يوهانس گٽنبرگ
| يوهانس گينسفليش زور لاڊن زوم گٽنبرگ | |
|---|---|
 يوهانس گٽنبرگ جو تصوراتي پورٽريٽ | |
| پيدائش | Johannes Gensfleisch zur Laden zum Gutenberg تقريباً 1393–1406ع مينز، مقدس رومي سلطنت |
| وفات | 3 فيبروري 1468ع مينز |
| قوميت | جرمن |
| پيشو | موجد، دستڪار |
| شھرت جو ڪارڻ | مووئبل ٽائپ ۽ ڇپائي مشين جي ايجاد |
يوهانس گينسفليش زور لاڊن زوم گٽنبرگ (جرمن: Johannes Gensfleisch zur Laden zum Gutenberg؛ تقريباً 1393–1406ع – 3 فيبروري 1468ع) هڪ جرمن موجد ۽ دستڪار هو، جنهن مووئبل ٽائپ ڇپائي مشين ايجاد ڪئي. جيتوڻيڪ مووئبل ٽائپ اڳ ۾ اوڀر ايشيا ۾ استعمال ٿي رهيو هو، پر گٽنبرگ جي ڇپائي مشين ڇپائي جي رفتار کي انتهائي تيز بڻايو.[1]
ڇپائي مشين جلدي ئي سڄي دنيا ۾ پکڙجي وئي ۽ يورپ ۾ ڄاڻ جي انقلاب (Information Revolution) جو سبب بڻي. هن ايجاد جي نتيجي ۾ ادب وڏي پيماني تي عام ٿيو ۽ ان جو گهرو اثر نشاة ثانيه (Renaissance)، اصلاحِ ڪليسيا (Reformation) ۽ انساني ازم (Humanism) جي تحريڪن تي پيو.
ڇپائيءَ ۾ خدمتون
[سنواريو]گٽنبرگ جون اهم خدمتون هيٺين ريت آهن:
- مووئبل ٽائپ کي وڏي پيماني تي تيار ڪرڻ جو طريقو
- ڪتابن جي ڇپائي لاءِ تيل تي ٻڌل مس (oil-based ink) جو استعمال[2]
- ترتيب بدلائيندڙ سانچا (adjustable molds)
- ميڪانيڪي مووئبل ٽائپ جو استعمال
- ڪاٺ جي ڇپائي مشين، جيڪا ان دور جي زرعي اسڪرو پريس جهڙي هئي
روايتي طور سمجهيو وڃي ٿو ته گٽنبرگ ٽائپ ٺاهڻ لاءِ خاص ڌاتي ملاوٽ استعمال ڪئي، جنهن ۾ سيسو (lead)، ٽين ۽ اينٽيموني شامل هئا. هي ملاوٽ گهٽ گرمي پد تي ڳري ويندي هئي، جنهن سان تيزيءَ ۽ گهٽ خرچ ۾ ٽائپ ٺاهڻ ممڪن ٿيو ۽ پائيدار اکر تيار ٿيا.[3]
گٽنبرگ بائبل
[سنواريو]گٽنبرگ جو سڀ کان مشهور ڪم گٽنبرگ بائبل هو، جيڪا بائبل جو پهريون ڇپيل نسخو هو. هن ڪتاب کي پنهنجي اعليٰ فني ۽ جمالياتي معيار سبب تمام گهڻو ساراهيو ويو آهي.
اثر ۽ يادگار
[سنواريو]گٽنبرگ کي انساني تاريخ جي سڀ کان وڌيڪ بااثر شخصيتن مان هڪ سمجهيو وڃي ٿو. سندس 500هين سالگرهه جي موقعي تي 1900ع ۾ سندس اباڻي شهر مينز ۾ گٽنبرگ ميوزيم قائم ڪيو ويو.
1997ع ۾ ٽائم لائيف ميگزين گٽنبرگ جي ڇپائي مشين کي ٻئي هزار ساله (second millennium) جي سڀ کان اهم ايجاد قرار ڏنو.