ورانڊو
ورانڊو (Veranda يا verandah) هڪ ڇت وارو، کليل لنگهہ يا پورچ هوندو آهي، جيڪو عمارت جي ٻاهران جڙيل هوندو آهي.[1][2] ورانڊو اڪثر ڪري هڪ جهنگلي يا ريلنگ ذريعي اڌ بند ٿيل هوندو آهي ۽ اڪثر عمارت جي سامهون ۽ پاسن تائين پکڙيل هوندو آهي.[3] ماهرن ۾ هن لفظ جي هجي (spelling) تي اختلاف آهن. ڪنسائيز آڪسفورڊ انگلش ڊڪشنري "h" واري ورزن (verandah) کي هڪ قسم طور ڏئي ٿي، جڏهن تہ دي گارڊين اسٽائل گائيڊ موجب "veranda" لکڻ گهرجي.[4] آسٽريليا جي ميڪواري ڊڪشنري "verandah" کي ترجيح ڏئي ٿي.[5]
اصطلاح ۽ تاريخ (Etymology)
[سنواريو]لفظ "ورانڊو"، جيڪو برطانيہ ۽ فرانس ۾ استعمال ٿئي ٿو، انگريز ننڍي کنڊ (بنگالي: বারান্দা، هندي: बरामदा، اردو: برآمدہ) تان کڻي ويا هئا. اهو ممڪن آهي تہ هي لفظ فارسي ٻوليءَ جي لفظ "برآمد" مان نڪتو هجي جنھن جي معنيٰ آهي "ٻاهر نڪتل"، يعني اهڙو حصو جيڪو ڪمرن کان ٻاهر نڪتل هجي. جيتوڻيڪ هن لفظ جي صحيح اصل معلوم ناهي، پر ماهرن جو خيال آهي تہ اهو پورچوگيزن جي ذريعي ننڍي کنڊ ۾ آيو هوندو.[6] ننڍي کنڊ جي قديم تعميراتي فن واستو شاستر ۾ هن خصوصيت لاءِ "الندا" (Alinda) لفظ استعمال ڪيو ويو آهي.[7]
تعميراتي انداز
[سنواريو]آسٽريليا
[سنواريو]ورانڊو آسٽريليا جي تعميراتي فن جو هڪ نمايان حصو رهيو آهي ۽ 1850ع واري ڏهاڪي ۾ نوآبادياتي عمارتن ۾ عام ٿيو. "ڪئينزلينڊر" (Queenslander) گهرن جو هڪ اهڙو انداز آهي جيڪو گرم علائقن جي مناسبت سان ٺاهيو ويو آهي، جنھن جي سڀ کان وڏي سڃاڻپ ان جا وڏا ورانڊا آهن جيڪي ڪڏهن ڪڏهن سڄي گهر جي چؤڌاري هوندا آهن.
هندستان
[سنواريو]هندستان جي گرم ۽ خشڪ موسم ۾ ورانڊو هڪ قدرتي ضرورت آهي. گجرات ۾ ورانڊي کي "اوٽالا" ۽ هندي پٽي ۾ "الندا" چيو ويندو آهي. هي جڳھ رڳو ٿڌاڻ لاءِ نہ پر سماجي زندگيءَ جو مرڪز پڻ هوندي آهي جتي پاڙيسري گڏجي ڪچھري ڪندا آهن ۽ ٻار رانديون کيڏندا آهن.[8] ڏکڻ هندستان ۾ ان کي "ٿننائي" (thinnai) چيو وڃي ٿو.
آمريڪا
[سنواريو]نيو اورلينز، لوزيانا ۾ "ڪريول ٽائون هائوس" پنھنجي ورانڊن جي ڪري مشھور آهن. ايئر ڪنڊيشن جي ايجاد کان اڳ، آمريڪا جي ڏکڻ وارن علائقن ۾ اڪثر گهر ورانڊن سان گڏ ٺاهيا ويندا هئا تہ جيئن هوا جي گذر کي يقيني بڻائي سگهجي.
پڻ ڏسو
[سنواريو]حوالا
[سنواريو]- ↑ Poppeliers, John C. (1983). What Style is it?. New York: John Wiley & Sons. p. 106. ISBN 0-471-14434-7. https://archive.org/details/whatstyleisitgui00popp_0/page/106.
- ↑ "Glossary of Anglo-Indian words - Veranda". University of Chicago. Archived from the original on 2021-01-01. Retrieved 2015-07-08.
- ↑ Ching, Francis D.K. (1995). A Visual Dictionary of Architecture. New York: John Wiley and Sons. p. 25. ISBN 0-471-28451-3.
- ↑ "Guardian and Observer style guide: V". TheGuardian.com. Archived from the original on 2014-01-21. Retrieved 2016-12-18.
{{cite web}}: Text "Info" ignored (help); Text "the Guardian" ignored (help) The Guardian Style Guide - ↑ "Macquarie Dictionary". www.macquariedictionary.com.au. Archived from the original on 2024-02-21. Retrieved 2020-12-31.
- ↑ Burnell, A. C.; Yule, Henry (2018-10-24) (en ۾). Hobson-Jobson: Glossary of Colloquial Anglo-Indian Words And Phrases. Routledge. ISBN 978-1-136-60331-0. https://books.google.com/books?id=Mnl0DwAAQBAJ&dq=%22Veranda%22+etymology&pg=PR22.
- ↑ Chakrabarti, Vibhuti (11 January 2013) (en ۾). Indian Architectural Theory and Practice: Contemporary Uses of Vastu Vidya. Routledge. p. 156. ISBN 978-1-136-77882-7.
- ↑ "Traditional Pol Houses of Ahmedabad: An Overview".
خارجي لنڪس
[سنواريو] |
وڪيميڊيا ڪامنز ۾ ورانڊو سان لاڳاپيل ابلاغي مواد ڏسو. |
- Archnet discussion forum on Verandah آرڪائيو ڪيا ويا 2007-03-12 حوالو موجود آهي وي بيڪ مشين.