نصاب
تعليم ۾، نصاب (Curriculum) انهن تمام تجربن جو مجموعو هوندو آهي جيڪي هڪ تعليمي عمل دوران شاگرد کي حاصل ٿيندا آهن.[1][2] هي اصطلاح اڪثر ڪري هدايتن جي هڪ رٿيل ترتيب، يا استاد يا اسڪول جي تعليمي مقصدن جي حوالي سان شاگردن جي تجربن لاءِ استعمال ڪيو ويندو آهي. هڪ نصاب ۾ شاگردن جو تعليمي مواد، وسيلن ۽ تعليمي مقصدن جي حاصلات کي پرکڻ جي عملن سان رٿيل تعامل شامل ٿي سگهي ٿو.[3] نصاب کي ڪيترن ئي قسمن ۾ ورهايو ويو آهي: ظاهري (Explicit)، ضمني (Implicit)، خارج ٿيل (Excluded)، ۽ غير نصابي (Extracurricular).[4][5]
نصاب سختي سان معياري بڻيل ٿي سگهي ٿو يا ان ۾ استاد ۽ سکندڙ کي وڏي آزادي حاصل ٿي سگهي ٿي.[6] ڪيترن ئي ملڪن ۾ ابتدائي ۽ ثانوي تعليم لاءِ قومي نصاب موجود آهن، جهڙوڪ برطانيه جو قومي نصاب.
نالي جي بناوت (Etymology)
[سنواريو]
لفظ "ڪرِيڪيولم" (Curriculum) لاطيني ٻوليءَ مان نڪتل آهي، جنهن جي معنيٰ آهي "ريس" (دوڙ) يا "دوڙ جو رستو" (جيڪو وري فعل currere مان نڪتل آهي جنهن جي معنيٰ آهي "ڊوڙڻ").[7] تعليمي حوالي سان ان جو پهريون ڄاتل سڃاتل استعمال 1576ع ۾ پيرس يونيورسٽي جي پروفيسر پيٽرس رامس جي ڪم ۾ ملي ٿو.[8]
وصفون ۽ تشريحون
[سنواريو]نصاب جي ڪا هڪ وصف تعريف موجود ناهي.[9] مختلف ماهرن ان جون مختلف تشريحون ڪيون آهن:
- ظاهري نصاب (Explicit curriculum): اهي مضمون جيڪي پڙهايا وڃن ٿا، اسڪول جو مشن، ۽ اهي مهارتون جيڪي شاگردن کي سيکارڻ جو ارادو رکيو ويو هجي.
- ضمني نصاب (Implicit curriculum): اهي سبق جيڪي اسڪول جي ڪلچر، رويي ۽ اميدن مان پيدا ٿين ٿا، جن کي رٿيو نه ويو هجي.
- لڪيل نصاب (Hidden curriculum): اهي شيون جيڪي شاگرد اسڪول جي تنظيم ۽ ماحول مان سکن ٿا، پر اهي سرڪاري منصوبابنديءَ جو حصو نه هونديون آهن. هي اصطلاح فلپ ڊبليو جيڪسن سان منسوب ڪيو ويو آهي.[10]
- خارج ٿيل نصاب (Excluded/Null curriculum): اهي موضوع يا نقطا جيڪي عمدي طور نصاب مان ٻاهر رکيا ويا هجن.
ان کان علاوه غير نصابي سرگرميون (Extracurricular activities) جهڙوڪ رانديون، علمي ڪلبون، ۽ فنونِ لطيفه به شاگرد جي تعليمي تجربي کي مڪمل ڪرڻ ۾ مدد ڏين ٿيون.
تاريخي تصور
[سنواريو]نصاب ذريعي ثقافت جي منتقليءَ جو عمل قديم بابل جي دور کان موجود هو.[11] قديم رومي نصاب ۾ يوناني ۽ لاطيني مهارتن ۽ ڪلاسيڪل شاعريءَ تي زور ڏنو ويندو هو.
20 هين صدي جي شروعات ۾، نصاب کي رڳو "پڙهائي جي ڪورس" يا "سليبس" جي مترادف سمجهيو ويندو هو. جان فرينڪلن بوبيٽ 1918ع ۾ نصاب تي پهرين درسي ڪتاب ۾ چيو ته نصاب تجربن جو اهو سلسلو آهي جنهن مان گذري ٻار اهڙا بالغ بڻجن ٿا جن کي سماج ۾ ڪامياب ٿيڻ گهرجي.
جان ڊيوي (1859–1952) بوبيٽ سان ڪيترن ئي معاملن تي اختلاف ڪيو پر هن جو به اهو مڃڻ هو ته نصاب تجربن جي نشونما جو نالو آهي.[12] جديد دور جا محقق نصاب کي رڳو درسي ڪتابن تائين محدود نٿا رکن، پر ان ۾ شاگرد جي شخصيت جي اڏاوت ۽ سماجي ضرورتن کي به شامل ڪن ٿا.
حوالا
[سنواريو]- ↑ Kelly 2009, p. 13.
- ↑ Wiles, Jon (2008). Leading Curriculum Development. Corwin Press. p. 2. ISBN 9781412961417. https://books.google.com/books?id=rX--P1YUgI0C&pg=PA2.
- ↑ Adams, Kathy L.; Adams, Dale E. (2003). Urban Education: A Reference Handbook. ABC-CLIO. pp. 31–32. ISBN 9781576073629. https://archive.org/details/urbaneducationre0000adam.
- ↑ Kelly, A. V. (2009). The curriculum: Theory and practice (pp. 1–55). Newbury Park, CA: Sage.
- ↑ Braslavsky, C. (2003). The curriculum.
- ↑ Adams & Adams 2003, pp. 33–34.
- ↑ Oxford English Dictionary, "Curriculum," 152
- ↑ Hamilton, David (2014). Towards a Theory of Schooling. Routledge. p. 55. ISBN 9780415857086. https://books.google.com/books?id=wZTcAAAAQBAJ&pg=PA55.
- ↑ Wiles 2008, p. 2.
- ↑ Jackson, Philip (1986). Life in Classrooms. New York: Holt, Rinehart, and Winston. pp. 33–35. ISBN 0-8077-3034-3.
- ↑ Crisostomo, Jay (14 January 2019). Translation as Scholarship: Language, Writing, and Bilingual Education in Ancient Babylonia. Walter de Gruyter GmbH & Co KG. ISBN 9781501509759.
- ↑ حوالي جي چڪ: Invalid
<ref>tag; no text was provided for refs nameddeweychild