مڇين جو لڏپلاڻ

مڇين ۽ ٻين لڏپلاڻ ڪندڙ جانورن کي دريائن ۾ سفر ڪرڻ جي اجازت ڏيڻ، صحتمند مڇين جي آبادي کي برقرار رکڻ ۾ مدد ڪري سگهي ٿو.

مڇين جي لڏپلاڻ (Fish migration) هڪ علائقي يا پاڻي جي جسم کان ٻئي علائقي ڏانهن مڇين پاران وڏي پيماني تي منتقلي آهي. مڇين جا ڪيترائي قسم باقاعده بنيادن تي، روزانو کان ساليانو يا ان کان وڌيڪ وقت جي پيماني تي ۽ ڪجهه ميٽرن کان هزارين ڪلوميٽرن جي فاصلي تي لڏپلاڻ ڪن ٿا۔ اهڙا لڏپلاڻ عام طور تي بهتر کاڌ خوراڪ يا پيدائش لاءِ ڪيا ويندا آهن، پر ٻين حالتن ۾ سبب واضح نه آهن.^[1]

مڇين جي لڏپلاڻ ۾ مڇين جي گروهن جي نقل حرڪت شامل آهي، جيڪي هڪ پيماني تي ۽ مدت تي، عام روزاني سرگرمين دوران پيدا ٿين ٿيون.^[2] ڪجهه خاص قسم جي لڏپلاڻون کاري پاڻي کان مٺي پاڻي طرفان لڏپلاڻ ڪندڙ يعني ايناڊرومس (Anadromous) آهن. جنهن ۾ بالغ مڇيون جيڪا سمنڊ ۾ رهنديون آھن ۽ تازي پاڻيءَ ۾ اٻڻ لاءِ هجرت ڪن ٿيون ۽ ڪيٽڊرومس (Ketadromous) جنهن ۾ بالغ مڇي تازي پاڻيءَ ۾ رهيي ٿي ۽ اٻڻ لاءِ لوڻ واري پاڻيءَ طرفان لڏپلاڻ ڪنديون آهن.^[3]

سامونڊي چاري جون مڇيون اڪثر ڪري پنهنجي اٻڻ جي وچ ۾ وڏيون هجرتون ڪن ٿيون. کاڌ خوراڪ ۽ نرسري جي ميدانن ۾ انهن جون حرڪتون سامونڊي وهڪرن سان ۽ سال جي مختلف وقتن تي مختلف علائقن ۾ کاڌي جي دستيابي سان لاڳاپيل آهن. لڏپلاڻ جون نقل حرڪت جزوي طور تي ان حقيقت سان ڳنڍيل ٿي سگهن ٿيون ته مڇي پنهنجي اولاد کي سڃاڻي نه ٿي سگهندي آهن ۽ هن طريقي سان حرڪت ڪرڻ پاڻ پنهنجي نسل کي خوراڪ بڻائڻ (Cannibalism) سان بچائي ٿو. ڪجهه نسلن کي سمنڊ جي قانون تي گڏيل قومن جي ڪنوينشن پاران انتهائي لڏپلاڻ ڪندڙ نسلن جي طور تي بيان ڪيو ويو آهي. اهي وڏيون پيلاجڪ مڇيون آهن، جيڪي مختلف قومن جي خاص اقتصادي علائقن مان اندر ۽ ٻاهر منتقل ٿين ٿيون ۽ اهي ٻين مڇين کان معاهدي ۾ مختلف طور تي ڍڪيل آهن.

سالمن ۽ پٽي ٿيل باس مڇيون مشهور ايناڊرومس آهن ۽ تازي پاڻيءَ جون "ايل مڇيون" ڪيٽڊرومس آهن جيڪيون وڏي لڏپلاڻ ڪن ٿيون. بُل شارڪ هڪ يوري هئلائن (Euryhaline) نوع آهي. جيڪا پنهنجي مرضي سان تازي پاڻيءَ کان لوڻ واري پاڻيءَ ڏانهن منتقل ٿئي ٿي ۽ ڪيتريون ئي سامونڊي مڇيون هڪ عمودي لڏپلاڻ ڪن ٿيون يعني رات جو کاڌ خوراڪ لاءِ مٿاڇري تي اڀرن ٿيون ۽ ڏينهن جو سمنڊ جي هيٺين پرتن ۾ ٻڏي وڃن ٿيون. ڪجهه مڇيون، جهڙوڪ ٽونا مڇي سال جي مختلف وقتن تي، گرميء پد جي درجي بندي جي پٺيان اتر ۽ ڏکڻ ڏانهن منتقل ٿين ٿيون. سڀ کان ڊگهي تازي پاڻيءَ جي لڏپلاڻ واري مڇي، ڊوراڊا ڪيٽ فش آهي، جيڪا ايميزون نديءَ کان 5,500 ڪلوميٽر (3,400 ميل) مٿيان طرفان سفر ڪري ٿي.^[4] لڏپلاڻ جا اها نمونا مڇي جي شڪار جي صنعت لاءِ تمام گهڻي دلچسپي رکن ٿا. تازي پاڻيءَ ۾ مڇين جي نقل حرڪت پڻ ٿينديون آهن. اڪثر مڇيون آنا ڏيڻ لاءِ دريائن مان مٿان ڏانهن ترنديون آهن ۽ اها روايتي نقل حرڪت ڊيمن جي تعمير سان تيزي سان خراب ٿي رهيي آھي.

درجه بندي

چارو مڇي:

تمام گهڻي لڏپلاڻ ڪندڙ نوعون

ٻيا مثال

تاريخي استحصال

مائيڪسو وائرس نسلون

پڻ ڏسو

حوالا

↑ McDermott, Amy (2025-05-21). "Where do fish go and why? For many species, nobody knows". Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America 122 (21). doi:10.1073/PNAS.2510827122. PMC 12130897. https://www.wikidata.org/wiki/Q134591927.
↑ Dingle, Hugh and Drake, V. Alistair (2007) "What Is Migration?". BioScience, 57(2):113–121. سانچو:Doi
↑ Dingle, Hugh and Drake, V. Alistair (2007) "What Is Migration?". BioScience, 57(2):113–121. سانچو:Doi
↑ Barthem, Ronaldo B.; Goulding, Michael; Leite, Rosseval G.; Cañas, Carlos; Forsberg, Bruce; Venticinque, Eduardo; Petry, Paulo; Ribeiro, Mauro L. de B. et al. (2016). "Goliath catfish spawning in the far western Amazon confirmed by the distribution of mature adults, drifting larvae and migrating juveniles". Scientific Reports 7 (1). doi:10.1038/srep41784. PMID 28165499.

ٻاهريان ڳنڍڻا

وڪيميڊيا العام تي مڇين جي لڏپلاڻ بابت زمرا

گڏيل قومون: لڏپلاڻ ڪندڙ نسلن تي ڪنوينشن جو تعارف
لڏپلاڻ ڪندڙ اتر سمنڊ - اتر سمنڊ واري علائقي ۾ مڇي جي لڏپلاڻ جي مسئلن کي حل ڪرڻ تي بين الاقوامي منصوبو
مڇي جي لڏپلاڻ جو نيٽ ورڪ - مڇي جي لڏپلاڻ جي موضوع تي ڪم ڪندڙ ماهرن جو عالمي نيٽ ورڪ

[1] McDermott, Amy (2025-05-21). "Where do fish go and why? For many species, nobody knows". Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America 122 (21). doi:10.1073/PNAS.2510827122. PMC 12130897. https://www.wikidata.org/wiki/Q134591927.

[2] Dingle, Hugh and Drake, V. Alistair (2007) "What Is Migration?". BioScience, 57(2):113–121. سانچو:Doi

[3] Dingle, Hugh and Drake, V. Alistair (2007) "What Is Migration?". BioScience, 57(2):113–121. سانچو:Doi

[4] Barthem, Ronaldo B.; Goulding, Michael; Leite, Rosseval G.; Cañas, Carlos; Forsberg, Bruce; Venticinque, Eduardo; Petry, Paulo; Ribeiro, Mauro L. de B. et al. (2016). "Goliath catfish spawning in the far western Amazon confirmed by the distribution of mature adults, drifting larvae and migrating juveniles". Scientific Reports 7 (1). doi:10.1038/srep41784. PMID 28165499.

[1]

[2]

[3]

[4]