هيلي ڪاپٽر
هيلي ڪاپٽر (انگريزي: Helicopter) هڪ قسم جو هوائي جھاز آهي جيڪو گهمندڙ پرن (Rotors) جي مدد سان عمودي طور اڏامي ۽ لهي سگهي ٿو. ٻين مقرر پرن وارن جھازن جي برعڪس، هيلي ڪاپٽر کي ڊگهي رن وي جي ضرورت نہ هوندي آهي ۽ اهو محدود جڳھن تي بہ لھڻ ۽ اڏامڻ جي صلاحيت رکي ٿو.
هيلي ڪاپٽر جديد هوابازي جو اهم حصو آهن ۽ فوجي، امدادي، طبي، سروي ۽ ٽرانسپورٽ سميت ڪيترن ئي شعبن ۾ استعمال ٿين ٿا.
تاريخ
[سنواريو]هيليڪاپٽر جو تصور قديم زماني کان موجود رهيو آهي، پر عملي ترقي 20هين صدي ۾ ٿي. 1939ع ۾ روسي-آمريڪي انجنيئر اگور سڪورسڪي (Igor Sikorsky) پھريون ڪامياب جديد هيليڪاپٽر VS-300 تيار ڪيو، جنھن بعد جديد روٽرڪرافٽ ڊيزائن جي شروعات ٿي. ٻي عالمي جنگ کان پوءِ هيليڪاپٽر ٽيڪنالاجي ۾ وڏي ترقي ٿي.
جوڙجڪ
[سنواريو]هيليڪاپٽر عام طور تي هيٺين حصن تي مشتمل هوندو آهي:
- مکيہ روٽر (Main rotor) – لفٽ ۽ حرڪت لاءِ
- ٽيل روٽر (Tail rotor) – توازن ۽ رخ کي ڪنٽرول ڪرڻ لاءِ
- فيوزليج (Fuselage) – مرڪزي جسم
- لينڊنگ اسڪڊ يا گيئر – لھڻ لاءِ
- ڪاڪپٽ (Cockpit) – پائلٽ جي ڪنٽرول لاءِ
ڪم ڪرڻ جو اصول
[سنواريو]هيليڪاپٽر لفٽ پيدا ڪرڻ لاءِ تيزي سان گهمندڙ پرن استعمال ڪندو آهي. روٽر جي گردش هوا کي هيٺ ڌڪي لفٽ پيدا ڪري ٿي، جنھن سان جھاز عمودي اڏام ڪري ٿو. پائلٽ Collective ۽ Cyclic ڪنٽرول ذريعي اوچائي ۽ رخ تبديل ڪري سگهي ٿو.
قسم
[سنواريو]هيليڪاپٽر مختلف ڊيزائن ۽ مقصدن لاءِ ٺاهيا ويندا آهن:
فوجي هيليڪاپٽر
[سنواريو]- حملي لاءِ (Attack helicopters)
- ٽرانسپورٽ ۽ فوجي امداد
شھري هيليڪاپٽر
[سنواريو]- مسافر بردار
- هوائي ايمبولينس
- پوليس ۽ نگراني
خاص مقصد
[سنواريو]- ڳولا ۽ بچاءُ (Search and Rescue)
- باھ وسائڻ
- زرعي اسپري
استعمال
[سنواريو]هيليڪاپٽرن جا اهم استعمال:
- هنگامي طبي امداد
- فوجي ڪارروايون
- جبلن ۽ ڏورانهن علائقن ۾ رسائي
- سمنڊ ۾ ريسڪيو
- خبرن ۽ فلم سازي
فائدا
[سنواريو]- عمودي اڏام ۽ لينڊنگ
- هڪ هنڌ تي هوا ۾ بيھڻ (Hovering)
- محدود جڳھن ۾ آپريشن
نقصان
[سنواريو]- مقرر پرن وارن جھازن جي ڀيٽ ۾ گهٽ رفتار
- وڌيڪ تيل خرچ
- سار سنڀال پيچيده
حفاظت
[سنواريو]جديد هيليڪاپٽرن ۾ خودڪار استحڪام، GPS نيويگيشن ۽ ترقي يافتہ حفاظتي نظام شامل هوندا آهن، جيڪي پروازن کي وڌيڪ محفوظ بڻائين ٿا.