مواد ڏانھن هلو

ناميب ريگستان

کليل ڄاڻ چيڪلي، وڪيپيڊيا مان
Namib

An image of the Namib Desert by the MODIS instrument

Approximate boundaries of the Namib Desert
ڊيگھ 1٬600 km (990 mi)
ويڪر 50–160 km (31–99 mi)
خطو 160٬000 km2 (62٬000 sq mi)
جاگرافي
ملڪ Namibia, South Africa and Angola
متناسق 24°45′07″S 15°16′35″E / 24.75194°S 15.27639°E / -24.75194; 15.27639 
Rivers
يونيسڪو عالمي ثقافتي ورثو
سرڪاري نالو Namib Sand Sea
يونيسڪو عالمي ثقافتي ورثو Natural: vii, viii, ix, x
حوالو 1430
داخلا 2013 (37th سيشن)
ايراضي 3,077,700 ha
بفر زون 899,500 ha

ناميب (انگريزي:Namib; پرتگالي: Namibe)[1] ڏاکڻي آفريڪا ۾ هڪ ساحلي ريگستان آهي. وسيع تر تعريف موجب، ناميب ائٽلانٽڪ ساحلن سان گڏ انگولا، نميبيا ۽ اتر-اولهه ڏکڻ آفريڪا، ڏکڻ طرف انگولا ۾ ڪارنجامبا نديءَ کان وٺي، نميبيا ۽ اولهه ۾ اولفنٽس نديءَ، ڪيپ، ڏکڻ آفريڪا تائين، 2,000 ڪلوميٽر (1,200 ميل) کان وڌيڪ تي پکڙيل آهي.[2][3][4]

ناميب جو اتر وارو حصو، جيڪو انگولا-نميبيا جي سرحد کان 450 ڪلوميٽر (280 ميل) تائين پکڙيل آهي، ان کي موڪاميڊيس ريگستان (Moçâmedes Desert) سڏيو وڃي ٿو، جڏهن ته ان جو ڏاکڻو حصو پاڙيسري ڪالاهاري ريگستان تائين پهچي ٿو. ائٽلانٽڪ سامونڊي ڪناري کان اوڀر طرف، ناميب آهستي آهستي بلندي تي چڙهندو، 200 ڪلوميٽر (120 ميل) اندر اندر عظيم اسڪارپمينٽ جي پيرن تائين پهچي ٿو.[5] 2 ملي ميٽر (0.079 انچ) کان 200 ملي ميٽر (7.9 انچ) تائين سالياني ورهاڱي جي حد خشڪ علائقن ۾ آهي، جيڪا ناميب کي ڏاکڻي آفريڪا ۾ واحد حقيقي ريگستان بڻائي ٿو.[2][4][6] لڳ ڀڳ 55-80 ملين سالن تائين خشڪ يا نيم خشڪ حالتن کي برداشت ڪرڻ بعد، ناميب دنيا جو سڀ کان پراڻو ريگستان ٿي سگهي ٿو [7] ۽ دنيا جي ڪجهه خشڪ علائقن تي مشتمل آهي،[8] جنهن ۾ صرف اولهه ڏکڻ آمريڪا جو اٽاڪاما ريگستان آهي جيڪا هن کي عمر ۽ خشڪي جي معيارن لاءِ چيلينج ڪري سگهي ٿو.

ريگستاني ارضيات ساحل جي ويجهي واريءَ جي سمنڊن تي مشتمل آهي, جڏهن ته بجری جا ميدان ۽ ڇڙيل جبلن جا ٽڪرا وڌيڪ اندرئين پاسي واقع آهن. واريءَ جا ٽڪرا، جن مان ڪجهه 300 ميٽر (980 فوٽ) اوچا آهن ۽ 32 ڪلوميٽر (20 ميل) ڊگها آهن. اهي چين ۾ بدين جاران ريگستان جي ٽڪرن کان پوءِ دنيا ۾ ٻئي نمبر تي سڀ کان وڏا آهن.[9] ساحل تي گرمي پد مستحڪم آهي ۽ عام طور تي هر سال 9-20 °C (48-68 °F) جي وچ ۾ هوندو آهي. جڏهن ته وڌيڪ اندروني سطح تي گرمي پد متغير هوندو آهي. اونهاري جي ڏينهن جو گرمي پد 45 °C (113 °F) کان وڌيڪ ٿي سگهي ٿو. جڏهن ته راتيون منجهيل (freezing) ٿي سگهن ٿيون.[10] ڪوهيڙو جيڪو ٿڌي بينگويلا ڪرنٽ ۽ هيڊلي سيل مان گرم هوا جي ٽڪراءَ مان سمنڊ ڪناري پيدا ٿئي ٿو, هڪ ڪوهيڙي جو پٽو ٺاهين ٿا, جيڪو اڪثر ريگستان جي حصن کي ڍڪيندو آهي. ساحلي علائقا سال ۾ 180 ڏينهن کان وڌيڪ ٿلهي ڪوهيڙي جو تجربو ڪري سگهن ٿا. [11] [12] جڏهن ته اهو جهازن لاءِ هڪ وڏو خطرو ثابت ٿيو آهي. هڪ هزار کان وڌيڪ ملبا اسڪيلٽن ڪوسٽ کي گندو ڪن ٿا. اهو ريگستاني زندگي لاءِ نمي جو هڪ اهم ذريعو آهي.

ناميب تقريبن مڪمل طور تي انسانن کان خالي آهي. سواءِ ڪيترن ئي ننڍين آبادين ۽ مقامي چراگاهن جي گروهن جي. جن ۾ اتر ۾ اووهيمبا ۽ اوباتجيمبا هيرو ۽ مرڪزي علائقي ۾ ٽوپنار ناما شامل آهن.[13] پنهنجي قديمي هجڻ جي ڪري، ناميب شايد دنيا جي ڪنهن به ٻئي ريگستان جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ مقامي نسلن جو گهر هجي.[14] ريگستاني جهنگلي جيوت جو گهڻو حصو آرٿروپوڊس ۽ ٻيا ننڍا جانور آهن. جيڪي ٿوري پاڻيءَ تي رهن ٿا. جيتوڻيڪ وڏا جانور اترين علائقن ۾ رهن ٿا. ساحل جي ويجهو. ٿڌو سمنڊ جو پاڻي مڇي مارڻ جي وسيلن سان مالا مال آهي ۽ ڀوري فر سيل ۽ ساحلي پکين, جيڪي اسڪيلٽن ڪوسٽ جي شينهن لاءِ شڪار طور ڪم ڪن ٿا, جي آبادي کي سهارو ڏئي ٿو.[15] وڌيڪ اندروني, ناميب-نوڪلفٽ نيشنل پارڪ جبل زيبرا ۽ ٻين وڏن ٿلهي جانورن جي آبادي کي سهارو ڏئي ٿو. اسڪيلٽن ڪوسٽ جي ويجهو وڌيڪ اتر ۾ شينهن، هاٿي ۽ گينڊا ملي سگهن ٿا. جيتوڻيڪ ٻاهريون ناميب گهڻو ڪري ٻوٽن کان خالي آهي, ساحلي علائقن ۾ لائڪن ۽ سوڪليٽ مليا آهن, جڏهن ته گھاس، ٻوٽا ۽ عارضي ٻوٽا اسڪارپمينٽ جي ويجهو وڌندا آهن. ڪيترن ئي قسمن جا وڻ پڻ انتهائي خشڪ آبهوا ۾ زنده رهڻ جي قابل آهن.[16]

پڻ ڏسو

[سنواريو]

حوالا

[سنواريو]
  1. ↑ "Namib Desert", Lexico UK English Dictionary, Oxford University Press, اصل کان 29 جولاءِ 2022 تي آرڪائيو ٿيل۔
  2. 1 2 Goudie, Andrew (2010). "Chapter 17: Namib Sand Sea: Large Dunes in an Ancient Desert". in Migoń, Piotr. Geomorphological Landscapes of the World. New York, NY: Springer. pp. 163–169. ISBN 978-90-481-3054-2. https://books.google.com/books?id=-TI55urJYyEC&q=Geomorphological%20Landscapes%20of%20the%20World&pg=PR2.
  3. ↑ Stone, A. E. C. (2013-06-01). "Age and dynamics of the Namib Sand Sea: A review of chronological evidence and possible landscape development models". Journal of African Earth Sciences 82: 70–87. doi:10.1016/j.jafrearsci.2013.02.003. ISSN 1464-343X. Bibcode: 2013JAfES..82...70S.
  4. 1 2 Gates, Henry Louis; Appiah, Kwame Anthony, eds (2010). Encyclopedia of Africa. 2. Oxford: Oxford University Press. p. 213. ISBN 978-0-19-533770-9.
  5. ↑ Goudie, Andrew (2010). "Chapter 17: Namib Sand Sea: Large Dunes in an Ancient Desert". in Migoń, Piotr. Geomorphological Landscapes of the World. New York, NY: Springer. pp. 163–169. ISBN 978-90-481-3054-2. https://books.google.com/books?id=-TI55urJYyEC&q=Geomorphological%20Landscapes%20of%20the%20World&pg=PR2.
  6. ↑ Spriggs, Amy, "Namib desert (AT1315)", Wild World, World Wildlife Fund, حاصل ڪيل 11 December 2011۔
  7. ↑ Goudie, Andrew (2010). "Chapter 17: Namib Sand Sea: Large Dunes in an Ancient Desert". in Migoń, Piotr. Geomorphological Landscapes of the World. New York, NY: Springer. pp. 163–169. ISBN 978-90-481-3054-2. https://books.google.com/books?id=-TI55urJYyEC&q=Geomorphological%20Landscapes%20of%20the%20World&pg=PR2.
  8. ↑ Goudie, Andrew (2010). "Chapter 17: Namib Sand Sea: Large Dunes in an Ancient Desert". in Migoń, Piotr. Geomorphological Landscapes of the World. New York, NY: Springer. pp. 163–169. ISBN 978-90-481-3054-2. https://books.google.com/books?id=-TI55urJYyEC&q=Geomorphological%20Landscapes%20of%20the%20World&pg=PR2.
  9. ↑ Goudie, Andrew (2010). "Chapter 17: Namib Sand Sea: Large Dunes in an Ancient Desert". in Migoń, Piotr. Geomorphological Landscapes of the World. New York, NY: Springer. pp. 163–169. ISBN 978-90-481-3054-2. https://books.google.com/books?id=-TI55urJYyEC&q=Geomorphological%20Landscapes%20of%20the%20World&pg=PR2.
  10. ↑ Nicholson, Sharon E. (2011). Dryland Climatology. Cambridge: Cambridge University Press. pp. 385–388. ISBN 978-0-521-51649-5. https://books.google.com/books?id=fqussIGJ0NcC&pg=PA388. Retrieved 13 December 2011.
  11. ↑ Goudie, Andrew (2010). "Chapter 17: Namib Sand Sea: Large Dunes in an Ancient Desert". in Migoń, Piotr. Geomorphological Landscapes of the World. New York, NY: Springer. pp. 163–169. ISBN 978-90-481-3054-2. https://books.google.com/books?id=-TI55urJYyEC&q=Geomorphological%20Landscapes%20of%20the%20World&pg=PR2.
  12. ↑ Spriggs, Amy, "Namib desert (AT1315)", Wild World, World Wildlife Fund, حاصل ڪيل 11 December 2011۔
  13. ↑ Gates, Henry Louis; Appiah, Kwame Anthony, eds (2010). Encyclopedia of Africa. 2. Oxford: Oxford University Press. p. 213. ISBN 978-0-19-533770-9.
  14. ↑ Nicholson, Sharon E. (2011). Dryland Climatology. Cambridge: Cambridge University Press. pp. 385–388. ISBN 978-0-521-51649-5. https://books.google.com/books?id=fqussIGJ0NcC&pg=PA388. Retrieved 13 December 2011.
  15. ↑ Nicholson, Sharon E. (2011). Dryland Climatology. Cambridge: Cambridge University Press. pp. 385–388. ISBN 978-0-521-51649-5. https://books.google.com/books?id=fqussIGJ0NcC&pg=PA388. Retrieved 13 December 2011.
  16. ↑ Nicholson, Sharon E. (2011). Dryland Climatology. Cambridge: Cambridge University Press. pp. 385–388. ISBN 978-0-521-51649-5. https://books.google.com/books?id=fqussIGJ0NcC&pg=PA388. Retrieved 13 December 2011.

ٻاهريان ڳنڍڻا

[سنواريو]
"https://sd.wikipedia.org/w/index.php?title=ناميب_ريگستان&oldid=352358" تان ورتل