏني ويندڙ سب-يونٽ ويڪسين آهي، شامل آهن.[3] قسم جي لحاظ کان، ٽائيفائيڊ ويڪسينون تقريبن 50 کان 85 سيڪڙو تائين[4] [5] اثرائتيون سمجهيون وڃن ٿيون. Vi-rEPA ويڪسين ٻارن ۾ اثرائتي ثابت ٿي آهي.[6]

عالمي صحت تنظيم (WHO) انهن علائقن ۾ سڀني ٻارن کي ويڪسين لڳائڻ جي سفارش ڪري ٿي جتي اها بيماري عام آهي. ٻئي صورت ۾، اهي انهن ماڻهن کي ويڪسين لڳائڻ جي سفارش ڪن ٿا جن کي ان بيماري جو وڌيڪ خطرو هجي.[7] ويڪسينيشن مهمون بيماري جي ڦهلجڻ کي ڪنٽرول ڪرڻ لاءِ پڻ استعمال ڪري سگهجن ٿيون. ويڪسين جي قسم مطابق، هر 3 کان 7 سالن ۾ اضافي دوز (doses) ڏيڻ جي سفارش ڪئي ويندي آهي. آمريڪا ۾، اها ويڪسين صرف انهن ماڻهن لاءِ تجويز ڪئي ويندي آهي جن کي وڌيڪ خطرو هجي، مثال طور اهي ماڻهو جيڪي دنيا جي انهن علائقن جو سفر ڪن ٿا جتي اها بيماري عام آهي.[8]

سال 2018ع تائين دستياب ويڪسينون تمام محفوظ آهن، پر انجيڪشن لڳڻ واري جاءِ تي معمولي ضمني اثر ظاهر ٿي سگهن ٿا. انجيڪشن ذريعي ڏني ويندڙ ويڪسين ايڊز HIV/AIDS جي مريضن لاءِ محفوظ آهي ۽ وات ذريعي ڏني ويندڙ ويڪسين تڏهن استعمال ڪري سگهجي ٿي جڏهن بيماري جون علامتون موجود نه هجن. جيتوڻيڪ حمل دوران ان تي تحقيق نه ڪئي وئي آهي، پر غير زنده ويڪسينون (none Live) محفوظ سمجهيون وڃن ٿيون، جڏهن ته زنده ويڪسين جي سفارش نه ڪئي ويندي آهي.[7]

ٽائيفائيڊ جون پهريون ويڪسينون 1896ع ۾ المروٿ ايڊورڊ رائٽ، رچرڊ فائفر (Richard Pfeiffer) ۽ ولهلم ڪولي پاران تيار ڪيون وييون هيون.[9] ضمني اثرن جي ڪري، 2018ع تائين نيون فارموليشنز (نئين قسم جون ويڪسينون) تجويز ڪيون ويون آهن. اها عالمي صحت تنظيم جي ضروري دوائن جي فهرست ۾ شامل آهي.[10]

ٽائيفائيڊ بخار

[سنواريو]

ٽائيفائيڊ بخار (Typhoid Fever) جنهن کي ٽائيفائيڊ به چيو ويندو آهي، هڪ وات جي ذريعي منتقل ٿيندڙ بيماري آهي جيڪا سالمونيلا انٽيريڪا سيروٽائپ ٽائيفي بيڪٽيريا جي ڪري ٿيندي آهي، جنهن کي سالمونيلا ٽائيفي پڻ چيو ويندو آهي. علامتون هلڪي کان سخت تائين مختلف هونديون آهن، ۽ عام طور تي ظاهر ٿيڻ کان ڇهه کان 30 ڏينهن بعد شروع ٿينديون آهن. اڪثر ڪري ڪيترن ئي ڏينهن ۾ تيز بخار جي بتدريج شروعات ٿيندي آهي. اهو عام طور تي ڪمزوري، پيٽ ۾ سور، قبض، سر درد، ۽ هلڪي الٽي سان گڏ هوندو آهي. ڪجهه ماڻهن کي گلابي رنگ جي داغن سان چمڙي تي خارش پيدا ٿيندي آهي. سخت ڪيسن ۾، ماڻهن کي مونجهارو محسوس ٿي سگهي ٿو. علاج کان سواءِ، علامتون هفتن يا مهينن تائين رهي سگهن ٿيون. دست سخت ٿي سگهن ٿا، پر غير معمولي آهي. ٻيا ماڻهو متاثر ٿيڻ کان سواءِ ان کي کڻي سگهن ٿا، پر اڃا تائين متعدي آهن. ٽائيفائيڊ بخار، پيراٽائيفائيڊ بخار سان گڏ، هڪ قسم جو اندروني بخار (entrinsic fever) آهي. سالمونيلا انٽيريڪا ٽائيفي جي باري ۾ خيال آهي ته اها صرف انسانن کي متاثر ڪري ٿو ۽ منتقل ٿيندو آهي.

طبي استعمال

[سنواريو]

Ty21a, the Vi capsular polysaccharide vaccine, and Vi-rEPA are effective in reducing typhoid fever with low rates of adverse effects.[6] Newer vaccines such as Vi-TT (PedaTyph) are awaiting[when?] field trials to demonstrate efficacy against natural exposure.[6]

The oral Ty21a vaccine prevents around one-half of typhoid cases in the first three years after vaccination. The injectable Vi polysaccharide vaccine prevented about two-thirds of typhoid cases in the first year and had a cumulative efficacy of 55% by the third year. The efficacy of these vaccines has only been demonstrated in children older than two years.[6] Vi-rEPA vaccine, a new conjugate form of the injectable Vi vaccine, may be more effective and prevents the disease in many children under the age of five years.[11] In a trial in 2-to-5-year-old children in Vietnam, the vaccine had more than 90 percent efficacy in the first year and protection lasted at least four years.[12]

شيڊول

[سنواريو]

Depending on the formulation it can be given starting at the age of two (ViPS), six (Ty21a), or six months (TCV).[7]

قسمون

[سنواريو]

حوالا

[سنواريو]
  1. ↑ "Summary of the WHO Position Paper on Typhoid vaccines: WHO position paper – March 2018" (PDF). origin.who.int. October 23, 2019. اصل نسخو (PDF) مان October 23, 2019 تي محفوظ ڪيل.
  2. ↑ "Typhoid vaccines: WHO position paper, March 2018 - Recommendations". Vaccine 37 (2): 214-216. 2019. doi:10.1016/j.vaccine.2018.04.022. PMID 29661581.
  3. ↑ Camp RO, Shorman M (2025). "Typhoid Vaccine". StatPearls. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing. PMID 29262003. 2025-04-29 تي حاصل ڪيل.
  4. ↑ "Vaccines for preventing typhoid fever". The Cochrane Database of Systematic Reviews 5 (5). 2018-05-31. doi:10.1002/14651858.CD001261.pub4. ISSN 1469-493X. PMID 29851031.
  5. ↑ "Effectiveness of typhoid vaccination in US travelers". Vaccine 32 (29): 3577-3579. 2014-06-17. doi:10.1016/j.vaccine.2014.04.055. ISSN 1873-2518. PMID 24837780.
  6. 1 2 3 4 "Vaccines for preventing typhoid fever". The Cochrane Database of Systematic Reviews 5 (5). May 2018. doi:10.1002/14651858.CD001261.pub4. PMID 29851031.
  7. 1 2 3 4 "Typhoid vaccines: WHO position paper – March 2018". Weekly Epidemiological Record 93 (13): 153–172. 2018.
  8. ↑ "Typhoid Vaccine Information Statement". U.S. Centers for Disease Control and Prevention (CDC). October 2019. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 8 December 2015 تي محفوظ ڪيل. 15 December 2015 تي حاصل ڪيل.
  9. ↑ Flower DR (2008). Bioinformatics for Vaccinology. Chichester: John Wiley & Sons. ص. 40–41. ISBN 978-0-470-69982-9. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 22 December 2015 تي محفوظ ڪيل.
  10. ↑ World Health Organization (2025). The selection and use of essential medicines, 2025: WHO Model List of Essential Medicines, 24th list. Geneva: World Health Organization. doi:10.2471/B09474. hdl:10665/382243. License: CC BY-NC-SA 3.0 IGO.
  11. ↑ "The efficacy of a Salmonella typhi Vi conjugate vaccine in two-to-five-year-old children". The New England Journal of Medicine 344 (17): 1263-1269. April 2001. doi:10.1056/nejm200104263441701. PMID 11320385.
  12. ↑ "Development of Vi conjugate - a new generation of typhoid vaccine". Expert Review of Vaccines 12 (11): 1273-1286. November 2013. doi:10.1586/14760584.2013.845529. PMID 24156285. https://zenodo.org/record/1235752.
  13. ↑ "Typhim Vi". U.S. Food and Drug Administration (FDA). 22 July 2017. 29 December 2019 تي حاصل ڪيل.
  14. ↑ "Vivotif". U.S. Food and Drug Administration (FDA). 1 February 2018. 29 December 2019 تي حاصل ڪيل.
  15. ↑ "Typhoid vaccine prequalified". who.int. 3 January 2018. اصل نسخو مان 4 January 2018 تي محفوظ ڪيل. 9 December 2019 تي حاصل ڪيل.

ٻاهريان ڳنڍڻا

[سنواريو]
"https://sd.wikipedia.org/w/index.php?title=ٽائيفائيڊ_بخار_جي_ويڪسين&oldid=404925" تان ورتل