يزيديت
Yazidis (ايزيدي) هڪ قديم مذهبي ۽ قومي برادري آهي، جيڪا بنيادي طور تي Iraq جي اترين علائقن ۾ رهندي آهي، خاص طور تي Sinjar ۽ Shekhan جي ڀرپاسي. Yazidis کي هڪ الڳ مذهب ۽ سڃاڻپ واري قوم سمجهيو وڃي ٿو، جن جو مذهب ايزيديت سڏجي ٿو. سندن روزمره زندگي ۽ مذهبي روايتون گهڻو ڪري Kurmanji Kurdish ٻولي سان لاڳاپيل آهن. Yazidi مذهب هڪ توحيدي عقيدي تي ٻڌل آهي، جنهن موجب خدا دنيا کي تخليق ڪرڻ کان پوءِ ان جي سنڀال لاءِ ست روحاني هستيون مقرر ڪيون. انهن مان سڀ کان اهم Melek Taus يا مور فرشتو سمجهيو وڃي ٿو، جنهن کي خدا جو نمائندو ۽ ڪائنات جي انتظام جو ذميوار قرار ڏنو ويندو آهي. هن عقيدي سبب تاريخ ۾ ڪيترن ماڻهن Yazidis کي غلط سمجهي “شيطان جي پوڄا ڪندڙ” قرار ڏنو، ڇاڪاڻته ڪجهه اسلامي روايتن ۾ Iblis جي ڪهاڻي سان هن تصور کي غلط نموني جوڙيو ويو، جڏهنته Yazidis پاڻ اهڙي تشريح کي رد ڪن ٿا. Yazidi مذهب جي منظم شڪل گهڻو ڪري 12هين صدي جي صوفي بزرگ Sheikh Adi ibn Musafir سان ڳنڍي ويندي آهي، جنهن جو مزار Lalish ۾ واقع آهي. Lalish Yazidis لاءِ سڀ کان مقدس جڳهه سمجهي وڃي ٿي، جتي زيارت ۽ مذهبي رسمن جي وڏي اهميت آهي. تاريخي طور Yazidis ڪيترن ئي دورن ۾ مذهبي ۽ سياسي جبر جو شڪار رهيا آهن. خاص طور تي 2014ع ۾ دهشتگرد تنظيم Islamic State پاران Sinjar تي ڪيل حملي کي عالمي سطح تي Yazidi Genocide سڏيو ويو، جنهن دوران هزارين ماڻهو مارجي ويا ۽ ڪيترين عورتن ۽ ٻارن کي قيد ۽ غلامي ۾ آندو ويو. هن سانحي کان پوءِ Yazidis جي وڏي آبادي پنهنجا علائقا ڇڏي يورپ ۽ ٻين ملڪن ڏانهن لڏي وئي، خاص طور تي Germany ۾ سندن وڏي برادري آباد ٿي وئي. اهڙي طرح Yazidis هڪ اهڙي قديم مذهبي قوم آهن، جنهن جي تاريخ ميسوپوٽيميا جي تهذيبن سان ڳنڍيل سمجهي وڃي ٿي ۽ جيڪا صديون گذرڻ باوجود پنهنجي مخصوص مذهبي ۽ ثقافتي سڃاڻپ کي برقرار رکندي آئي آهي.