يورپ جي تاريخ

يورپ جي تاريخ روايتي طور تي چئن دورن ۾ ورهايل آهي: قبل از تاريخ يورپ (تقريبن 800 ق.م کان اڳ)، ڪلاسيڪل قديم (800 ق.م کان 500 عيسوي)، وچين دور (500-1500 عيسوي) ۽ جديد دور (1500 عيسوي کان وٺي).

پهرين ابتدائي يورپي جديد انسانن جي فوسل رڪارڊ ۾ لڳ ڀڳ 48,000 سال اڳ، پيليولٿڪ دور دوران ظاهر ٿيا. آباد زراعت نيولٿڪ دور جي نشاندهي ڪئي، جيڪو يورپ ۾ ڏکڻ اوڀر کان اتر ۽ اولهه تائين آهستي آهستي پکڙجي ويو. بعد ۾ نيولٿڪ دور ۾ ابتدائي ڌاتوءَ جي شروعات ۽ ٽامي تي ٻڌل اوزارن ۽ هٿيارن جي استعمال، ۽ ميگاليٿڪ اڏاوتن جي تعمير ڏٺي وئي، جيئن اسٽون هينج مثال طور ڏيکاري ٿو. هند-يورپي لڏپلاڻ دوران، يورپ اوڀر ۽ ڏکڻ اوڀر کان لڏپلاڻ ڏٺي. ڪلاسيڪل قديم دور جي نالي سان مشهور دور قديم يونان جي شهري رياستن جي ظهور سان شروع ٿيو. بعد ۾، رومي سلطنت سڄي ميڊيٽرينين بيسن تي غلبو حاصل ڪرڻ لاءِ آئي. جرمن ماڻهن جي لڏپلاڻ جو دور چوٿين صدي عيسوي جي آخر ۾ شروع ٿيو.

476 عيسوي ۾ مغربي رومي سلطنت جو زوال روايتي طور تي وچين دور جي شروعات جي نشاندهي ڪري ٿو. جڏهن ته اوڀر رومن سلطنت وڌيڪ 1000 سالن تائين جاري رهندي، مغربي سلطنت جون اڳوڻيون زمينون ڪيترن ئي رياستن ۾ ورهائجي وينديون. وچين دور جي پهرين عظيم سلطنت چارليمين جي فرينڪش سلطنت هئي، جڏهن ته آئبيريا جي اسلامي فتح الاندلس قائم ڪئي. وائڪنگ دور ۾ ناروي ماڻهن جي ٻي وڏي لڏپلاڻ ڏٺي وئي. ليونٽ کي مسلمان رياستن کان واپس وٺڻ جي ڪوششن جيڪي ان تي قبضو ڪيو هو، اعليٰ وچين دور, صليبي جنگن جو دور, بڻجي ويو. جڏهن ته جاگيرداري جو سياسي نظام پنهنجي عروج تي پهتو. آخري وچين دور ۾ آبادي ۾ وڏي گهٽتائي آئي، ڇاڪاڻ ته يورپ کي بوبونڪ طاعون جو خطرو هو، انهي سان گڏ يوريشين اسٽيپ جي منگول ماڻهن جي حملي جو به خطرو هو. وچين دور جي آخر ۾، هڪ عبوري دور هو، جنهن کي نشاۃِ ثانيه جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو.

ابتدائي جديد يورپ عام طور تي 15 صدي جي آخر تائين تاريخ رکي ٿو. بارود ۽ پرنٽنگ پريس جهڙين ٽيڪنالاجي تبديلين جنگ جي طريقي کي تبديل ڪيو ۽ علم کي ڪيئن محفوظ ۽ ورهايو ويو. اصلاح مذهبي سوچ جي ٽڪراءَ کي ڏٺو، جنهن جي ڪري مذهبي جنگيون ٿيون. دريافت جو دور نوآباديات جو سبب بڻيو، ۽ نوآبادين جي ماڻهن ۽ وسيلن جي استحصال مغربي يورپ ۾ وسيلن ۽ دولت کي آندو. 1800 کان پوءِ، صنعتي انقلاب مغربي يورپ ۾ سرمائي جي جمع ۽ تيز شهريائي کي آندو، جڏهن ته ڪيترائي ملڪ مطلق العنان حڪمراني کان پارلياماني حڪومتن ڏانهن منتقل ٿيا. انقلاب جي دور ۾ ڊگهي عرصي کان قائم سياسي نظامن کي اُلٽ پُلٽ ڏٺو ويو. 20 صدي ۾، پهرين عالمي جنگ يورپ جي نقشي جي ٻيهر تخليق جو سبب بڻي ڇاڪاڻ ته وڏيون سلطنتون قومي رياستن ۾ ورهائجي ويون.

سياسي مسئلا حل نه ٿيا. اهو ٻي عالمي جنگ جو سبب بڻيو. جنهن دوران نازي جرمني هولوڪاسٽ ڪيو. ان کان پوءِ واري سرد جنگ ۾ يورپ کي لوهي پردي ذريعي سرمائيدار ۽ ڪميونسٽ رياستن ۾ ورهايو ويو، جن مان ڪيترائي نيٽو ۽ وارسا معاهدي جا ميمبر هئا. مغرب جي باقي نوآبادياتي سلطنتون ختم ٿي ويون. گذريل ڏهاڪن ۾ مغربي يورپ ۾ باقي آمريتن جو زوال ۽ بتدريج سياسي انضمام ڏٺو ويو، جنهن جي نتيجي ۾ يورپي برادري، بعد ۾ يورپي يونين. 1989 جي انقلابن کان پوءِ، سڀئي يورپي ڪميونسٽ رياستون سرمائيداري ڏانهن منتقل ٿي ويون. 21 صدي جي شروعات انهن مان گھڻا آهستي آهستي يورپي يونين ۾ شامل ٿيڻ سان ٿي. متوازي طور تي، يورپ وڏي کساد بازاري ۽ ان جي بعد جي اثرات، يورپي مهاجر بحران، ۽ يوڪرين تي روسي حملي جو شڪار ٿيو.

يورپ - تاريخ کان اڳ

اصل مضمون جي لاءِ ڏسو تاريخ کان اڳ وارو يورپ

پٿر جو قديم دور

جديد انسانن جي ظهور کان اڳ، هومو ايريڪٽس آفريڪا کان يورپ ڏانهن لڏپلاڻ ڪيا. يورپ ۾ جديد ماڻهن جو پهرين ظهور کي 45,000 ق.م جي تاريخ ڏني ويندي آهي ۽ ابتدائي يورپي جديد انسانن جي نالي سان حوالو ڏنو ويو آهي. ڪجهه مقامي طور تي ترقي يافته عبوري ثقافتون؛ اٽلي ۽ يونان ۾ الوزين، جرمني ۾ الٽموهلين، وچ يورپ ۾ سزيليٽين ۽ ڏکڻ اولهه ۾ چيٽلپرونين، شروعاتي تاريخن ۾ واضح طور تي پٿر جي دور جي آخر واري ٽيڪنالاجي استعمال ڪندي هيون.

بهرحال انهن ٽيڪنالاجين جي قطعي ترقي اوريگناشين ڪلچر پاران ٿي. ليوانت (احمارين) ۽ هنگري ۾ پيدا ٿيو (پهريون مڪمل اوريگناشين). 35,000 ق.م تائين، اوريگناشين ڪلچر ۽ ان جي ٽيڪنالاجي يورپ جي اڪثر حصي ۾ وڌي چڪي هئي. آخري نيندرٿل آئبيرين جزيره نما جي ڏکڻ اڌ ڏانهن پوئتي هٽڻ تي مجبور ٿي ويا هئا. 29,000 ق.م جي آس پاس يورپ جي اولهه واري علائقي ۾ هڪ نئين ثقافت، "گريويٽين" ظاهر ٿي. هن ڪلچر کي نظريو ڏنو ويو آهي ته اهو بلقان کان ماڻهن جي لڏپلاڻ سان آيو.^[2]

تقريبن 16,000 ق.م. يورپ ميگڊالينين ڪلچر، ممڪن طور تي پراڻي گريويٽين ۾ جڙيل، جي ظاهر ٿيڻ جو مشاهدو ڪيو. هن ڪلچر جلد ئي سولوٽرين علائقي کي ۽ خاص طور تي فرانس، اسپين، جرمني، اٽلي، پولينڊ، پرتگال ۽ يوڪرين جا گريوٽيئن ختم ڪري ڇڏيو. هيمبرگ ڪلچر 14 هين ۽ 13 هين صدي قبل مسيح ۾ اتر يورپ ۾ غالب رهيو. جيئن ڪريسويلين ٿوري دير کان پوءِ برطانوي ٻيٽن ۾ ڪيو. 12,500 ق.م جي لڳ ڀڳ ورم گليشيشن ختم ٿي وئي. ميگڊالين ڪلچر 10,000 ق.م تائين برقرار رهيو جيستائين اهو جلد ئي ٻن ننڍي پٿر دور جي ثقافتن، اسپين ۽ ڏکڻ فرانس ۾ ازيلين، پوءِ سوويٽرين ۾ ۽ ڏکڻ فرانس ۾ ۽ وچ يورپ ۾ ٽارڊينوئيسين، ۾ تبديل ٿيو.

جديد پٿر ۽ ٽامي جو دور

مستقل آبادڪاري جا ثبوت بلقان ۾ 8 هين هزار سال قبل مسيح کان آهن. نيوليٿڪ 6 هين هزار سال قبل مسيح ۾ وچ يورپ ۽ 5 هين ۽ 4 هين هزار سال قبل مسيح ۾ اتر يورپ جي ڪجهه حصن تائين پهتو. يورپ جي جديد مقامي آبادي وڏي پيماني تي ٽن مختلف نسلن مان آهي: ميسوليٿڪ چارو گڏ ڪندڙ، ڪرو-ميگنون آبادي مان نڪتل، ابتدائي يورپي هاري جيڪي جديد پٿر جي دور جي انقلاب دوران اناطوليا کان لڏي آيا ۽ يمنايا چراگاهون جيڪيون هند-يورپي توسيع جي حوالي سان يورپ ۾ وڌيون.^[3] هند-يورپي لڏپلاڻ ڏکڻ اوڀر يورپ ۾ تقريباً 4200 ق.م ۾ ڪاري سمنڊ ۽ بلقان جزيره نما جي آس پاس جي علائقن ۾ شروع ٿي. ايندڙ 3000 سالن ۾ هند-يورپي ٻوليون يورپ ۾ پکڙجي ويون.

5000 قبل مسيح تائين، هن علائقن ۾ وارنا ڪلچر ترقي ڪيو. 4700 - 4200 ق.م ۾ سولنٽسٽا شهر، يورپ ۾ سڀ کان پراڻو پراگيتاريڪ شهر سمجهيو ويندو هو، ترقي ڪيو.^[4]^[5]

يورپ ۾ جديد پٿر جي دور جي واڌ، 7000 کان 4000 ق.م. تائين
آخري جديد پٿر جي دور ۾ يورپ، 5000 کان 3500 ق.م. تائين.

قديم دور

قديم ڪلاسيڪل دور

وچين دور

:

ابتدائي جديد يورپ

انقلاب کان سامراج تائين (1789-1914)

1914-1945: ٻه عالمي جنگيون

سرد جنگ جو دور

جديد دور

يورپي تاريخ جو خاڪو

7000 ق.م: يورپ ۾ جديد پٿر جو دور (Neolithic) شروع ٿئي ٿو.
4600 - 4200 ق.م: "ورنا ڪلچر"، پهرين يورپي پروٽو-تهذيب، پهرين سون جون شيون ۽ پهريون قلعي بند پٿر جو شهر.^[5]^[6]^[7]^[8]
5000 - 3500 ق.م: پراڻي يورپي رسم الخط (ڊينوبين رسم الخط) سان پهرين يورپي پروٽو-لکت.^[9]^[10]^[11]
3850 - 3600 ق.م: مالٽا جو مندر وارو دور شروع ٿئي ٿو.
3500 ق.م: "مينوئن تهذيب"، پهرين يورپي تهذيب، ڪريٽ جي ٻيٽ تي شروع ٿئي ٿي.
3000 ق.م: هند-يورپي وڏي پيماني تي کنڊ جي آبادڪاري شروع ڪن ٿا.
2500 ق.م: اسٽون هينج (Stonehenge) تعمير ڪيو ويو.
2100 ق.م: "ڪريٽن هيروگليفس"، پهريون يورپي رسم الخط مينوئن پاران ايجاد ڪيو ويو.
1750 ق.م: مائيسيني تهذيب شروع ٿئي ٿي.
1600 ق.م: سينٽوريني ٻيٽ تي ٿيرا جو ڦاٽڻ ٿئي ٿو ۽ ٿيرا جي مينوئن شهر کي تباهه ڪري ڇڏي ٿو.
1450 ق.م: ڪريٽ کي مائيسينين فتح ڪن ٿا.
1200 ق.م: ڪانسي جي دور جو زوال شروع ٿيو، جنهن لوهه جي ڪم جي ٽيڪنالاجي جو سست پکڙجڻ ڏٺو ويو.
1100 ق.م: مينوئن تهذيب جو زوال.
1050 ق.م: محلات جي تباهي جي دور کان پوءِ مائيسينين تهذيب جو زوال ٿيو. يوناني اونداهي دور جي شروعات کي مارڪ ڪيو.
900 ق.م: ايٽروسڪن تهذيب جو آغاز.
800 ق.م: يوناني اونداهي دور جو اختتام، ڪلاسيڪل قديم دور جي شروعات کي مارڪ ڪيو.
753 ق.م: روم شهر جي بنياد جو روايتي سال.
700 ق.م: هومر دي ايليڊ، هڪ رزميه نظم جيڪا يورپي ادب جي پهرين وڌايل ڪم جي نمائندگي ڪري ٿي، کي ترتيب ڏئي ٿو
509 ق.م: رومن ريپبلڪ ٺاهي وئي.
499 ق.م: يونان ۽ فارس جي جنگيون شروع ٿيون.
480 ق.م: ٿريشيا اوڊريشيا جي بادشاهت سڀ کان اهم ڊيڪو-ٿريشيائي رياستي اتحاد جي طور تي قائم ڪئي وئي.^[12]
449 ق.م: يونانين جي هٿن فارس جي هخامنشي سلطنت جي شڪست کانپوء يونان-فارس جنگين جو خاتمو.
440 ق.م: هيروڊوٽس تاريخ ۾ ايٿينس وارن جي سياسي آزادي جو دفاع ڪري ٿو.
404 ق.م: اسپارٽا پيلوپونيسيا جنگ کٽي.
323 ق.م: سڪندر اعظم فوت ٿيو ۽ سندس ايشيا تائين پري پهچندي، مقدوني سلطنت ٽڪرا ٽڪرا ٿي وئي.
264 ق.م: فونيقي جنگيون شروع ٿيون.
146 ق.م: فونيقي جنگيون ڪارٿيج جي تباهي سان ختم ٿيون.
48 ق.م: جوليس سيزر روبيڪن ندي پار ڪري ٿو، جيڪا هڪ خانه جنگي جي شروعات جو اشارو ڪري ٿو.
44 ق.م: جوليس سيزر کي قتل ڪيو ويو ۽ رومن ريپبلڪ پنهنجي آخري بحران ۾ داخل ٿئي ٿي.
27 ق.م: آڪٽاوين جي اڳواڻي ۾ رومي سلطنت جو قيام عمل ۾ اچي ٿو.

14 عيسوي: آڪٽاوين جو انتقال.
30 يا 33 عيسوي: عيسيٰ (هڪ مشهور مذهبي اڳواڻ) کي صليب تي چاڙهيو ويو.

45-55 عيسوي: مکيه زمين يونان ۽ روم ۾ پهرين عيسائي مجلسون منعقد ٿيڻ ٿيون.

68 عيسوي: پهريون رومي شاهي خاندان، جوليو-ڪلاوڊين، نيرو جي خودڪشي سان ختم ٿئي ٿو.
79 عيسوي: ويسويئس آتش فشاني جبل جو ڦاٽڻ، جن جي ڪارڻ پومپيائي، هرڪيولينيم ۽ اسٽيبيا جا شهر تباهه ٿي ويا.
117 عيسوي: رومي سلطنت پنهنجي علائقائي چوٽي تي پهچي ٿي.
166 عيسوي: اينٽونيائي طاعون شروع ٿئي ٿو.
293 عيسوي: ڊائيوڪليشيئن "ٽيٽرا آرڪي" نظام ٺاهي، سلطنت کي ٻيهر منظم ڪري ٿو.
313: ڪانسٽينٽين سرڪاري طور تي عيسائيت کي تسليم ڪري ٿو، عيسائين جي ظلم جي خاتمي جي نشاندهي ڪري ٿو.
330: ڪانسٽين
597: اينگلو-سيڪسن انگلينڊ جي رومن ڪيٿولڪ عيسائيت جي شروعات (مشن ۽ گرجا گھر هن تاريخ کان گهڻو اڳ موجود هئا، پر روم سان انهن جا رابطا ڍلا يا غير موجود هئا)
600: سينٽ ڪولمبن هڪ خط ۾ "يورپ" جو اصطلاح استعمال ڪري ٿو.
655: جس پيٽرونيٽس.
681: خان اسپارخ بلغارين جي اڳواڻي ڪري ٿو. ۽ ڪيترن ئي مقامي سلاوين سان اتحاد ۾ بازنطيني سلطنت تي حملو ڪري ٿو. اونگل جي جنگ ۾. بلغاريا ٺاهڻ.
716: مسلمان فوجون قسطنطنيه تي پهتيون.
718: بلغاريا جو ٽرويل بازنطيني سلطنت کي مسلمان فوجن کي روڪڻ ۾ مدد ڪري ٿو.
720: اسلامي فوجن آئبيرين جزيره نما کي فتح ڪيو ۽ اندلس جي بادشاهت قائم ڪئي.
732: ٽورس جي جنگ ۾، فرينڪس عربن جي يورپ ۾ اڳڀرائي کي روڪيو.
800: پاڪ رومن شهنشاهه جي حيثيت سان چارليمين جي تاجپوشي.
843: وردن معاهدو.
895: ارپڊ جي اڳواڻي ۾ هنگري جا ماڻهو ڪارپيٿين بيسن ۾ آباد ٿيڻ شروع ڪن ٿا.
917: بلغاريا جي شمعون پهرين کي شهنشاهه طور اعلان ڪيو ويو.
962: اوڀر فرانسيا جي اوٽو پهرين کي پوپ پاران "شهنشاهه" طور تاج پوشي ڪئي وئي، پاڪ رومن سلطنت جي شروعات.
988 ڪيويوان روس عيسائيت اختيار ڪئي.
1054: اوڀر-اولهه فرقي جي شروعات، جيڪا صدين تائين عيسائي چرچ کي ورهائي ٿي.
1066: وليم فاتح پاران انگلينڊ تي ڪامياب نارمن حملو.
1095: پوپ اربن II پهرين صليبي جنگ جو سڏ ڏنو.
12هين صدي: ادب ۾ متنن جي تعداد ۾ اضافو.
1128: ساؤ ماميڊ جي جنگ، پرتگالي خودمختياري جي قيام.
1131: سسلي جي بادشاهت جو جنم
1185: بلغاريا ۽ ولاچس جي بازنطيني مخالف بغاوت سان بلغاريا جي خودمختياري ٻيهر قائم ڪئي وئي
1250: شهنشاهه فريڊرڪ II جو موت. اٽلي ۾ شهنشاهه جي ڪنٽرول استعمال ڪرڻ جي اثرائتي صلاحيت جو خاتمو.
1303: صليبي جنگن جو دور ختم ٿي ويو.
1309-1378: ايونين پاپائيت
1315-1317: اتر يورپ ۾ 1315-1317 جو وڏو ڏڪار
1341: پلوٽارڪ "انسانيت جو پيءُ"، قديم زماني کان وٺي پهريون شاعر انعام يافته بڻجي ويو.
1337–1453: انگلينڊ ۽ فرانس جي وچ ۾ سو سالن جي جنگ.
1348–1351: ڪاري موت يورپ جي آبادي جو ٽيون حصو ماري ڇڏيو.
1439: جوهانس گٽنبرگ پهريون متحرڪ ٽائپ رائٽر ۽ پهريون پرنٽنگ پريس ايجاد ڪيو، جنهن سان پرنٽنگ انقلاب شروع ٿيو.
1453: سلطان محمد فاتح جي اڳواڻي ۾ عثماني ترڪن جي هٿان قسطنطنيه جي فتح.
1487: گلاب جون جنگيون ختم ٿيون.
1492: غرناطه، اندلس ۾ مسلمانن جي آخري ڳڙهه جو زوال.
1494: ڪرسٽوفر ڪولمبس، نئين دنيا، آمريڪا دريافت ڪيو.

1497: واسڪو ڊي گاما ايشيا سان سڌو واپار شروع ڪندي هندستان ڏانهن روانو ٿيو.
1498: ليونارڊو دا ونسي ميلان ۾ "مونا ليزا" کي رنگيو جيئن نشاۃِ ثانيه عروج تي پهتي.
1517: مارٽن لوٿر پاران عيسائيت جي اصلاح، پروٽيسٽنٽ ازم جي شروعات.
1519: فرڊيننڊ ميگلن ۽ جوان سيبسٽين ايلڪانو ٻيڙين ذريعي زمين جو چڪر مڪمل ڪيو.
1519: هرنان ڪورٽيس اسپين لاءِ ميڪسيڪو جي فتح شروع ڪئي.
1532: فرانسسڪو پيزارو اسپين لاءِ پيرو (انڪا سلطنت) جي فتح شروع ڪئي.
1543: نڪولس ڪوپرنيڪس "ڊي ريووليوشنبس اوربيئم ڪوئليسٽيم" (آسماني دائرن جي انقلابن تي) شايع ڪيو.
1547: ماسڪو جو گرينڊ ڊچي روس جو زارڊم بڻجي ويو.
1582: گريگورين ڪئلينڊر جو تعارف، روس 1918 تائين ان کي نه اپنايو.
1610: گليليو گليلي پنهنجي دوربين سان مشتري جي چنڊن کي دريافت ڪري ٿو.
1618: ٽيهه سالن جي جنگ مرڪزي يورپ ۾ وڏي تباهي آڻيندي آهي.
1648: "ويسٽفاليا جو امن" ٽيهه سالن جي جنگ کي ختم ڪري ٿو.
1687: آئزڪ نيوٽن "پرنسپيا ميٿيميٽيڪا" شايع ڪيو، جن جو روشن خيالي تي گهرو اثر پيو.
1699: ڪارلووٽز جو معاهدو آسٽرو-عثماني جنگ کي ختم ڪري ٿو. وچ يورپ تي عثماني ڪنٽرول جي خاتمي ۽ وچ ۽ ڏکڻ اوڀر يورپ ۾ غالب طاقت جي طور تي هبسبرگ بادشاهت کي قائم ڪرڻ جي نشاندهي.
1700: اسپيني جانشيني جي جنگ جو آغاز.

1699: ڪارلووٽز جو معاهدو آسٽرو-عثماني جنگ جو اختتام ڪري ٿو. هي وچ يورپ تي عثماني ڪنٽرول جي خاتمي ۽ عثماني جمود جي شروعات جي نشاندهي ڪري ٿو، جنهن سان هبسبرگ بادشاهت وچ ۽ ڏکڻ اوڀر يورپ ۾ غالب طاقت طور قائم ٿي.
1700: اسپيني جانشيني جي جنگ ۽ عظيم اتر جنگ جو آغاز. پهريون فرانس جي بادشاهه لوئس XIV جي يورپي معاملن تي غلبو حاصل ڪرڻ جي خواهشن کي جانچيندو؛ ٻيو روس جي هڪ عظيم طاقت ۽ هڪ سڃاڻپ يورپي رياست جي طور تي ابھرڻ جو سبب بڻجندو.
1700 عيسوي: اسپيني جانشيني ۽ عظيم اترين جنگين جو خاتمو.
پهريون لوئس چوڏهون (فرانس جو بادشاهه) جي خواهشن کي جانچيندو. يورپي معاملن تي غلبو حاصل ڪرڻ لاءِ. ٻيو روس جي ظهور جو سبب بڻجندو. هو هڪ عظيم طاقت ۽ هڪ سڃاڻپ واري يورپي رياست جي طور تي.
18هين صدي: روشن خيالي جو دور (هڪ دانشورانه) نشاۃِ ثانيه کي تيز ڪري ٿو. يورپ ۾.
1707: عظيم برطانيه جي بادشاهت قائم ڪئي وئي آهي. انگلينڊ جي بادشاهت ۽ اسڪاٽلينڊ جي بادشاهت جي اتحاد سان.
1712: ٿامس نيوڪومن پهريون عملي اسٽيم انجڻ ايجاد ڪيو. جيڪو برطانيه ۾ صنعتي انقلاب شروع ڪري ٿو.
1721: روسي سلطنت جو بنياد.
1775: جيمس واٽ هڪ نئون ڪارآمد اسٽيم انجڻ ايجاد ڪيو. برطانيه ۾ صنعتي انقلاب کي تيز ڪندي.
1776: ايڊم سمٿ "قومن جي دولت" شايع ڪري ٿو.
1784: امانوئل ڪانٽ "سوال جو جواب: روشن خيالي ڇا آهي؟" شايع ڪيو.
1789: فرانسيسي انقلاب جي شروعات. ۽ فرانس ۾ مطلق بادشاهت جو خاتمو.
1792-1802: فرانسيسي انقلابي جنگيون.
1799: نيپولين اقتدار ۾ آيو. آخرڪار فرانس جي شهنشاهه جي حيثيت سان پنهنجي حيثيت کي مضبوط ڪيو.
1803-1815: نيپولين جنگيون نيپولين جي شڪست ۾ ختم ٿيون.
1806: نيپولين پاڪ رومن سلطنت کي ختم ڪري ڇڏيو.
1814-1815: ويانا جي ڪانگريس؛ ويانا جو معاهدو؛ فرانس 1789 جي حدن تائين گهٽجي ويو آهي؛ رجعت پسند قوتون يورپي يونين تي حاوي آهن.
1825: جارج اسٽيفنسن اسٽاڪٽن ۽ ڊارلنگٽن ريلوي کي کوليو، دنيا ۾ مسافرن جي ٽرئفڪ لاءِ پهرين اسٽيم ٽرين ريلوي.
1830: بيلجيم انقلاب ۾ ڏکڻ صوبا هالينڊ جي برطانيه کان الڳ ٿي ويا.
1836: لوئس ڊيگور پهريون عملي فوٽوگرافي طريقو ايجاد ڪيو. حقيقت ۾ پهريون ڪئميرا.
1838: باقاعده شيڊول ٿيل ٽرانس ايٽلانٽڪ ڪراسنگ لاءِ ٺهيل پهريون اسٽيم شپ سروس ۾ داخل ٿيو.
1848: 1848 جا انقلاب ۽ ڪميونسٽ مينيفيسٽو جي اشاعت.
1852: ڪريميائي جنگ جي شروعات. جيڪا 1855 ۾ روس جي شڪست ۾ ختم ٿي.
1859: چارلس ڊارون "آن دي اوريجن آف اسپيشيز" شايع ڪيو.
1861: گيوسپي گيريبالڊي جي فتحن کان پوءِ اٽلي جو اتحاد.
1866: پهريون تجارتي طور تي ڪامياب ٽرانس ايٽلانٽڪ ٽيليگراف ڪيبل مڪمل ٿيو.
1860ع وارو ڏهاڪو: ڪارل مارڪس "داس ڪيپيٽل" جو پهريون جلد مڪمل ڪيو.
1870: فرانڪو-پروشين جنگ ۽ ٻي فرانسيسي سلطنت جو زوال.
1871: اوٽو وان بسمارڪ جي هدايت هيٺ جرمني جو اتحاد.
1873: 1873 جو خوف پيدا ٿئي ٿو. ڊگهي ڊپريشن شروع ٿئي ٿي.
1878: بلغاريا جي ٻيهر قيام. سربيا، مونٽينيگرو ۽ رومانيا جي آزادي.
1884: يورپ ۾ پهريون مستقل شهر-وائڊ برقي ٽرام سسٽم (برائٽن، برطانيه ۾).
1885: ڪارل بينز بينز پيٽنٽ-موٽر ويگن ايجاد ڪيو. دنيا جو پهريون آٽو موبائيل.
1895: آگسٽ ۽ لوئس لوميئر پنهنجي پورٽيبل ڪئميرا، پرنٽر, سينماٽوگراف ۽ پروجيڪٽر سان عوام جي سامهون پروجيڪٽ ٿيل فلمن جي نمائش شروع ڪئي.
1902: گگليلمو مارڪوني پهريون ٽرانس ايٽلانٽڪ ريڊيو ٽرانسميشن موڪليو.
1914: آسٽريا جي آرچ ڊيوڪ فرانز فرڊيننڊ کي سراجيوو ۾ قتل ڪيو ويو. پهرين عالمي جنگ هڪ مهيني بعد شروع ٿئي ٿي.
1917: ولاديمير لينن ۽ بالشويڪ روسي انقلاب ۾ اقتدار تي قبضو ڪيو. ايندڙ روسي خانہ جنگي 1922 تائين جاري رهي.
1918: پهرين عالمي جنگ جرمني ۽ مرڪزي طاقتن جي شڪست سان ختم ٿي. ڏهه لک سپاهي مارجي ويا. روسي، جرمن، آسٽريائي ۽ عثماني سلطنتن جو خاتمو.
1918: جرمن سلطنت ۽ بادشاهت جي نظام جو خاتمو. ويمار جمهوريه جو بنياد.
1918: اسپينش فلو جي عالمي وبا يورپ ۾ لکين ماڻهن کي ماري ڇڏيو.
1918: آسٽرو-هنگري سلطنت ٽٽي وئي.
1919: ورسائي معاهدي جرمني کي سندس ڪالونين کان محروم ڪري ڇڏيو. ڪيترائي صوبا. فوج، بحري ۽ هوائي فوج کي محدود ڪري ڇڏيو. اتحادين مغربي علائقن تي قبضو ڪيو. معاوضي جو حڪم ڏنو ويو.
1920: ليگ آف نيشنز آپريشن شروع ڪري ٿي. وڏي پيماني تي غير موثر. 1939ع تائين ختم ٿي ويو.
1921-22: آئرلينڊ ورهائجي ويو, آئرش آزاد رياست آزاد ٿي وئي ۽ خانہ جنگي شروع ٿي.
1922: بينيٽو مسوليني ۽ فاشسٽ اٽلي ۾ اقتدار تي قبضو ڪيو.
1929: نيو يارڪ اسٽاڪ مارڪيٽ جي ڪريش سان، وڏي پيماني تي ڪساد بازاري جو منهه ڏٺو.
1933: ايڊولف هٽلر ۽ نازي جرمني ۾ اقتدار تي قبضو ڪيو.
1935: اٽلي ايٿوپيا کي فتح ڪيو. ليگ اف نيشنز جون پابنديون بي اثر ثابت ٿيون.
1936: اسپيني خانہ جنگي جي شروعات، 1939 ۾ قومپرستن، جنهن کي جرمني ۽ اٽلي جي مدد حاصل هئي، جي فتح سان ختم ٿي.
1938: جرمني "ڪرسٽلناخٽ" سان يهودين جي ظلم کي وڌائي ڇڏيو.
1938: ميونخ معاهدي چيڪوسلواڪيا کي ورهايو. جرمني 1939 ۾ باقي حصو قبضو ڪيو.
1939: ايڊولف هٽلر ۽ جوزف اسٽالن مولوتوف-ربينٽراپ معاهدي ۾ اوڀر يورپ جي ورهاڱي تي متفق ٿيا.
1939: نازي جرمني پولينڊ تي حملو ڪيو. ٻي عالمي جنگ شروع ٿي.
1940: ونسٽن چرچل جي اڳواڻي ۾ برطانيه جي جنگ کٽڻ کان پوءِ برطانيه نازين جي خلاف آخري قوم بڻجي ويو.
1941: آمريڪا برطانيه، آزاد فرانس، يو ايس ايس آر ۽ ٻين اتحادين کي وڏي پيماني تي قرض-ليز امداد شروع ڪري ٿو. ڪئناڊا پڻ مالي مدد فراهم ڪري ٿو.
1941: جرمني آپريشن بارباروسا ۾ سوويت يونين تي حملو ڪيو. ماسڪو يا لينن گراڊ تي قبضو ڪرڻ ۾ ناڪام ٿيو.
1942: ايڊولف هٽلر ۽ نازي جرمني، 6 ملين يهودين جي قتل سان، هڪ آخري حل، "هولوڪاسٽ" شروع ڪيو.
1943: اسٽالن گراڊ ۽ ڪرسڪ کان پوءِ، سوويت فوجون اوڀر ۾ نازي قبضي هيٺ علائقي تي ٻيهر قبضو ڪرڻ شروع ڪن ٿيون.
1944: آمريڪا، برطانوي ۽ ڪينيڊين هٿياربند فوجن نارمنڊي ۾ نازي قبضي هيٺ فرانس تي حملو ڪيو.
1945: هٽلر خودڪشي ڪئي، مسوليني کي قتل ڪيو ويو، ٻي عالمي جنگ جرمني جي شڪست ۽ يورپ جي تباهي سان ختم ٿي.
1945: گڏيل قومن جي اداري (UNO) جو قيام.
1947: برطانوي سلطنت ڀارت ۽ پاڪستان کي آزادي ڏيڻ سان، نو آبادياتي نظام کي رضاڪارانه طور تي ختم ڪرڻ جو عمل شروع ڪري ٿو.
1947: سرد جنگ شروع ٿئي ٿي جڏهن يورپ اوڀر ۽ اولهه جي وچ ۾ پولرائز ٿي رهيو آهي.
1949: نيٽو اتحاد قائم ٿيو.
1954: فرانسيسي سلطنت کي ختم ڪرڻ شروع ڪيو ۽ ويٽنام مان دستبردار ٿيو.
1955: يو ايس ايس آر هڪ فوجي اتحاد، "وارسا معاهدو" ٺاهي ٿو.
1956: سوئز بحران برطانوي سلطنت جي اثرائتي طاقت جي خاتمي جو اشارو ڏئي ٿو.
1956: هنگري بغاوت کي سوويت فوجي قوتن پاران شڪست ڏني وئي.
1957: روم جا معاهدا 1958 کان يورپي اقتصادي برادري قائم ڪن ٿا.
1968: پراگ بهار کي وارسا معاهدي فوجي قوتن پاران شڪست ڏني وئي.
1973: ڊينمارڪ، آئرلينڊ ۽ برطانيه يورپي برادري ۾ شامل ٿيا.
1981: يونان يورپي برادري ۾ شامل ٿيو.
1985: ميخائل گورباچوف سوويت يونين جو اڳواڻ بڻجي ويو ۽ سڌارا شروع ڪيا.
1986: پرتگال ۽ اسپين يورپي برادرين ۾ شامل ٿيا.
1986: تاريخ ۾ بدترين ايٽمي آفت، چرنوبل حادثو پيش اچي ٿو.
1989: سوويت يونين کانسواءِ سڀني وارسا پيڪٽ ملڪن ۾ ڪميونزم جو تختو اونڌو ڪيو ويو. برلن ڀت جو گرڻ - اوڀر ۽ اولهه جي وچ ۾ بي ترتيب سرحدي ڪراسنگ جو افتتاح، جنهن مؤثر طريقي سان ڀت کي ڪنهن به لاڳاپيليت کان محروم ڪري ڇڏيو. * 1990: جرمني جو ٻيهر اتحاد.
1991: يوگوسلاويا جو ٽٽڻ ۽ يوگوسلاويا جنگين جو آغاز.
1991: سوويت يونين جو ٽٽڻ ۽ آزاد رياستن جي دولت مشترڪه جي تخليق.
1993: ماسترخٽ معاهدي جي تحت يورپي يونين قائم ڪئي وئي.
1995: آسٽريا، فنلينڊ ۽ سويڊن يورپي يونين ۾ شامل ٿيا.
1997-99: هانگ ڪانگ ۽ ميڪاؤ جي چين جي حوالي سان ايشيا ۾ يورپي نوآبادياتي سلطنتن جو خاتمو.
2004: سلووينيا، هنگري، چيڪ جمهوريه، سلوواڪيا، پولينڊ، لٿوانيا، لئٽويا، ايسٽونيا، قبرص ۽ مالٽا يورپي يونين ۾ شامل ٿيا.
2007: بلغاريا ۽ رومانيا يورپي يونين ۾ شامل ٿيا.
2008: وڏي کساد بازاري شروع ٿي. يورپ جي ڪجهه حصن ۾ بيروزگاري وڌي وئي.
2013: ڪروشيا يورپي يونين ۾ شامل ٿيو.
2014: يوڪرين ۾ وقار جو انقلاب ۽ روس-يوڪريني جنگ جي شروعات.
2015: يورپي مهاجر بحران شروع ٿيو.
2020: برطانيه يورپي يونين ڇڏي ويو.
2020-2023: يورپ ۾ COVID-19 جي مها وبا، سڀ کان وڌيڪ ڪيسن وارا ملڪ روس، برطانيه، فرانس، اسپين ۽ اٽلي هئا.
2022: يوڪرين تي روسي حملي جو آغاز سرد جنگ جي خاتمي کان وٺي يورپ ۾ ڪجهه سخت ترين جنگي آپريشن سان ٿيو.
2023: فنلينڊ نيٽو ۾ شامل ٿيو.
2024: سويڊن نيٽو ۾ شامل ٿيو.

پڻ ڏسو

بلقان جي تاريخ
ميڊيٽرينين علائقي جي تاريخ
مغربي تهذيب جي تاريخ
وڏين يورپي شهرن جي فهرست
يورپ ۾ خودمختيار رياستن جي اڳوڻن جي فهرست
تشکيل جي تاريخ جي لحاظ کان خودمختيار رياستن جي فهرست
نشاۃِ ثانيه
دريافت جو دور
يورپي يونين جي تاريخ جو ٽائم لائن

حوالا

↑ Smith, Felisa A. (20 April 2018). "Body size downgrading of mammals over the late Quaternary". Science 360 (6386): 310–313. doi:10.1126/science.aao5987. PMID 29674591. Bibcode: 2018Sci...360..310S.
↑ ""Kozarnika" cave", VDCCI BG, اصل کان 15 September 2016 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 5 September 2016۔
↑ "When the First Farmers Arrived in Europe, Inequality Evolved". Scientific American. 1 July 2020. https://www.scientificamerican.com/article/when-the-first-farmers-arrived-in-europe-inequality-evolved/.
↑ Squires, Nick (31 October 2012). "Archaeologists find Europe's most prehistoric town". The Daily Telegraph. https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/bulgaria/9646541/Bulgaria-archaeologists-find-Europes-most-prehistoric-town-Provadia-Solnitsata.html.
1 2 Maugh, Thomas H. II (1 November 2012). "Bulgarians find oldest European town, a salt production center". Los Angeles Times. https://www.latimes.com/science/la-xpm-2012-nov-01-la-sci-sn-oldest-european-town-20121101-story.html.
↑ Survival of Information: the earliest prehistoric town in Europe
↑ Magazine, Smithsonian; Curry, Andrew, "Mystery of the Varna Gold: What Caused These Ancient Societies to Disappear?", Smithsonian Magazine۔
↑ Magazine, Smithsonian; Daley, Jason, "World's Oldest Gold Object May Have Just Been Unearthed in Bulgaria", Smithsonian Magazine۔
↑ Kruk, Janusz; Milisauskas, Sarunas (2002), "European Prehistory: A Survey", ۾ Milisauskas, Sarunas, Springer, ص: 236, آئي ايس بي اين 978-0-306-46793-6۔
↑ Owens, Gareth A. (1999). "Balkan Neolithic Scripts". Kadmos 38 (1–2): 114–120. doi:10.1515/kadm.1999.38.1-2.114.
↑ Lazarovici, Gheorghe and Merlini, Marco, "4 Tărtăria Tablets: The Latest Evidence in an Archaeological Thriller", Western-Pontic Culture Ambience and Pattern: In memory of Eugen Comsa, edited by Lolita Nikolova, Marco Merlini and Alexandra Comsa, Warsaw, Poland: De Gruyter Open Poland, pp. 53-142, 2016
↑ Rehm, Ellen (2010). "The Impact of the Achaemenids on Thrace: A Historical Review". in Nieling, Jens; Rehm, Ellen. Achaemenid Impact in the Black Sea: Communication of Powers. Black Sea Studies. 11. Aarhus University Press. p. 143. ISBN 978-8779344310. "In 470/469 BC, the strategist Kimon, mentioned above, defeated the Persian fleet at the mouth of the Eurymedon river. Subsequently, it seems that the royal house of the Odrysians in Thrace gained power and in about 465/464 BC emerged from the Persian shadow. The Odrysians became aware of the power vacuum resulting from the withdrawal of the Persians and claimed back supremacy over the region inhabited by several tribes. From this period onwards an indigenous ruling dynasty is comprehensible."

ٻاهريان ڳنڍڻا

وڪيميڊيا العام ۾ يورپ جي تاريخ سان لاڳاپيل ابلاغي مواد ڏسو.

Wikibooks has a book on the topic of

يورپي تاريخ

سانچو:Wikiversity يورپي تاريخ سفري راهنما منجانب وڪي سفر Wikivoyage

EurhistXX: يورپ جي همعصر تاريخ لاءِ نيٽ ورڪ، برلن مان انگريزي ۾ ايڊٽ ڪيو ويو
مختلف يورپي ملڪن ۾ زندگي جي معيار ۾ تاريخي رجحانن بابت معلومات تي مشتمل آهي
يورپي تاريخ جا بنيادي ذريعا مورخن لاءِ بنيادي ذريعن تائين آن لائن رسائي
نيو يارڪ پبلڪ لائبريري, "يورپ جي تاريخ", ريسرچ گائيڊ, نيو يارڪ۔
وِسٽوريڪا - يورپي جديد تاريخ جون ٽائم لائنون

EurhistXX: The Network for the Contemporary History of Europe, edited in English from Berlin
Contains information on historical trends in living standards in various European countries
European History Primary Sources Online access to primary sources for historians
New York Public Library, "History of Europe", Research Guides, New York۔
Vistorica – Timelines of European modern history

[1] Smith, Felisa A. (20 April 2018). "Body size downgrading of mammals over the late Quaternary". Science 360 (6386): 310–313. doi:10.1126/science.aao5987. PMID 29674591. Bibcode: 2018Sci...360..310S.

[2] ""Kozarnika" cave", VDCCI BG, اصل کان 15 September 2016 تي آرڪائيو ٿيل, حاصل ڪيل 5 September 2016۔

[3] "When the First Farmers Arrived in Europe, Inequality Evolved". Scientific American. 1 July 2020. https://www.scientificamerican.com/article/when-the-first-farmers-arrived-in-europe-inequality-evolved/.

[4] Squires, Nick (31 October 2012). "Archaeologists find Europe's most prehistoric town". The Daily Telegraph. https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/bulgaria/9646541/Bulgaria-archaeologists-find-Europes-most-prehistoric-town-Provadia-Solnitsata.html.

[Maugh-5] 1 2 Maugh, Thomas H. II (1 November 2012). "Bulgarians find oldest European town, a salt production center". Los Angeles Times. https://www.latimes.com/science/la-xpm-2012-nov-01-la-sci-sn-oldest-european-town-20121101-story.html.

[6] Survival of Information: the earliest prehistoric town in Europe

[7] Magazine, Smithsonian; Curry, Andrew, "Mystery of the Varna Gold: What Caused These Ancient Societies to Disappear?", Smithsonian Magazine۔

[8] Magazine, Smithsonian; Daley, Jason, "World's Oldest Gold Object May Have Just Been Unearthed in Bulgaria", Smithsonian Magazine۔

[9] Kruk, Janusz; Milisauskas, Sarunas (2002), "European Prehistory: A Survey", ۾ Milisauskas, Sarunas, Springer, ص: 236, آئي ايس بي اين 978-0-306-46793-6۔

[10] Owens, Gareth A. (1999). "Balkan Neolithic Scripts". Kadmos 38 (1–2): 114–120. doi:10.1515/kadm.1999.38.1-2.114.

[11] Lazarovici, Gheorghe and Merlini, Marco, "4 Tărtăria Tablets: The Latest Evidence in an Archaeological Thriller", Western-Pontic Culture Ambience and Pattern: In memory of Eugen Comsa, edited by Lolita Nikolova, Marco Merlini and Alexandra Comsa, Warsaw, Poland: De Gruyter Open Poland, pp. 53-142, 2016

[12] Rehm, Ellen (2010). "The Impact of the Achaemenids on Thrace: A Historical Review". in Nieling, Jens; Rehm, Ellen. Achaemenid Impact in the Black Sea: Communication of Powers. Black Sea Studies. 11. Aarhus University Press. p. 143. ISBN 978-8779344310. "In 470/469 BC, the strategist Kimon, mentioned above, defeated the Persian fleet at the mouth of the Eurymedon river. Subsequently, it seems that the royal house of the Odrysians in Thrace gained power and in about 465/464 BC emerged from the Persian shadow. The Odrysians became aware of the power vacuum resulting from the withdrawal of the Persians and claimed back supremacy over the region inhabited by several tribes. From this period onwards an indigenous ruling dynasty is comprehensible."

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]