يوسف خان گبول

(پيدائش: 10 آگسٽ 1929ع – وفات: 20 سيپٽمبر 2009) پاڪستاني فلمي اداڪارن يوسف خان ۽ سلطان راهي تقريبن هڪ ئي وقت ۾ اداڪاري شروع ڪئي. سلطان راهي اسٽيج اردو ڊرامن ۾ مرڪزي ڪردار ادا ڪندو هو، جڏهن ته يوسف خان کي اردو فلمن ۾ سائيڊ هيرو ۽ بعد ۾ هيرو جو ڪردار ملڻ لڳو. عجيب ڳالهه آهي ته انهن اداڪارن جن اردو ۾ ڪم ڪرڻ شروع ڪيو، انهن کي اصل شهرت پنجابي سئنيما ۾ ملي.

شروعات

جيتوڻيڪ يوسف خان پنهنجي فلمي ڪيريئر جي شروعات 1954ع ۾ فلم ”پرواز“ سان ڪئي، پر لاهور ۽ ڪراچي ۾ پنجن سالن جي مسلسل جدوجهد کان پوءِ کيس شميم آرا ۽ جميلا رزاق سان گڏ هڪ فلم ۾ ڪم ڪرڻ جو موقعو مليو، جنهن سندس لاءِ مستقبل لاءِ رستو صاف ڪري ڇڏيو. انهن کي. هيءَ 1959ع جي فلم ”فيصلا“ هئي، جنهن مان چائلڊ اسٽار طور اداڪاره ديبا جي فلمي ڪيريئر جي شروعات ٿي. پنجاهه واري ڏهاڪي ۾ هن فلمن حسرت، ڀروسو ۽ ناگن ۾ به ڪم ڪيو.ناگن ۾ به اصل ڌيان يوسف خان تي نه پر 16 سالن جي رتن ڪمار تي هو، جيڪو بمبئي ۽ لاهور ۾ چائلڊ اسٽار جي حيثيت ۾ وڏي شهرت حاصل ڪرڻ کانپوءِ پهريون ڀيرو هيرو بڻجي اڀريو.

ثانوي ڪردار

يوسف خان کي انهن فلمن ۾ پنهنجي ثانوي حيثيت جي پوري پوري ڄاڻ هئي پر ساڳئي وقت کيس پڪ هئي ته انهن فلمن مان حاصل ڪيل تجربو بيڪار نه ٿيندو. پوءِ سٺ واري ڏهاڪي ۾ هن پنهنجو ڪم پوري لگن سان جاري رکيو ۽ پهاڙين، خاموش راهو، دروازا، سسرال، ملنگي، حاتم تائي، چن وير، بدلا، بائو جي، تيري عشق ناچايا ۽ مڪرا چن ورگا جهڙن فلمن ۾ اداڪاري جا جوهر ڏيکاريا. هاڻي فلم سازن تي واضح ٿي چڪو هو ته هو اردو ۽ پنجابي ۾ هڪجهڙي مهارت سان ڪم ڪري سگهن ٿا.

اڀرندڙ ڏينهن

ستر جي ڏهاڪي ۾ يوسف خان جو دور هو، جڏهن هن گرينڊا، چنپوترا، بابل، عزت ۽ قانون، جنگ، خطرناڪ، حق، تڪرار، هٿڪڙيون، نوبل بلي، وارنٽ، ڊومس ڊي براڊڪاسٽ، شگن دي مهندي ۽ حادثو فلمن ۾ ڪم ڪيو. پر ان وقت جي سڀ کان اهم فلم زادي هئي. 1973ع جي فلم يوسف خان لاءِ به ايتري ئي اهميت رکي ٿي، جيڪا هڪ سال اڳ بشيرا جي سلطان راهي لاءِ هئي. جيئن بشيرا کان پوءِ سلطان راهي فلم سازن جي توجه جو مرڪز بڻيو، تيئن ضد کان پوءِ فلم سازن يوسف خان لاءِ خاص ڪردار سندس شخصيت جي بنياد تي لکڻ شروع ڪيا.اٺين جي ڏهاڪي ۾ اسان کي ’الله رکي‘، ’نظام ڊکو‘، ’رستم تي خان‘، ’جھورا‘ ۽ ’بابر خان‘ جهڙيون فلمون ڏسڻ ۾ اچن ٿيون، ان سان گڏ ’دھی راڻي‘، ’قسمتي‘ ۽ ’غلامي‘ جهڙيون فلمون به نظر اچن ٿيون. اڻويهين جي ڏهاڪي ۾ يوسف خان جو فن پختگي جي آخري مرحلي تي پهچي چڪو هو ۽ عسمان، خدا گواه، بات شڪن، بي تاج بادشاه، آن مول سجنا ۽ عمر مختار جهڙيون فلمون سندس انتظار ۾ هيون.

منفرد عزت

هين صدي جي انتها تي پهچندڙ يوسف خان کي پاڪستاني اداڪار هجڻ جو منفرد اعزاز حاصل ٿيو جيڪو اڌ صدي کان مسلسل فلمن ۾ نظر اچي رهيو آهي. سال 2000 ۾ رليز ٿيندڙ سندس فلم بُڌا گجر ثابت ڪيو ته اها 10 ڪروڙ رپيا ڪمائيندي.

ٻيون

يوسف خان پنهنجي اڌ صديءَ جي فلمي سفر ۾ ڪيترائي اُٿل پٿل ڏٺا. فلمي زندگي ۽ اسڪينڊل الڳ الڳ سمجهيا وڃن ٿا، يوسف خان به ان مان مطمئن نه هو. جڏهن راڻي ترون نور جهان سان سندس دوستي گهرن رشتن ۾ تبديل ٿي ته فلم انڊسٽري ۾ افواهون مچي ويون ۽ جڏهن ٻئي گڏ حج تي ويا ته فلمي پريس ۾ هي خبرون سرخيون لڳنديون هيون ته نور جهان ۽ يوسف خان جي شادي ٿي رهي آهي. ڪيو ويو بهرحال، جڏهن ٻنهي ان کي رد ڪيو، اهو افواه سست ٿي ويو.

هندستاني فلمون

زندگی کے آخری ایام میں یوسف خان نے بڑے زور شور سے بھارتی فلموں کے خلاف تحریک شروع کی دی تھی۔ اس سلسلے میں انہوں نے اپنے شدید تعصب کی کبھی پردہ پوشی نہیں کی تھی اور کھلے لفظوں میں ہمیشہ بھارتی فلموں اور اداکاروں کی مذمت کی تھی، انڈین فلموں کے خلاف ان کا جوش و جنوں آخری دنوں میں تشدد کی حدوں کو چھونے لگا تھا

وفات

هن 20 سيپٽمبر 2009ع تي لاهور ۾ 80 سالن جي ڄمار ۾ وفات ڪئي.