مواد ڏانھن هلو

ٻانھن جو تنتي ڄار

کليل ڄاڻ چيڪلي، وڪيپيڊيا مان
بريڪيئل تنتي ڄار
ساڄي بريڪيئل تنتي ڄار پنهنجي ننڍين شاخن سان، سامهون کان ڏيکاريل
ڄار جون پاڙون، ٽرنڪ ۽ ڪنڊ هڪ ڪٽيل ڪڊيوري نموني ۾ ڏيکاريل
تفصيل
ڪمتنتن جو ڄار (تنتي پلڪسس) جيڪو ٻانهن کي فراهمي ڏئي ٿو۔
سڃاڻپ ڪندڙ
لاطيني ٻوليplexus brachialis
ائناٽامي جا محاورا A14.2.03.001
ائناٽامي جو بنيادي ماڊل5906
Anatomical terms of neuroanatomy

بريڪيئل تنتي ڄار (Brachial Plexus) تنتن جو هڪ ڄار (تنتي ڄار) آهي، جيڪو اڳيان شاخون مان ٺهي ٿو، جيڪي هيٺين چار گردني تنت ۽ پهرين ٿوريڪڪ تنت (C5، C6، C7، C8، ۽ T1) مان نڪرنديون آهن۔ هي ڄار ريڙهه جي هڏي مان نڪري گردني-بغلي رستي ذريعي ڳچي مان گذري، پهرين پاسيري مٿان ٿيندي بغل تائين پهچي ٿو، ۽ حسي ۽ حرڪتي تنتي ريشي کي سيني، ڪلھي، ٻانھن، ٻانھن جي ھيٺين حصي ۽ هٿ تائين فراهم ڪري ٿو۔

بناوٽ

[سنواريو]

بريڪيئل تنتي ڄار کي پنج پاڙون، ٽي ٿڙ (ٽرنڪ)، ڇهه ورهاستون (ٽي اڳيون ۽ ٽي پٺيون)، ٽي ڏوريون (cords) ۽ پنج شاخن ۾ ورهايل آھن۔ پنج "آخري" شاخون هونديون آهن ۽ ڪيترين ٻين "اڳ-آخري" يا "ساٿي" شاخون به هونديون آهن، جهڙوڪ سب اسڪاپيولر تنت، ٿوراڪوڊورسل تنت ۽ لانگ ٿوريڪڪ تنت، جيڪي ڄار مان مختلف هنڌن تي نڪرنديون آهن۔[1][2] مئل جسم جي تشريح ۾ بريڪيئل تنتي ڄار جي سڃاڻپ لاءِ هڪ عام بناوٽ M يا W جي شڪل هوندي آهي، جيڪا مسڪولوڪيوٽينيس تنت، پاسي واري تند، ميڊين تنت، وچ واري تند ۽ النر تنت مان ٺهندي آهي۔

پاڙون

[سنواريو]

پنج پاڙون اصل ۾ پنج اڳيان بنيادي شاخون آهن، جيڪي ريڙهي تنت مان نڪرنديون آهن، جڏهن اهي اڳ ۾ ئي ڳچي جي ڏورن کي پنهنجو حصو ڏئي چڪيون هونديون آهن۔ بريڪيئل تنتي ڄار پنج سطحن تي نڪري ٿو: C5، C6، C7، C8 ۽ T1۔ C5 ۽ C6 گڏ ٿي مٿيون ٿڙ ٺاهين ٿا، C7 وچولو ٿڙ بڻجي ٿو، جڏهن ته C8 ۽ T1 گڏ ٿي هيٺيون ٿڙ ٺاهين ٿا۔ ڪڏهن ڪڏهن هن ۾ تبديليون به ٿينديون آهن، جهڙوڪ C4 يا T2 جي شموليت۔ ڊورسل اسڪاپيولر تنت مٿئين ٽرنڪ مان نڪري رومبوئڊ ڏورن کي فراهمي ڏئي ٿو، جيڪي اسڪاپولا کي پوئتي ڇڪين ٿا۔ سبڪليووين تنت C5 ۽ C6 مان نڪري سبڪليويوس ڏورو کي فراهمي ڏئي ٿو، جيڪو ساهه کڻڻ دوران پهرين پسلي کي مٿي کڻڻ ۾ مدد ڪري ٿو۔ لانگ ٿوريڪڪ تنت C5، C6 ۽ C7 مان نڪري سيريٽس انٽيريئر ڏوري کي فراهمي ڏئي ٿو، جيڪو اسڪاپولا کي ٻاهر طرف کڻي وڃي ٿو۔

ٿڙ

[سنواريو]

اهي پاڙون گڏ ٿي ٿڙ (ٽرنڪ) ٺاهين ٿيون:

ورهاستون

[سنواريو]

هر ٽرنڪ ٻه حصن ۾ ورهائجي ٿو، جن مان ڇهه ورهاستون ٺهن ٿيون:

  • مٿئين، وچولي ۽ هيٺين ٿڙ جون اڳيون ورهاستون
  • مٿئين، وچولي ۽ هيٺين ٿڙ جون پٺيون ورهاستون

اناٽامي جي حالت ۾، اڳيون ورهاستون پٺين کان مٿاهيون (سطحي) هونديون آهن۔

ڏوريون (Cords)

[سنواريو]

اهي ڇهه ورهاستون ٻيهر گڏ ٿي ٽي ڏوريون (وڏا ريشيدار گُچ) ٺاهين ٿيون۔ ڏورين جا نالا بغل واري شريان جي لحاظ سان رکيا ويا آهن:

خاڪو

[سنواريو]
ڊورسل اسڪاپيولر تنت (رومبوئڊ ڏورا، ليويٽر اسڪاپولي)سُپراسڪاپيولر تنت (سُپراسپينيٽس، اِنفراسپينيٽس)سبڪليويوس ڏوري لاءِ تنت (سبڪليويوس)پاسي وارو پيڪٽورل تنت (پيڪٽورالس ميجر)مسڪولوڪيوٽينيس تنت (ڪوراڪو براڪيئلس، براڪيئلس، بائيسپس براڪيئي)ايڪسيلري تنت (ڊيلٽوئڊ، ٽيريس مائنر)ميڊين تنت (ٻانهن جي هيٺئين حصي جا فليڪسر ڏورا، ٿينر ڏورا)النر تنت (فليڪسر ڪارپي النارس ۽ هٿ جا گهڻا اندروني ڏورا)ٻانهن جي وچ واري چمڙي لاءِ تنتٻانهن جي چمڙي لاءِ وچ وارو تنتريڊيئل تنت (ٽرائيسپس براڪيئي، سپينيٽر، اينڪونيس، ايڪسٽينسر ڏورا)هيٺيون سب اسڪاپيولر تنت (سب اسڪاپيولرس جو هيٺيون حصو، ٽيريس ميجر)ٿوراڪوڊورسل تنت (ليٽيسمس ڊورسي)وچ وارو پيڪٽورل تنت (پيڪٽورالس ميجر، پيڪٽورالس مائنر)مٿيون سب اسڪاپيولر تنت (سب اسڪاپيولرس جو مٿيون حصو)لانگ ٿوريڪڪ تنت (سيريٽس انٽيريئر)گردني ريڙهي تنت 5گردني ريڙهي تنت 6گردني ريڙهي تنت 7گردني ريڙهي تنت 8ٿوريڪڪ ريڙهي تنت 1
بريڪيئل تنتي ڄار جو اناٽامي خاڪو جنهن ۾ پاڙون، ٿڙ، ورهاستون ۽ ڏوريون ڏيکاريل آهن۔ شاخن جي نالن تي ڪلڪ ڪرڻ سان انهن جي وڪيپيڊيا صفحي ڏانهن وڃڻ ممڪن آهي۔

شاخون

[سنواريو]

شاخون هيٺ ڏنل آهن۔ گهڻيون شاخون ڏورين cords مان نڪرنديون آهن، پر ڪجهه شاخون (جيڪي ترڇي نموني ڏيکاريل آهن) سڌو اڳين بناوٽن مان نڪرنديون آهن۔ کاٻي پاسي واريون پنج شاخون "آخري شاخون" سمجهيون وڃن ٿيون۔ اهي آخري شاخون هي آهن: مسڪولوڪيوٽينيس تنت، ايڪسيلري تنت، ريڊيئل تنت، ميڊين تنت ۽ النر تنت۔

ڇو ته مسڪولوڪيوٽينيس تنت ۽ ميڊين تنت ٻئي پاسي واري ڪنڊ مان نڪرندا آهن، تنهن ڪري اهي هڪ ٻئي سان ويجهي طرح ڳنڍيل هوندا آهن۔ اهو پڻ ڏٺو ويو آهي ته مسڪولوڪيوٽينيس تنت هڪ شاخ ميڊين تنت ڏانهن موڪلي ٿو، جنهن سان انهن جو لاڳاپو وڌيڪ مضبوط ٿئي ٿو۔[1]

شاخن جي بناوٽ ۾ ڪجهه تبديليون پڻ رپورٽ ٿيون آهن، پر اهي تمام گهٽ ٿينديون آهن۔[3][4]

ٿلهي اکرن ۾ ڏيکاريل پاڙون ڪنهن تنت جو بنيادي حصو ظاهر ڪن ٿيون، جڏهن ته ترڇي ۾ ڏيکاريل پاڙون اهي آهن جيڪي اڪثر، پر هميشه نه، ان تنت ۾ حصو وٺن ٿيون۔

مانتنتپاڙون[5]ڏوراجلدي
پاڙونڊورسل اسڪاپيولر تنتC4, C5رومبوئڊ ڏورا ۽ ليويٽر اسڪاپولي-
پاڙونلانگ ٿوريڪڪ تنتC5, C6, C7سيريٽس انٽيريئر-
پاڙونفرينڪ تنت ڏانهن شاخC3، C4، C5ٿوراڪو ايبڊومينل ڊائيفرام-
مٿيون ٽرنڪسبڪليويوس ڏوري لاءِ تنتC5, C6سبڪليويوس ڏورو-
مٿيون ٽرنڪسُپراسڪاپيولر تنتC5, C6سُپراسپينيٽس ۽ اِنفراسپينيٽس-
پاسي وارو ڪنڊپاسي وارو پيڪٽورل تنتC5، C6, C7پيڪٽورالس ميجر ۽ پيڪٽورالس مائنر-
پاسي وارو ڪنڊمسڪولوڪيوٽينيس تنتC5، C6، C7ڪوراڪو براڪيئلس، براڪيئلس ۽ بائيسپس براڪيئيٻانهن جي پاسي واري چمڙي لاءِ تنت
پاسي وارو ڪنڊميڊين تنت جي پاسي واري پاڙC5, C6، C7ميڊين تنت ڏانهن ريشا-
پٺيون ڪنڊمٿيون سب اسڪاپيولر تنتC5، C6سب اسڪاپيولرس (مٿيون حصو)-
پٺيون ڪنڊٿوراڪوڊورسل تنتC6، C7, C8ليٽيسمس ڊورسي-
پٺيون ڪنڊهيٺيون سب اسڪاپيولر تنتC5، C6سب اسڪاپيولرس (هيٺيون حصو) ۽ ٽيريس ميجر-
پٺيون ڪنڊايڪسيلري تنتC5, C6ڊيلٽوئڊ ۽ ٽيريس مائنرٻانهن جي پاسي واري چمڙي
پٺيون ڪنڊريڊيئل تنتC5، C6، C7، C8، T1ٽرائيسپس براڪيئي، سپينيٽر، اينڪونيس ۽ ايڪسٽينسر ڏوراٻانهن ۽ اڳئين هٿ جي پٺئين چمڙي
وچ وارو ڪنڊوچ وارو پيڪٽورل تنتC8، T1پيڪٽورالس ميجر ۽ پيڪٽورالس مائنر-
وچ وارو ڪنڊميڊين تنت جي وچ واري پاڙC8، T1ٻانهن جا فليڪسر ڏورا ۽ هٿ جا ڪجهه ڏوراهٿ جي ڪجهه چمڙي
وچ وارو ڪنڊٻانهن جي وچ واري چمڙي لاءِ تنتC8، T1-ٻانهن جي اڳين ۽ وچ واري چمڙي
وچ وارو ڪنڊٻانهن جي وچ واري چمڙي لاءِ تنت (هيٺيون حصو)C8، T1-اڳئين هٿ جي وچ واري چمڙي
وچ وارو ڪنڊالنر تنتC7، C8، T1هٿ جا اندروني ڏورا ۽ ڪجهه فليڪسر ڏوراهٿ جي وچ واري چمڙي

ڪم

[سنواريو]

بريڪيئل تنتي ڄار ٻانهن جي چمڙي ۽ ڏورن کي تنتي فراهمي ڏئي ٿو، سواءِ ٻن استثنائن جي:

بريڪيئل تنتي ڄار سمپٿٽڪ ٿڙ ذريعي ڳنڍيل هوندو آهي، جتي "گري رامي ڪميونيڪينٽس" (gray rami communicantes) ذريعي ڄار جي پاڙن سان رابطو قائم ٿئي ٿو۔

بريڪيئل تنتي ڄار جون آخري شاخون (مسڪولوڪيوٽينيس تنت، ايڪسيلري تنت، ريڊيئل تنت، ميڊين تنت ۽ النر تنت) سڀئي خاص حسي، حرڪتي ۽ پروپريوسپٽيو (جسم جي پوزيشن جو احساس) ڪم سرانجام ڏين ٿيون۔[6][7]

آخري شاخ حسي فراهمي ڏورن کي فراهمي
مسڪولوڪيوٽينيس تنت اڳئين هٿ جي اڳئين-پاسي واري چمڙي براڪيئلس، بائيسپس براڪيئي، ڪوراڪو براڪيئلس
ايڪسيلري تنت ڪلهي ۽ مٿئين ٻانهن جي پاسي واري چمڙي ڊيلٽوئڊ ۽ ٽيريس مائنر
ريڊيئل تنت ٻانهن جي پٺئين حصي ۽ اڳئين هٿ جي پٺئين چمڙي ٽرائيسپس براڪيئي، براڪيو ريڊيئلس، اينڪونيس ۽ ايڪسٽينسر ڏورا
ميڊين تنت هٿ جي پاسي واري 2/3 چمڙي ۽ آڱرين 1–4 جا ڇيڙا اڳئين هٿ جا فليڪسر ڏورا، ٿينر علائقو، هٿ جا لُمبريڪل (1–2)
النر تنت هٿ جي تري ۽ وچ واري پاسي جي چمڙي ۽ آڱريون 3–5 هائپوٿينر ھنڌ، ڪجهه فليڪسر ڏورا، انگوٺي جو ايڊڊڪٽر، لُمبريڪل (3–4)، انٽروسيوس ڏورا

طبي اهميت

[سنواريو]

زخم

[سنواريو]
هي موٽر سائيڪل سوار جي فرش سان هڪ زاويي تي ٽڪرائجڻ جو نقلي مثال ڏيکاري ٿو، جنهن سان بريڪيئل تنتي ڄار جون تنتون زخمي ٿي سگهن ٿيون۔ تصوير ۾ ڏيکاريل آهي ته مٿو ۽ ڪلهو تمام گهڻو الڳ ٿي وڃن ٿا، جنهن سان وچ واري علائقي جون تنتون ڇڪي يا ڦاٽي سگهن ٿيون۔ حفاظتي سامان مٿي جي سامهون واري پاسي اضافي سهارو ڏئي ڳچيءَ جي حد کان وڌيڪ ڇڪجڻ کي روڪي، تنتي نقصان کان بچائڻ ۾ مدد ڪري سگهي ٿو۔
اصل مضمون جي لاءِ ڏسو بريڪيئل تنتي ڄار جو زخم
بريڪيئل تنتي ڄار جو ڪلاويڪل ۽ سبڪليووين شريان سان لاڳاپو

بريڪيئل تنتي ڄار جو زخم ٻانهن جي مختلف حصن جي حس يا حرڪت کي متاثر ڪري سگهي ٿو۔ زخم ڪلهي جي هيٺ دٻجڻ ۽ مٿي جي مٿي ڇڪجڻ سبب ٿي سگهي ٿو، جنهن سان تنتون ڇڪي يا ڦاٽي سگهن ٿيون۔ غلط پوزيشن سان لاڳاپيل زخمن ۾ عام طور تي ٻين پيريفيرل تنتي گروهن جي ڀيٽ ۾ بريڪيئل تنتي ڄار جون تنتون وڌيڪ متاثر ٿينديون آهن۔[8][9] بريڪيئل تنتي ڄار جون تنتون پوزيشن جي لحاظ کان تمام حساس هونديون آهن، تنهنڪري اهڙن زخمن کان بچاءَ جا طريقا تمام محدود آهن۔ بريڪيئل تنتي ڄار جي زخمن جا سڀ کان عام متاثر ماڻهو موٽر گاڏين جي حادثن جا شڪار ۽ نوان ڄاول ٻار هوندا آهن۔[10]

زخم ڇڪجڻ، بيمارين، يا ڳچيءَ جي پاسي واري گردني علائقي (پوسٽيرير ٽرائنگل) يا بغل ۾ زخم سبب ٿي سگهن ٿا۔ زخم جي هنڌ مطابق نشانين ۽ علامتن جو دائرو مڪمل فالج کان وٺي بيحسي تائين ٿي سگهي ٿو۔ مريض جي حرڪتون ڪرڻ جي صلاحيت کي جانچڻ ۽ ان کي سندس نارمل پاسي سان ڀيٽڻ، فالج جي شدت جو اندازو لڳائڻ جو هڪ طريقو آهي۔ بريڪيئل تنتي ڄار جو هڪ عام زخم سخت ڪري پوندي وقت ٿيندو آهي، جتي ڪلهو ڳچيءَ کان تمام گهڻو پري ٿي وڃي ٿو، جيئن موٽر سائيڪل حادثي يا وڻ تان ڪرڻ جي صورت ۾۔ اهڙي ڇڪ بريڪيئل تنتي ڄار جي مٿين حصن ۾ ڦاٽ پيدا ڪري سگهي ٿي يا پاڙن کي ريڙهه جي هڏي مان ڇڪي الڳ ڪري سگهي ٿي۔ مٿئين بريڪيئل تنتي ڄار جا زخم نون ڄاول ٻارن ۾ عام آهن، جڏهن ڄمڻ دوران ڳچيءَ جي حد کان وڌيڪ ڇڪ ٿئي ٿي۔ اڀياسن نئين ڄاول ٻار جي وزن ۽ بريڪيئل تنتي ڄار جي زخمن ۾ تعلق ڏيکاريو آهي؛ بهرحال، هڪ واحد زخم کان بچڻ لاءِ گهڻن ڄمڻ وارن وزنن تي سيزرين ڊليورين جو گهربل تعداد گهڻو هوندو آهي۔[11]

مٿئين بريڪيئل تنتي ڄار جي زخمن ۾ انهن ڏورن ۾ فالج ٿيندو آهي جن کي C5 ۽ C6 فراهمي ڏين ٿا، جهڙوڪ ڊيلٽوئڊ، بائيسپس، بريڪيئلس ۽ بريڪيو ريڊيئلس۔ اهڙن زخمن سان مٿئين عضوي جي پاسي واري حصي ۾ حس جو نقصان پڻ عام آهي۔ هيٺيون بريڪيئل تنتي ڄار جو زخم تمام گهٽ ٿيندو آهي، پر تڏهن ٿي سگهي ٿو جڏهن ڪو ماڻهو ڪري پوڻ کان بچڻ لاءِ ڪنهن شيءِ کي پڪڙي، يا ڄمڻ دوران ٻار جي مٿئين عضوي کي حد کان وڌيڪ ڇڪيو وڃي۔ اهڙي صورت ۾ هٿ جا ننڍا ڏورا متاثر ٿيندا آهن ۽ مڪمل مُٺ ٺاهڻ جي صلاحيت ختم ٿي سگهي ٿي۔[12]

پري گينگليونڪ ۽ پوسٽ گينگليونڪ زخم ۾ فرق ڪرڻ لاءِ ڪلينڪي جاچ دوران ڊاڪٽر کي هي نقطا ذهن ۾ رکڻ گهرجن: پري گينگليونڪ زخمن ۾ ڪلاويڪل جي سطح کان مٿي حس جو نقصان، ٻي صورت ۾ بيحس هٿ ۾ درد، ساڳئي پاسي هورنر سنڊروم، ۽ انهن ڏورن جي ڪم جو نقصان ٿئي ٿو جن کي پاڙن مان سڌو نڪرندڙ شاخون فراهمي ڏين ٿيون؛ مثال طور، لانگ ٿوريڪڪ تنت جي فالج سبب اسڪاپولا جو پر وانگر ٻاهر نڪرڻ، ۽ فرينڪ تنت جي فالج سبب ساڳئي پاسي ڊائيفرام جو مٿي کڄڻ۔

تيز بريڪيئل تنتي ڄار نيورائٽس هڪ تنتي بيماري آهي، جنهن ۾ ڪلهي واري علائقي ۾ اوچتو شديد درد شروع ٿئي ٿو۔ ان کان سواءِ، ڪنڊن جي دٻجڻ سان درد ٻانهن ڏانهن پکڙجي سگهي ٿو، سن ٿيڻ، پيريسٿيزيا، اريٿيما ۽ هٿن جي ڪمزوري ٿي سگهي ٿي۔ اهڙي قسم جو زخم انهن ماڻهن ۾ عام آهي جيڪي مٿي کان مٿي ڪم ڪرڻ دوران ٻانهن کي گهڻي دير تائين حد کان وڌيڪ پاسي مٿي کڻي رکندا آهن۔

راندين جا زخم

[سنواريو]

هڪ راندين وارو زخم، جيڪو رابطي وارين راندين، خاص طور تي آمريڪي فٽبال ۾ عام ٿي رهيو آهي، "اسٽنگر" سڏجي ٿو۔[13] رانديگر کي ٽڪر ۾ هي زخم ٿي سگهي ٿو، جنهن سان گردني محوري دٻاءُ، موڙ، يا بريڪيئل تنتي ڄار جي تنتي پاڙن يا آخري شاخن جي ڇڪ يا وڌاءُ پيدا ٿئي ٿو۔[14] آمريڪي فوجي اڪيڊمي جي فٽبال رانديگرن تي ڪيل هڪ اڀياس ۾ محققن ڏٺو ته زخم جو سڀ کان عام طريقو اهو آهي ته "فڪس ٿيل بريڪيئل تنتي ڄار ڪلهي جي پيڊ ۽ مٿئين وچ واري اسڪاپولا جي وچ ۾ دٻجي وڃي، جڏهن پيڊ ايرب جي نقطي واري علائقي ۾ دٻجي ٿو، جتي بريڪيئل تنتي ڄار سڀ کان وڌيڪ سطحي هوندو آهي۔"[15] نتيجي ۾ "جلڻ" يا "چڀڻ" جهڙو درد پيدا ٿئي ٿو، جيڪو ڳچيءَ واري علائقي کان آڱرين جي ڇيڙن تائين پکڙجي ٿو۔ جيتوڻيڪ هي زخم عام طور تي صرف عارضي احساس پيدا ڪري ٿو، پر ڪجهه حالتن ۾ دائمي علامتون به پيدا ڪري سگهي ٿو۔

گهُسندڙ زخم

[سنواريو]

گهڻا گهُسندڙ زخم فوري علاج گهرن ٿا ۽ انهن جي مرمت آسان نه هوندي آهي۔ مثال طور، بريڪيئل تنتي ڄار تي گهرو چاقوءَ جو زخم تنت کي نقصان پهچائي يا ڪٽي سگهي ٿو۔ ڪٽ جي هنڌ مطابق، اهو انهن ايڪشن پوٽينشلز کي روڪي سگهي ٿو جيڪي انهيءَ مخصوص تنت جي ڏوري يا ڏورن کي فراهمي ڏيڻ لاءِ ضروري هوندا آهن۔

ڄمڻ دوران زخم

[سنواريو]

بريڪيئل تنتي ڄار جا زخم نون ڄاول ٻارن جي ڄمڻ دوران ٿي سگهن ٿا، جڏهن مٿي جي ڄمڻ کان پوءِ ٻار جو اڳيون ڪلهو هٿ چراند کان سواءِ پيوبيڪ سمفائسس جي هيٺان نه لنگهي سگهي۔ اهڙي هٿ چراند ٻار جي ڪلهي کي ڇڪي سگهي ٿي، جنهن سان بريڪيئل تنتي ڄار کي مختلف درجن تائين نقصان پهچي سگهي ٿو۔[16] هن قسم جي زخم کي ڪلهي جي ڊسٽوشيا چيو ويندو آهي۔ ڪلهي جي ڊسٽوشيا obstetric brachial plexus palsy (OBPP) جو سبب بڻجي سگهي ٿي، جيڪو حقيقت ۾ بريڪيئل تنتي ڄار جو زخم آهي۔ آمريڪا ۾ OBPP جي شرح هر 1000 ڄمڻن ۾ 1.5 آهي، جڏهن ته برطانيا ۽ آئرلينڊ جمهوريا ۾ اها گهٽ آهي، يعني هر 1000 ڄمڻن ۾ 0.42۔[17] جيتوڻيڪ OBPP لاءِ ڄاتل خطري جا عنصر موجود ناهن، پر جيڪڏهن نئين ڄاول ٻار ۾ ڪلهي جي ڊسٽوشيا ٿئي، ته OBPP جو خطرو 100 ڀيرا وڌي وڃي ٿو۔ تنتي نقصان جو تعلق ڄمڻ وارو وزن سان ڏٺو ويو آهي، جتي وڏا نئون ڄاول ٻار زخم لاءِ وڌيڪ حساس هوندا آهن، پر اهو ڄمائڻ جي طريقن سان به لاڳاپيل آهي۔ جيتوڻيڪ زنده ڄمڻ دوران ان کان بچڻ تمام ڏکيو هوندو آهي، پر ڊاڪٽرن کي نئين ڄاول ٻار کي صحيح ۽ نرم حرڪتن سان ٻاهر آڻڻ گهرجي ته جيئن ٻار کي زخمي ٿيڻ جا امڪان گهٽجن۔

علامتون

[سنواريو]

مٿين حصي جي زخمن (C5–C6) ۾:

هيٺين حصي جي زخمن ۾:

  • هٿ جا ننڍا ڏورا متاثر ٿين ٿا
  • مٺي ٺاهي نه سگهڻ

پريگينگليونڪ ۽ پوسٽ گينگليونڪ زخمن ۾ فرق ڪرڻ لاءِ:

  • ڪلاويڪل کان مٿي حس جو نقصان
  • بيحس هٿ ۾ به درد
  • هورنر سنڊروم
  • انهن ڏورن جي ڪمزوري جيڪي سڌي طرح پاڙن مان نڪرندڙ شاخن سان لاڳاپيل آهن

تيز سوزش (acute neuritis):

  • ڪلهي ۾ شديد درد
  • هٿ ۾ پکڙجندڙ درد، سن ٿيڻ، سوڄ، ڪمزوري

ڊگهي وقت تائين هٿ مٿي رکڻ سان به اهڙي تڪليف ٿي سگهي ٿي۔

راندين جا زخم

[سنواريو]

رابطي واري راندين (خاص ڪري آمريڪي فٽبال) ۾ هڪ عام زخم "اسٽنگر" سڏجي ٿو۔[18]

هي تڏهن ٿئي ٿو جڏهن:

  • ڳچيءَ تي دٻاءُ
  • اڳتي يا پوئتي موڙ

نتيجي ۾ ڳچيءَ کان آڱرين تائين "جلڻ جهڙو" درد پکڙجي ٿو۔

چيري يا گهُسڻ وارا زخم

[سنواريو]

گهرا زخم (جهڙوڪ ڇري جا وار) تنتن کي ڪٽي سگهن ٿا، جنهن سان لاڳاپيل ڏورن جي حرڪت متاثر ٿي وڃي ٿي۔

ڄمڻ وقت زخم

[سنواريو]

نئين ڄاول ٻارن ۾ بريڪيئل تنتي ڄار جو زخم تڏهن ٿئي ٿو جڏهن ٻار جو ڪلهو ڦاسي وڃي (shoulder dystocia)۔ ان سان obstetric brachial plexus palsy (OBPP) پيدا ٿي سگهي ٿي۔

رسوليون (Tumors)

[سنواريو]

ممڪن رسوليون:

تصويري جائزو

[سنواريو]

بريڪيئل تنتي ڄار جي جاچ لاءِ:

اهو ٻين طريقن (ايڪس-ري، سي ٽي اسڪين، الٽراسائونڊ) کان وڌيڪ واضح تصوير ڏئي ٿو۔[19]

بيهوشي ۾ استعمال

[سنواريو]
اصل مضمون جي لاءِ ڏسو بريڪيئل تنتي ڄار بلاڪ

پڻ ڏسو

[سنواريو]

اضافي تصويرون

[سنواريو]

حوالا

[سنواريو]
  1. 1 2 Kawai, H; Kawabata, H (2000). Brachial Plexus Palsy. Singapore: World Scientific. ص. 6, 20. ISBN 9810231393.
  2. ↑ Saladin, Kenneth (2015). Anatomy and Physiology (7 ڇاپو). New York: McGraw Hill. ص. 489–491. ISBN 9789814646437.
  3. ↑ Goel, Shivi; Rustagi, SM; Kumar, A; Mehta, V; Suri, RK (Mar 13, 2014). "Multiple unilateral variations in medial and lateral cords of brachial plexus and their branches". Anatomy & Cell Biology 47 (1): 77–80. doi:10.5115/acb.2014.47.1.77. PMID 24693486.
  4. ↑ Yadav, Yash; Ray, Rahul; Mohsin, Azmi; Arora, Shashwat; Alauddin, Waqas; Prajesh, Brishabh; Singh, Ishita (October 15, 2025). "Anatomical Variation in the Formation of the Median Nerve With Triple and Quadruple Roots of Origin: A Cadaveric Case Report". Cureus 17 (10). doi:10.7759/cureus.94612. PMC 12616203. https://www.cureus.com/articles/423428-anatomical-variation-in-the-formation-of-the-median-nerve-with-triple-and-quadruple-roots-of-origin-a-cadaveric-case-report#!/.
  5. ↑ Moore, K.L.; Agur, A.M. (2007). Essential Clinical Anatomy (3rd ڇاپو). Baltimore: Lippincott Williams & Wilkins. ص. 430–1. ISBN 978-0-7817-6274-8.
  6. ↑ Saladin, Kenneth (2007). Anatomy and Physiology: The Unity of Form and Function. New York, NY: McGraw-Hill. ص. 491. ISBN 9789814646437.
  7. ↑ "Axillary Brachial Plexus Block". www.nysora.com. New York School of Regional Anesthesia. 2013-09-20. اصل نسخو مان 2017-07-12 تي محفوظ ڪيل.
  8. ↑ Cooper, DE; Jenkins, RS; Bready, L; Rockwood Jr, CA (1988). "The prevention of injuries of the brachial plexus secondary to malposition of the patient during surgery". Clinical Orthopaedics and Related Research 228 (228): 33–41. doi:10.1097/00003086-198803000-00005. PMID 3342585.
  9. ↑ Jeyaseelan, L.; Singh, V. K.; Ghosh, S.; Sinisi, M.; Fox, M. (2013). "Iatropathic brachial plexus injury: A complication of delayed fixation of clavicle fractures". The Bone & Joint Journal 95-B (1): 106–10. doi:10.1302/0301-620X.95B1.29625. PMID 23307682.
  10. ↑ Midha, Rajiv (1997). "Epidemiology of Brachial Plexus Injuries in a Multitrauma Population". Neurosurgery 40 (6): 1182–8; discussion 1188–9. doi:10.1097/00006123-199706000-00014. PMID 9179891.
  11. ↑ Ecker, Jeffrey L.; Greenberg, James A.; Norwitz, Errol R.; Nadel, Allan S.; Repke, John T. (1997). "Birth Weight as a Predictor of Brachial Plexus Injury". Obstetrics & Gynecology 89 (5): 643–47. doi:10.1016/S0029-7844(97)00007-0. PMID 9166293.
  12. ↑ Moore, Keith (2006). Clinically Oriented Anatomy. Philadelphia: Lippincott Williams & Wilkins. ص. 778–81. ISBN 0-7817-3639-0.
  13. ↑ Dimberg, Elliot L.; Burns, Ted M. (July 2005). "Management of Common Neurologic Conditions in Sports". Clinics in Sports Medicine 24 (3): 637–662. doi:10.1016/j.csm.2005.04.002. ISSN 0278-5919. PMID 16004923. http://dx.doi.org/10.1016/j.csm.2005.04.002.
  14. ↑ Elias, Ilan (2014). "Recurrent burner syndrome due to presumed cervical spine osteoblastoma in a collision sport athlete - a case report". Journal of Brachial Plexus and Peripheral Nerve Injury 02: e61–e65. doi:10.1186/1749-7221-2-13. PMID 17553154.
  15. ↑ Cunnane, M (2011). "A retrospective study looking at the incidence of 'stinger' injuries in professional rugby union players". British Journal of Sports Medicine 45 (15): A19.1–A19. doi:10.1136/bjsports-2011-090606.60. http://bjsm.bmj.com/content/45/15/A19.1.abstract. Retrieved 2015-02-12.
  16. ↑ "Brachial Plexus Injuries Information Page: National Institute of Neurological Disorders and Stroke (NINDS)". www.ninds.nih.gov. اصل نسخو مان 2016-12-02 تي محفوظ ڪيل. 2016-11-28 تي حاصل ڪيل.
  17. ↑ Doumouchtsis, Stergios K.; Arulkumaran, Sabaratnam (2009-09-01). "Are all brachial plexus injuries caused by shoulder dystocia?". Obstetrical & Gynecological Survey 64 (9): 615–623. doi:10.1097/OGX.0b013e3181b27a3a. ISSN 1533-9866. PMID 19691859.
  18. ↑ Dimberg, Elliot L.; Burns, Ted M. (July 2005). "Management of Common Neurologic Conditions in Sports". Clinics in Sports Medicine 24 (3): 637–662. doi:10.1016/j.csm.2005.04.002. PMID 16004923. http://dx.doi.org/10.1016/j.csm.2005.04.002.
  19. ↑ Brun-Vergara, Maria L.; Reda, Azza; Puac-Polanco, Paulo; Zakhari, Nader; Shah, Vinil; Torres, Carlos H. (May 2025). "MR Imaging of the Brachial Plexus". Magnetic Resonance Imaging Clinics of North America 33 (2): 331–350. doi:10.1016/j.mric.2025.01.008. PMID 40287250.

ببليوگرافي

[سنواريو]
  • Saladin, Kenneth (2014). Anatomy and Physiology (7th ڇاپو). McGraw-Hill Education. ص. 491.
  • Kishner, Stephen. "Brachial Plexus Anatomy". Medscape. WebMD. 29 Nov 2015 تي حاصل ڪيل.

ٻاهريان ڳنڍڻا

[سنواريو]
"https://sd.wikipedia.org/w/index.php?title=ٻانھن_جو_تنتي_ڄار&oldid=373264" تان ورتل