نمونيا
| نمونيا (Pneumonia) | |
|---|---|
| فائل:Pneumonia icon.png | |
| نمونيا دوران ڦڦڙن جي هوا واريون ٿيلهيون (Alveoli) متاثر ٿين ٿيون. | |
| مھارت | pulmonology، infectious diseases |
| آثار | کنگهه، بخار، سيني ۾ سور، ساهه کڻڻ ۾ تڪليف |
| خرابي | رت ۾ انفيڪشن (Sepsis)، ڦڦڙن ۾ پونءِ ڀرجڻ |
| ڪارڻ | بيڪٽيريا، وائرس، فنگس |
| پرھيز | ويڪسينيشن، هٿ ڌوئڻ، سگريٽ نوشي کان پرهيز |
| علاج | اينٽي بائيوٽڪس (بيڪٽيريا لاءِ)، آڪسيجن ٿراپي |
نمونيا (Pneumonia) ڦڦڙن جي هڪ ساڙ واري حالت آهي جيڪا بنيادي طور تي ڦڦڙن جي انهن ننڍڙين هوا وارين ٿيلهين کي متاثر ڪري ٿي جن کي ايلويولائي (Alveoli) چيو ويندو آهي. هن مرض جي شدت معمولي کان وٺي موتمار تائين ٿي سگهي ٿي.
علامتون ۽ تشخيص
[سنواريو]نمونيا جي عام علامٽن ۾ شامل آهن:
- ريشي واري يا خشڪ کنگهه.
- تيز بخار ۽ سيءُ لڳڻ.
- ساهه کڻڻ ۾ سخت تڪليف.
- سيني ۾ سور، جيڪو کنگهڻ يا گهرو ساهه کڻڻ سان وڌي ٿو.
ڊاڪٽر هن جي تشخيص لاءِ مريض جو جسماني معائنو ڪن ٿا ۽ تصديق لاءِ سيني جو ايڪسري (Chest X-ray) يا رت جا ٽيسٽ ڪرائين ٿا.
سبب ۽ ريسڪ فيڪٽرز
[سنواريو]نمونيا اڪثر ڪري بيڪٽيريا يا وائرس جي انفيڪشن سبب ٿيندي آهي. ڪجهه حالتن ۾ هي فنگس جي ڪري به ٿي سگهي ٿي. ڪجهه بيماريون نمونيا جو خطرو وڌائي ڇڏين ٿيون، جهڙوڪ:
- سگريٽ نوشي جي عادت.
- شوگر (Diabetes) ۽ دل جا مرض.
- دمي (Asthma) يا ڦڦڙن جون ٻيون پراڻيون بيماريون (COPD).
- ڪمزور مدافعتي نظام (جهڙوڪ HIV/AIDS جي مريضن ۾).
روڪٿام ۽ علاج
[سنواريو]نمونيا کان بچاءُ جا ڪجهه اهم طريقا هي آهن: 1. ويڪسينيشن: انفلونزا ۽ بيڪٽيريا (Streptococcus pneumoniae) جي خلاف ويڪسين موجود آهي. 2. صفائي: هٿن کي بار بار صابڻ سان ڌوئڻ. 3. علاج: جيڪڏهن نمونيا بيڪٽيريا جي ڪري آهي ته ان جو علاج اينٽي بائيوٽڪس (Antibiotics) ذريعي ڪيو ويندو آهي. سخت حالت ۾ مريض کي اسپتال ۾ داخل ڪري آڪسيجن ڏني ويندي آهي.
عالمي اثر
[سنواريو]هر سال دنيا ۾ تقريبن 450 ملين ماڻهو نمونيا جو شڪار ٿين ٿا، جنهن جي نتيجي ۾ اٽڪل 40 لک موت واقع ٿين ٿا. هي بيماري خاص طور تي ننڍڙن ٻارن، ٻڍڙن ۽ انهن ماڻهن لاءِ وڌيڪ خطرناڪ آهي جيڪي اڳ ئي ڪنهن پراڻي مرض ۾ مبتلا هجن.