ٻانھن
| ٻانهن (Arm) | |
|---|---|
 انسان جي کاٻي ٻانهن جو مٿيون حصو | |
| تفصيل | |
| شريان | بغل جي شريان (Axillary artery) |
| نس | بغل جي رڳ (Axillary vein) |
| تنت | بريڪيل پليڪسس (Brachial plexus) |
| سڃاڻپ ڪندڙ | |
| لاطيني ٻولي | brachium |
| ائناٽامي جا محاورا | |
انساني اناتومي (Anatomy) ۾، عام طور تي سڄي ٻانهن (Arm) کي مٿيون عضيو (Upper limb) چيو ويندو آهي، پر علمي ۽ طبي لحاظ کان هن اصطلاح جو مطلب خاص طور تي ٻانهن جو مٿيون حصو آهي،[1][2] جيڪو ڪلهي جي جوڙ ۽ ٺونٺ (Elbow) جي جوڙ جي وچ ۾ هوندو آهي. ٺونٺ ۽ ڪرائي (Wrist) جي وچ واري حصي کي "هيٺين ٻانهن" (Forearm) چيو ويندو آهي، جڏهن ته ڪرائي کان اڳتي وارو حصو هٿ سڏجي ٿو.
لاطيني ٻوليءَ جو لفظ brachium (بريڪيئم) اناتوميءَ ۾ ٻانهن جي مٿئين حصي لاءِ استعمال ٿيندو آهي.[3]
بناوت
[سنواريو]هڏا
[سنواريو][attachment_0](attachment) ٻانهن جي مٿئين حصي جو هڏو هيومرس (Humerus) سڏبو آهي، جيڪو جسم جي ڊگهن هڏن مان هڪ آهي. هي مٿي کان ڪلهي جي هڏي (Scapula) سان ملي ٿو ۽ هيٺان ٺونٺ وٽ ٻن ٻين هڏن، النا (Ulna) ۽ ريڊيس (Radius) سان ملي هڪ جوڙ ٺاهي ٿو.[4]
مشڪون (Muscles)
[سنواريو][attachment_1](attachment) ٻانهن کي ٻن حصن يا خانن (Compartments) ۾ ورهايو ويو آهي، جن کي هڪ پردو (Fascia) جدا ڪري ٿو:
- اڳيون خانو (Anterior compartment): هن ۾ ٽي مشڪون هونديون آهن: بائي سيپس (Biceps brachii)، بريڪيلس (Brachialis)، ۽ ڪورڪو-بريڪيلس. اهي ٻانهن کي موڙڻ (Flexion) ۾ مدد ڏين ٿيون.[5]
- پوئين خانو (Posterior compartment): هن ۾ صرف هڪ مشڪ، ٽرائي سيپس (Triceps brachii) هوندي آهي، جيڪا ٻانهن کي سڌو ڪرڻ (Extension) ۾ ڪردار ادا ڪري ٿي.
نسن جو نظام (Nerve supply)
[سنواريو]ٻانهن جي مشڪن کي حرڪت ڏيڻ لاءِ اهم نسون "بريڪيل پليڪسس" مان نڪرن ٿيون. مسڪيولو-ڪيوٽينيس نس (Musculocutaneous nerve) اڳئين حصي جي مشڪن کي سنڀالي ٿي، جڏهن ته ريڊيل نس (Radial nerve) پوئين حصي جي ٽرائي سيپس کي ڪنٽرول ڪري ٿي.
رت جي فراهمي
[سنواريو]ٻانهن جي مکيه شريان بريڪيل شريان (Brachial artery) آهي، جيڪا بغل مان نڪري ٻانهن جي اندرئين پاسي کان هيٺ وڃي ٿي.[6] رت جي دٻاءُ (Blood Pressure) ماپڻ وقت اڪثر هن شريان جي نبض ڏٺي ويندي آهي.
ٻانهن ۾ ٻه مکيه رڳون (Veins) پڻ هونديون آهن: بيسيلڪ رڳ (Basilic vein) ۽ سيفيلڪ رڳ (Cephalic vein). انهن جي وچ ۾ هڪ رڳ هوندي آهي جنهن مان اڪثر رت جا نمونا ورتا ويندا آهن.
سماج ۽ ثقافت
[سنواريو]هندو، ٻڌ ۽ قديم مصري مذهب ۾ ٻانهن کي طاقت ۽ حڪمرانيءَ جي علامت طور استعمال ڪيو ويو آهي. ڪيترن ئي ديوتائن کي گهڻين ٻانهن سان ڏيکاريو ويو آهي، جيڪي سندن هر هنڌ هجڻ (Omnipotence) جي نشاني آهن.
ٻنهي ٻانهن کي مٿي کڻڻ جو اشارو شڪست قبول ڪرڻ، رحم جي اپيل يا انصاف جي طلب جي علامت سمجهيو ويندو آهي.[7]
طبي اهميت
[سنواريو]ٺونٺ جو اڳيون کڏو (Cubital fossa) طبي لحاظ کان تمام اهم آهي، ڇاڪاڻ ته هتان رت ڪڍيو ويندو آهي ۽ رت جو دٻاءُ ماپيو ويندو آهي.[8] ٻانهن جي هڏي (Humerus) جو ڀڄڻ هڪ عام طبي صورتحال آهي جنهن کي "فرڪچر" چيو ويندو آهي.
ٻيا جاندار
[سنواريو]ٻين جاندارن ۾، "ٻانهن" جو اصطلاح اڳئين پيرن (Forelimbs) لاءِ استعمال ٿيندو آهي. بندرن ۽ پرائميٽس ۾، ٻانهون شين کي پڪڙڻ ۽ وڻن تي چڙهڻ لاءِ خاص طور تي ٺهيل هونديون آهن.[9]
وڌيڪ تصويرون
[سنواريو]
ٻانهن جي مٿئين حصي ۽ ٺونٺ جي اناتومي.
پڻ ڏسو
[سنواريو]حوالا
[سنواريو]- ↑ Gray, Henry (1918). "The Humerus (Arm Bone)".
- ↑ Forro, Stephen D. (July 31, 2021). "Anatomy, Shoulder and Upper Limb, Arm Structure and Function". StatPearls. PMID 29939618.
- ↑ "brachium – free dictionary". Retrieved December 2, 2013.
- ↑ Sam Jacob (2007). Human Anatomy: A Clinically-Orientated Approach. Elsevier Health Sciences. p. 5. ISBN 978-0443103735. https://books.google.com/books?id=REKbRGsyStMC&pg=PA5. Retrieved January 19, 2018.
- ↑ Drake, Richard L. (Richard Lee) (15 November 2015). Gray's anatomy for students. Vogl, Wayne; Mitchell, Adam W. M.; Gray, Henry (Third ed.). Philadelphia, PA. ISBN 9780702051319. OCLC 881508489.
- ↑ Standring, Susan, ed (2016). Gray's anatomy : the anatomical basis of clinical practice (Forty-first ed.). [Philadelphia]. ISBN 9780702052309. OCLC 920806541.
- ↑ Tresidder, Jack (1997). The Hutchinson Dictionary of Symbols. London: Helicon. p. 16. ISBN 1-85986-059-1.
- ↑ "How To Draw Blood Like A Pro: Step-By-Step Guide". nurse.org. Retrieved 2019-09-14.
- ↑ Preuschoft, Holger; Hohn, Bianca; Scherf, Heike; Schmidt, Manuela; Krause, Cornelia; Witzel, Ulrich (April 2010). "Functional Analysis of the Primate Shoulder". International Journal of Primatology 31 (2): 301–320. doi:. ISSN 0164-0291. PMID 20495602.