نانو
نانو (انگريزي: Maternal Grandfather) مان مراد اھو شخص آھي جيڪو ڪنھن فرد جي ماءُ جو پيءُ ھجي. نانو خاندان جي "ٽين نسل" (Third Generation) جو اھم رڪن آھي ۽ ٻارن لاءِ اھو رشتو شفقت ۽ محبت جو مظهر ھوندو آھي.
اصطلاح ۽ لغت
[سنواريو]سنڌي ٻولي ۾ ماءُ جي پيءُ کي "نانو" چيو ويندو آھي، جڏهن ته ماءُ جي ماءُ کي ناني چيو ويندو آھي. ٻارن کي ناني جي گھر وارن مائٽن کي مجموعي طور تي ناڻاڻا چيو ويندو آھي.
جينياتي ۽ قانوني حيثيت
[سنواريو]- جينياتي لاڳاپو: حياتياتي طور تي، نانو پنھنجي ڏوھٽي يا ڏوھٽيءَ سان تقريبن 25% جينز (DNA) شيئر ڪندو آھي. طبي سائنس ۾ ھن کي ٻئي درجي جو مٽ (Second-degree relative) تسليم ڪيو ويندو آھي.
- وراثت: اسلامي قانون ۽ مختلف ملڪن جي قانونن ۾ ناني جي وراثت ۽ سرپرستي جا حق واضح ڪيل آھن. ڪجھ حالتن ۾، جيڪڏھن پيءُ موجود نه ھجي، ته نانو ٻارن جي ولي يا سرپرست جي حيثيت ۾ ڪم ڪري سگھي ٿو.
سماجي ۽ ثقافتي حيثيت
[سنواريو]سنڌي سماج ۾ ناني جو رشتو تمام گھڻي اھميت رکي ٿو. ٻار اڪثر پنھنجي موڪلن جو وقت ناڻاڻن (ناني جي گھر) گذارڻ پسند ڪندا آھن. نانو پنھنجي ڏوھٽن ۽ ڏوھٽين جي تربيت، کين قصا ڪھاڻيون ٻڌائڻ ۽ خانداني روايتن کان واقف ڪرڻ ۾ اھم ڪردار ادا ڪري ٿو.
سنڌي ادب ۽ لوڪ گيتن ۾ پڻ ناني ۽ ناڻاڻن جو ذڪر محبت سان ملي ٿو، جيڪو ٻار جي شخصيت جي واڌ ويجھ ۾ ھڪ اھم لڙھي آھي.