ناني
ناني (انگريزي: Maternal Grandmother) مان مراد اها عورت آهي، جيڪا ڪنهن فرد جي ماءُ جي ماءُ هجي. ناني خاندان جي بزرگ عورتن ۾ هڪ انتهائي معتبر ۽ شفقت وارو رشتو آهي، جيڪو ٻارن جي پرورش ۽ اخلاقي تربيت ۾ اهم ڪردار ادا ڪري ٿو.
اصطلاح ۽ لغت
[سنواريو]سنڌي ٻولي ۽ سنڌي ثقافت ۾ ماءُ جي ماءُ کي "ناني" چيو ويندو آهي. ناني جي مائٽن ۽ سندس گهر کي مجموعي طور تي ناڻاڻا چيو ويندو آهي. ٻارن لاءِ ناني جو گهر (ناڻاڻا) پيار، آزادي ۽ مهمان نوازي جو مرڪز هوندو آهي.
جينياتي ۽ قانوني حيثيت
[سنواريو]- جينياتي لاڳاپو: حياتياتي طور تي، ناني پنهنجي ڏوهٽي يا ڏوهٽيءَ سان تقريبن 25% جينز (DNA) شيئر ڪندي آهي. طبي لحاظ کان هن کي ٻئي درجي جو مٽ (Second-degree relative) چيو ويندو آهي.
- حضانتي حق: اسلامي قانون (فقه) ۾ ٻار جي پرورش يا حضانت (Custody) جي معاملي ۾ ماءُ کان پوءِ نانيءَ کي پهرين ترجيح ڏني ويندي آهي، ڇاڪاڻ ته نانيءَ کي ٻارن جي فطري گهرج ۽ محبت جو وڌيڪ تجربو هوندو آهي.
سماجي ۽ ثقافتي حيثيت
[سنواريو]سنڌي سماج ۾ نانيءَ جو ڪردار رڳو رشتي تائين محدود ناهي، پر هوءَ خانداني روايتن جي امين پڻ هوندي آهي.
- قصا ۽ ڪهاڻيون: نانيون اڪثر پنهنجي ڏوهٽن ۽ ڏوهٽين کي لوليون ڏيڻ، لوڪ ڪهاڻيون ۽ قصا ٻڌائڻ جي ڪري مشهور هونديون آهن.
- تربيت: ٻار جي ابتدائي زندگيءَ ۾ ناني جي شفقت سندس ذهني ۽ جذباتي واڌ ويجهه تي گهرا اثر وجهندي آهي.