ويم
| ٻار جي پيدائش (Childbirth) | |
|---|---|
| Synonyms | ويم، پيدائش، ليبر اينڊ ڊليوري (Labour and delivery) |
| مھارت | Obstetrics (دايپڻو)، midwifery |
| خرابي | Obstructed labour (ويم ۾ رڪاوٽ)، postpartum bleeding (ويم کان پوءِ خون وهڻ)، eclampsia، postpartum infection، birth asphyxia |
| پرفارمنس | Vaginal delivery (نارمل ويم)، C-section (آپريشن)[1][2] |
| ڪارڻ | Pregnancy (حمل) |
| پرھيز | Birth control، elective abortion |
| ورجاء | 135 ملين (2015)[3] |
| موت | ساليانو 260,000 maternal deaths (2023)[4] |
ٻار جي پيدائش، جنهن کي ويم (Labour) پڻ چيو ويندو آهي، حمل جو اهو پڄاڻي وارو مرحلو آهي جتي هڪ يا وڌيڪ ٻار ماءُ جي پيٽ مان ٻاهر نڪرندا آهن. اها پيدائش اندام نهاني رستي (نارمل ويم) يا caesarean section (آپريشن) ذريعي ٿيندي آهي.[2] 2023 ۾ عالمي سطح تي اٽڪل 132 ملين ٻارن جي پيدائش ٿي. ترقي يافته ملڪن ۾ اڪثر پيدائشون اسپتالن ۾ ٿينديون آهن، جڏهن ته ترقي پذير ملڪن ۾ اڪثريت گهرن ۾ ٻار ڄڻيندي آهي.
طريقو (Method)
[سنواريو]نارمل ويم (Vaginal birth) پوري دنيا ۾ پيدائش جو سڀ کان عام طريقو آهي.[1] ويم جا ٽي مرحلا هوندا آهن:
- پهرين مرحلي ۾ ٻاريداني جو منهن کلي ويندو آهي.
- ٻئي مرحلي ۾ ٻار جي پيدائش ٿيندي آهي.
- ٽئين مرحلي ۾ placenta (ٻار جي ٿيلهي يا ول) ٻاهر نڪرندي آهي.
ويم جي پهرين مرحلي دوران پيٽ ۾ مروڙ (Contractions) وقت گذرڻ سان گڏ وڌيڪ شديد ۽ ويجها ٿيندا ويندا آهن.[5] ٻار جي پيدائش کان ترت پوءِ، صحت جا ادارا مشورو ڏيندا آهن ته ٻار کي ماءُ جي سيني تي رکيو وڃي (جنهن کي اسڪن-ٽو-اسڪن ڪانٽيڪٽ چيو ويندو آهي) ۽ گهٽ ۾ گهٽ هڪ کان ٻن ڪلاڪن تائين ڪو ٻيو عمل نه ڪيو وڃي جيستائين ٻار پهريون ڀيرو ماءُ جو کير نه پيئي.
ويم دوران تڪليف ۽ علامتون
[سنواريو]ويم جي سڀ کان وڏي علامت ٻاريداني ۾ بار بار ٿيندڙ شديد مروڙ آهن. اهي مروڙ ماهواري دوران ٿيندڙ تڪليف (Menstrual cramps) جهڙا پر تمام گهڻا شديد هوندا آهن. جڏهن ٻار جو مٿو نظر اچڻ لڳندو آهي (جنهن کي Crowning چئبو آهي)، ته ان وقت تمام گهڻي سڙک ۽ ڇڪ محسوس ٿيندي آهي.[6] هڪ ٻي اهم علامت پاڻي وهڻ (Water breaking) آهي. حمل دوران ٻار هڪ ٿيلهي ۾ هوندو آهي جنهن ۾ مائع (Amniotic fluid) هوندو آهي. ويم جي شروع ۾ اها ٿيلهي ڦاٽي پوندي آهي ۽ پاڻي وهي ايندو آهي. جيڪڏهن اها پاڻمرادو نه ڦاٽي ته ڊاڪٽر ان کي هڪ خاص طريقي (Amniotomy) ذريعي ڦاڙيندا آهن.
ويم جي تڪليف (Labour pain)
[سنواريو]ويم جي تڪليف جسماني طور تي ٻن قسمن جي هوندي آهي: هڪ جيڪا ٻاريداني جي ڇڪجڻ سان ٿيندي آهي ۽ ٻي جيڪا پيدائش جي رستي (Vagina) ۽ ان جي آسپاس جي عضون جي ڦاٽڻ يا ڇڪجڻ سبب ٿيندي آهي.[6] اسپتالن ۾ تڪليف گهٽائڻ لاءِ مختلف دوائون، گيس (Nitrous oxide) يا پٺيءَ ۾ انجيڪشن (spinal block) استعمال ڪيا ويندا آهن.
حوالا
[سنواريو]- 1 2 حوالي جي چڪ: Invalid
<ref>tag; no text was provided for refs namedMem2013 - 1 2 حوالي جي چڪ: Invalid
<ref>tag; no text was provided for refs namedMart2015 - ↑ حوالي جي چڪ: Invalid
<ref>tag; no text was provided for refs namedCIA2015 - ↑ حوالي جي چڪ: Invalid
<ref>tag; no text was provided for refs namedWHO2025 - ↑ حوالي جي چڪ: Invalid
<ref>tag; no text was provided for refs namedNIH2010 - 1 2 حوالي جي چڪ: Invalid
<ref>tag; no text was provided for refs named:11