نفسياتي تجزيو
سانچو:Psychoanalysis نفسياتي تجزيو (Psychoanalysis)[lower-roman 1] نظرين ۽ طريقن جو هڪ مجموعو آهي، جنهن جو مقصد لاشعور جي عملن ۽ انهن جو شعوري سوچ، جذبن ۽ رويي تي اثر ڳولڻ آهي. خوابن جي تعبير تي ٻڌل، نفسياتي تجزيو ذهني بيمارين جي علاج لاءِ هڪ گفتگو ذريعي علاج (talk therapy) جو طريقو پڻ آهي.[lower-roman 2] هي علم 1890ع واري ڏهاڪي جي شروعات ۾ سگمنڊ فرائيڊ پاران قائم ڪيو ويو، جيڪو ڊارون جي ارتقائي نظريي، اعصابي علم (neurology) جي دريافتن، ۽ پنهنجي مرشد جوزف بروئير جي ڪلينڪل تحقيق تي ٻڌل آهي.[1] فرائيڊ 1939ع ۾ پنهنجي وفات تائين نفسياتي تجزيي جي نظريي ۽ عمل کي سڌاريندو رهيو.
فرائيڊ جي ٻن شروعاتي ساٿين، الفريڊ ايڊلر ۽ ڪارل جنگ، جلد ئي پنهنجا الڳ طريقا ترتيب ڏنا (ترتيبوار انفرادي نفسيات ۽ تجزياتي نفسيات), جن بابت فرائيڊ جو چوڻ هو ته اهي نفسياتي تجزيي جا قسم نه آهن.[2] فرائيڊ جي وفات کان پوءِ، نيو-فرائيڊين مفڪرن جهڙوڪ ايريڪ فروم، ڪيرين هورني ۽ هيري اسٽيڪ سوليوان ڪجهه ذيلي شعبا قائم ڪيا.[3]
نفسياتي تجزيو شروع کان ئي هڪ تڪراري موضوع رهيو آهي. جيتوڻيڪ ڪجهه ثبوتن مان معلوم ٿئي ٿو ته نفسياتي تجزياتي علاج ڪجهه مخصوص بيمارين لاءِ اثرائتو ٿي سگهي ٿو، پر ان جي مجموعي اثرائتي اڃا تائين بحث هيٺ آهي. تنهن هوندي به، نفسيات ۽ نفسياتي طب (psychiatry) تي ان جو اثر غير متنازع آهي.
جائزو
[سنواريو]
فرائيڊ جي مرڪزي دعوائن مان هڪ اها آهي ته لاشعور جا مواد گهڻو ڪري اسان جي ادراڪ ۽ رويي کي طئي ڪندا آهن. فرائيڊ دريافت ڪيو ته ڪيتريون ئي جبلتون (drives) لاشعور ۾ دٻجي وڃن ٿيون، جنهن جو سبب ننڍپڻ جا ڏکوئيندڙ تجربا ٿي سگهن ٿا. انهن کي شعور ۾ آڻڻ جي ڪوشش دوران ذهن ۾ هڪ ’مزاحمت‘ (resistance) پيدا ٿيندي آهي. فرد پنهنجي دٻايل احساسن کي دفاعي حڪمت عملين (defense mechanisms) ذريعي لڪائڻ چاهيندو آهي. نفسياتي تجزيو ان ڪري تيار ڪيو ويو ته جيئن ذهني مونجهارن جي سببن کي واضح ڪيو وڃي ۽ ذهني صحت کي بحال ڪيو وڃي.[4] فرائيڊ پنهنجي علاج جي مقصد کي هن جملي ۾ بيان ڪيو: "جتي 'اِڊ' (id) هئي، اتي 'ايگو' (ego) کي هجڻ گهرجي."
ايديپس (Oedipus) جو اڀار
[سنواريو]
فرائيڊ پنهنجي نفسياتي ماڊل جي حياتياتي سائنسن، خاص طور تي ڊارون جي ارتقائي نظريي سان جوڙ تي تمام گهڻو زور ڏنو. هن پنهنجي ڪتاب ٽوٽم ۽ ٽيبو (Totem and Taboo) ۾ اها راءِ ڏني ته انساني تهذيب جي شروعات ان وقت ٿي جڏهن انسانن پنهنجي فطري جبلتن کي ضابطي ۾ آڻڻ لاءِ قانون ٺاهيا، جهڙوڪ زنا ۽ محرمات جي منع (prohibition of adultery and incest).
فرائيڊ جو اهو نظريو ته انسانن ۾ ’ايديپس ڪمپليڪس‘ (Oedipus complex) جي تاريخي شروعات ٿي، جنهن جي نتيجي ۾ مذهبي عقيدا ۽ سماجي قانون جڙيا، ان وقت جي سياسي ۽ سماجي حالتن کي سمجهڻ لاءِ هڪ اهم اوزار بڻيو. جيتوڻيڪ فرائيڊ جي ڪجهه مفروضن کي اڃا تائين جديد سائنسي تحقيق جي ضرورت آهي، پر هن جي ڏنل نظام انساني نفس کي سمجهڻ جا نوان دروازا کولي ڇڏيا آهن.
حوالا
[سنواريو]- ↑ Sulloway, Frank (1979). Freud, Biologist of the Mind: Beyond the Psychoanalytic Legend.
- ↑ Freud, Sigmund (1966). On the History of the Psycho-Analytic Movement. New York: W.W. Norton and Co.. p. 5.
- ↑ Birnbach, Martin. 1961. Neo-Freudian Social Philosophy. Stanford: Stanford University Press. p. 3.
- ↑ "Working against Dorian Gray: analysis and the old". J Anal Psychol 28 (1): 51–64. 1983. doi:. PMID 6826461. https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/j.1465-5922.1983.00051.x?sid=nlm%3Apubmed.
- ↑ يوناني ٻولي: ψυχή, psykhḗ, 'روح' ۽ ἀνάλυσις, análysis, 'تحقيق' مان ورتل
- ↑ "سڀئي نفسياتي تجزياتي نظريا هن خيال تي ٻڌل آهن ته لاشعوري سوچون ۽ جذبا ذهني ڪم ۾ مرڪزي حيثيت رکن ٿا." Milton, Jane, Caroline Polmear, and Julia Fabricius. 2011. A Short Introduction to Psychoanalysis. SAGE. p. 27.
<ref> آهن، پر لاڳاپيل ٽيگ <references group="lower-roman"/> نہ مليو