ويڳو ڀيڻ-ڀاءُ
ويڳا ڀائر ۽ ڀيڻون اهي رشتا آهن جيڪي والدين مان ڪنهن هڪ جي ٻي شاديءَ ذريعي پاڻ ۾ ڳنڍجي ويندا آهن. جڏهن ٻه اهڙا فرد پاڻ ۾ شادي ڪن ٿا، جن کي پنهنجي اڳوڻي مڙس يا زال مان اولاد هجي، ته اهي ٻار هڪ ٻئي جا ويڳا ڀائر ۽ ڀيڻون سڏبا آهن.
وصف ۽ قسم
[سنواريو]سنڌي لغت ۽ سماجي نظام ۾ انهن رشتن کي ٻن حصن ۾ ورهايو ويندو آهي:
- ويڳو ڀاءُ: مڙس يا زال جي اڳوڻي شاديءَ مان پٽ.
- ويڳي ڀيڻ: مڙس يا زال جي اڳوڻي شاديءَ مان ڌيءَ.
هنن رشتن ۾ حياتياتي طور تي رت جو تعلق نه هوندو آهي، پر هڪ گهر ۾ رهڻ ۽ هڪ ئي والدين (سرپرستن) جي زيرِ سايو پرورش پائڻ ڪري اهي هڪ خاندان جو حصو بڻجي ويندا آهن.
سماجي حيثيت
[سنواريو]سنڌي سماج ۾ ويڳن ڀائرن ۽ ڀيڻن جي رشتي کي انتهائي حساس پر اهم سمجهيو ويندو آهي.
- دوستي ۽ لڳاءُ: اڪثر ڏٺو ويو آهي ته ويڳا ڀائر ۽ ڀيڻون پاڻ ۾ سڳن ڀائرن وانگر دوستي ۽ محبت جو رشتو قائم ڪري وٺندا آهن.
- ثقافتي قدر: سنڌي ثقافت ۾ وڏي ڀاءُ کي پيءُ جي جاءِ ۽ ڀيڻ کي لڄ سمجهيو ويندو آهي، تنهنڪري ويڳي رشتي ۾ به اهي ئي اخلاقي قدر برقرار رکيا ويندا آهن.
قانوني ۽ مذهبي پهلو
[سنواريو]- محرميت: جيڪڏهن والدين جي پاڻ ۾ شادي ٿي وڃي ٿي، ته اهي ٻار هڪ ٻئي لاءِ محرم جي زمري ۾ اچن ٿا (جيڪڏهن انهن جي وچ ۾ رضاعت يا ٻيو ڪو رشتو نه هجي).
- ميراث: ويڳا ڀائر ۽ ڀيڻون هڪ ٻئي جي ملڪيت جا قانوني وارث نه هوندا آهن، ڇاڪاڻ ته وارثي رت جي رشتي تي ٻڌل هوندي آهي. تنهن هوندي به، والدين زندگي ۾ کين تحفي طور ڪجهه ڏيڻ چاهين ته ڏئي سگهن ٿا.
نفسياتي پهلو
[سنواريو]نئين خاندان ۾ هڪ ٻئي سان مطابقت پيدا ڪرڻ لاءِ ڪجهه وقت لڳندو آهي. نفسياتي ماهرن موجب، جيڪڏهن والدين جو رويو برابري وارو هجي، ته ويڳن ٻارن جي وچ ۾ رقابت بدران پيار ۽ تعاون جو جذبو پيدا ٿيندو آهي.