ٻار جي پرورش

ٻار جي پرورش (Parenting) يا ٻار جي سار سنڀال مان مراد ٻار جي ننڍپڻ کان وٺي وڏي ٿيڻ تائين ان جي جسماني، ذهني، سماجي، جذباتي ۽ تعليمي واڌ ويجهه جي حمايت ۽ مدد ڪرڻ آهي. پرورش جو مطلب صرف رت جي رشتي تائين محدود ناهي، پر ان ۾ ٻار کي وڏو ڪرڻ جون سموريون پيچيدگيون شامل آهن.^[1] ٻار جي پرورش ۾ سڀ کان عام ڪردار ٻار جي حياتياتي والدين (ماءُ پيءُ) جو هوندو آهي. پر، سار سنڀال ڪندڙن ۾ وڏو ڀاءُ يا ڀيڻ، مٽيلي ماءُ يا پيءُ، ڏاڏو ڏاڏي/نانو ناني، قانوني سرپرست، چاچو، مامو، يا گهر جو ڪو ويجهو دوست به ٿي سگهي ٿو.^[2] ٻارن جي پرورش ۾ حڪومت ۽ سماج جو به اهم ڪردار هوندو آهي. ڪيترن ئي ڪيسن ۾، يتيم يا لاوارث ٻارن کي غير رت جي رشتيدارن پاران پاليو ويندو آهي، يا وري انهن کي گود کنيو ويندو آهي يا يتيم خانن ۾ رکيو ويندو آهي.

پرورش جا طريقا تاريخي دور، ثقافت، سماجي طبقي ۽ ذاتي پسند جي لحاظ کان مختلف ٿين ٿا.^[3] ٻار کي پالڻ جو ڪو به هڪ "صحيح" طريقو ناهي، ڇو ته هر ٻار جي فطرت ۽ حالتن موجب پرورش جا اثر مختلف ٿي سگهن ٿا.

ذميواريون (Responsibilities)

والدين جي ذميوارين ۾ ٻار کي گهر، کاڌو، تحفظ ۽ سيڪيورٽي فراهم ڪرڻ شامل آهي. ان سان گڏ ٻار جي تعليم ۽ گهر ۾ هڪ صحتمند خانداني ماحول برقرار رکڻ به والدين جي مکيه فرضن ۾ اچي ٿو.^[4]

پرورش جا انداز (Styles)

اصل مضمون جي لاءِ ڏسو Parenting styles

نفسيات جي ماهر ڊيانا بومرنڊ ٻارن جي شروعاتي واڌ ويجهه لاءِ پرورش جا ٽي مکيه انداز پيش ڪيا: اختياري (Authoritative)، آمرانه (Authoritarian)، ۽ آزادانه (Permissive). بعد ۾ نفسيات دانن ان ۾ چوٿون انداز "لاتعلق" (Uninvolved) به شامل ڪيو.^[5]

1. اختياري يا متوازن انداز (Authoritative parenting) بومرنڊ هن کي "بهترين" انداز قرار ڏنو آهي. هن ۾ والدين ٻارن کان معيار ۽ نظم و ضبط جو تقاضا به ڪندا آهن ۽ انهن کي پيار ۽ جواب به ڏيندا آهن. اهي ٻار جي احساسن کي سمجهندا آهن ۽ انهن جي آزاديءَ جي حمايت ڪندا آهن. اهڙا ٻار ذهني طور تي وڌيڪ مضبوط، قابل ۽ سماجي طور تي خوش رهندا آهن.

2. آمرانه انداز (Authoritarian parenting) هن انداز ۾ والدين تمام سخت ۽ ضابطن جا پڪا هوندا آهن. اهي ٻار کان سخت اطاعت چاهيندا آهن ۽ قاعدا نه مڃڻ تي سزا ڏيندا آهن. هن ۾ پيار ۽ مفاهمت گهٽ هوندي آهي. تحقيق موجب اهڙا ٻار اڪثر ناخوش، موڊي ۽ دٻاءُ جو شڪار رهندا آهن.^[6] هن انداز ۾ اڪثر جسماني سزا (جهڙوڪ ٿڦڙ يا ڪٽڪو) جو استعمال ڪيو ويندو آهي.

3. آزادانه يا نرم انداز (Permissive parenting) اهڙا والدين تمام گهڻو نرم هوندا آهن ۽ ٻارن تي ڪا به پابندي يا سزا لاڳو نه ڪندا آهن. اهي ٻار جي هر خواهش پوري ڪرڻ جي ڪوشش ڪندا آهن. اهڙا ٻار اڪثر خوش ته رهندا آهن پر انهن ۾ پاڻ تي ضابطو (Self-control) ۽ ذميواريءَ جي کوٽ هوندي آهي ڇو ته انهن کي گهر ۾ ڪو نظم و ضبط نه سيوکاريو ويندو آهي.

4. لاتعلق انداز (Uninvolved parenting)

هن کي "غفلت وارو انداز" به چيو ويندو آهي، جتي والدين جذباتي يا جسماني طور تي ٻار کان پري هوندا آهن. اهي ٻار جي ضرورتن تي ڪو به ڌيان نه ڏيندا آهن ۽ نه ئي انهن سان ڪا ڳالهه ٻولهه ڪندا آهن. سماجي طبقو، دولت، ثقافت ۽ آمدني ٻار جي پرورش جي طريقن تي تمام گهڻو اثر انداز ٿين ٿا.^[7] وقت جي گذرڻ سان گڏ سماجي قدرن ۽ روايتن ۾ تبديلي ايندي رهي ٿي، جنهن ڪري پرورش جا طريقا به بدلجي رهيا آهن.

حوالا

↑ Jane B. Brooks. The Process of Parenting.
↑ Bernstein, Robert. "Majority of Children Live With Two Biological Parents". {{cite web}}: Missing or empty |url= (مدد)
↑ JON., WITT. SOC 2018..
↑ Holy See (1965), Declaration on Christian Education
↑ Santrock, J.W. (2007).
↑ حوالي جي چڪ: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named DOI_10.1177/0192513X08322933
↑ Lareau, Annette. Invisible Inequality.

[1] Jane B. Brooks. The Process of Parenting.

[2] Bernstein, Robert. "Majority of Children Live With Two Biological Parents". {{cite web}}: Missing or empty |url= (مدد)

[3] JON., WITT. SOC 2018..

[4] Holy See (1965), Declaration on Christian Education

[Santrock-5] Santrock, J.W. (2007).

[DOI_10.1177/0192513X08322933-6] حوالي جي چڪ: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named DOI_10.1177/0192513X08322933

[7] Lareau, Annette. Invisible Inequality.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]