ميرو خان
ميرو خان ميروخان | |
|---|---|
  ميرو خان سنڌ ۽ پاڪستان ۾ مقام  ميرو خان ميرو خان (پاڪستان) | |
| Coordinates: 27°45′35″N 68°05′30″E / 27.75972°N 68.09167°E | |
| ملڪ |  پاڪستان |
| صوبو | سنڌ |
| ڊويزن | لاڙڪاڻو ڊويزن |
| ضلعو | قمبر شهدادڪوٽ ضلعو |
| تعلقو | ميرو خان تعلقو |
| مقامي حڪومت | ٽائون ڪميٽي |
| حڪومت | |
| • طرز | ٽائون ڪميٽي |
| آبادي (2023ع)[1] | |
| • ڪل | 20,428 |
| • ڪثافت | auto في چورس ڪلوميٽر |
| وقتي علائقو | UTC+5 (پاڪستان جو معياري وقت) |
| پوسٽل ڪوڊ | 77270 |
| ڊائلنگ ڪوڍ | 074 |
ميرو خان سنڌ جي قمبر شهدادڪوٽ ضلعي جي ميرو خان تعلقي جو انتظامي صدر مقام ۽ هڪ ٽائون ڪميٽي آهي. شهر اتر اولهه سنڌ جي زرعي ميداني علائقي ۾ واقع آهي ۽ روڊن وسيلي قمبر، شهدادڪوٽ، سجاول جوڻيجو، رتوديرو ۽ لاڙڪاڻو سان ڳنڍيل آهي.
2023ع جي پاڪستاني آدمشماريءَ موجب ميرو خان ٽائون ڪميٽي جي آبادي 20,428 هئي، جنهن ۾ 10,669 مرد، 9,758 عورتون ۽ هڪ ٽئين جنس سان تعلق رکندڙ فرد شامل هو.[1] 2017ع ۾ شهر جي آبادي 21,270 هئي، تنهنڪري ڇهن سالن دوران آباديءَ ۾ 842 ماڻهن جي گهٽتائي ٿي ۽ سراسري سالياني واڌ جي شرح −0.67 سيڪڙو رهي.[1]
نالو
[سنواريو]سنڌيءَ ۾ شهر جو نالو ميرو خان يا گڏيل صورت ۾ ميروخان لکيو وڃي ٿو، جڏهن ته سرڪاري انگريزي رڪارڊ ۾ Miro Khan ۽ Mirokhan ٻئي صورتون ملن ٿيون.
پاڪستان پوسٽ جي سرڪاري پوسٽ ڪوڊ ڊائريڪٽري ۾ هن شهر کي Miro Kahn جي املا سان درج ڪيو ويو آهي ۽ پوسٽل ڪوڊ 77270 ڄاڻايو ويو آهي.[2]
تاريخ
[سنواريو]ميرو خان جي جديد انتظامي اهميت برطانوي دور جي شروعاتي ويهين صديءَ سان ڳنڍيل آهي. 1919ع جي لاڙڪاڻو ضلعي بابت سرڪاري گزيٽيئر موجب 1911ع ۾ ميرو خان کي نئين ٺهيل تعلقي جو صدر مقام بڻايو ويو. نئون تعلقو قائم ڪرڻ وقت رتوديرو، لاڙڪاڻو ۽ قمبر وارن پراڻن انتظامي علائقن مان ديهون شامل ڪيون ويون.[3]
ان وقت ميرو خان هڪ ننڍڙي وسندي هئي. تعلقي جو صدر مقام بڻجڻ کان پوءِ مختيارڪار آفيس، پوليس، روينيو ۽ ٻين انتظامي ادارن جي قيام سان شهر آهستي آهستي وڌيو.[3]
ڪجهه بعد وارن ماخذن ۾ 1915ع کي ميرو خان تعلقي جي قيام جو سال لکيو ويو آهي، پر تاريخي رڪارڊ مان ظاهر ٿئي ٿو ته 1915–16ع ۾ پوليس اسٽيشن ۽ ٻين عمارتن جي تعمير ٿي، جڏهن ته تعلقي جي انتظامي قيام جو عمل 1911ع سان لاڳاپيل هو.
ضلعي جي تبديلي
[سنواريو]2004ع تائين ميرو خان لاڙڪاڻي ضلعي جو حصو هو. ڊسمبر 2004ع ۾ قمبر شهدادڪوٽ ضلعو قائم ٿيڻ کان پوءِ شهر ۽ تعلقو نئين ضلعي ۾ شامل ڪيا ويا.
ان وقت ميرو خان تعلقو موجوده حدن کان وڏو هو؛ بعد ۾ ان جي ڪجهه حصن کي الڳ ڪري سجاول جوڻيجو تعلقو قائم ڪيو ويو.
جاگرافي
[سنواريو]ميرو خان لڳ ڀڳ 27°45′35″ اتر ويڪرائي ڦاڪ ۽ 68°05′30″ اوڀر ڊگھائي ڦاڪ تي واقع آهي. شهر جي اوچائي سمنڊ جي سطح کان لڳ ڀڳ 55 ميٽر آهي.[4]
ميرو خان لاڙڪاڻو کان لڳ ڀڳ 27 ڪلوميٽر اتر اولهه طرف واقع آهي. شهر جي ڀرپاسي زرعي زمينون، واهه، واٽر ڪورس ۽ ڳوٺاڻيون آباديون آهن.
ميرو خان جي ويجهن آبادين ۾ ڀنڀو خان چانڊيو، ٺارو واڍو، ڊرٻ چانڊيو، علي شير گوپانگ، ڪرم علي گوپانگ، ٻوٿي ۽ بهرام سميت ٻيا ڳوٺ ۽ قصبا شامل آهن.
موسم
[سنواريو]ميرو خان اتر اولهه سنڌ جي گرم ۽ خشڪ ميداني آبهوا واري علائقي ۾ اچي ٿو. اونهاري ۾ گرمي شديد هوندي آهي ۽ مئي کان جولاءِ تائين ڀرپاسي واري لاڙڪاڻي ۽ قمبر شهدادڪوٽ خطي ۾ گرمي پد 50 ڊگري سينٽي گريڊ جي ويجهو يا ان کان مٿي پهچڻ جا واقعا رڪارڊ ٿيا آهن.[5]
مون سون جون برساتون عام طور جولاءِ کان سيپٽمبر تائين ٿين ٿيون. غير معمولي برساتن دوران شهر ۽ ڀرپاسي جي هيٺاهين زرعي علائقن کي پاڻي بيهڻ ۽ ٻوڏ جو خطرو رهي ٿو.
آبادي
[سنواريو]2017ع جي آدمشماريءَ ۾ ميرو خان ٽائون ڪميٽي جي آبادي 21,270 هئي. 2023ع ۾ اها 20,428 ٿي وئي.[6][1]
| آدمشماري | ڪل آبادي | مرد | عورتون | سالياني واڌ |
|---|---|---|---|---|
| 2017ع | 21,270 | — | — | — |
| 2023ع | 20,428 | 10,669 | 9,758 | −0.67٪ |
ذريعو: پاڪستان شماريات بيورو.[6][1]
2023ع ۾ شهر جي سراسري گهريلو جسامت 5.98 ماڻهو في گهر هئي.[1]
خواندگي
[سنواريو]2023ع جي آدمشماريءَ موجب ميرو خان ٽائون ڪميٽي ۾ 10 سال يا ان کان وڌيڪ عمر واري آباديءَ جي مجموعي خواندگي شرح 54.20 سيڪڙو هئي. مردن ۾ اها 65.45 سيڪڙو ۽ عورتن ۾ 42.18 سيڪڙو هئي.[7]
| زمرو | شرح |
|---|---|
| مجموعي | 54.20٪ |
| مرد | 65.45٪ |
| عورتون | 42.18٪ |
ذريعو: پاڪستان شماريات بيورو.[7]
2023ع ۾ شهر اندر 1,772 مرد ۽ 1,381 عورتون پرائمري مڪمل ڪيل پر مئٽرڪ کان هيٺ تعليم رکندڙ درج ٿيا، جڏهن ته 1,519 مرد ۽ 741 عورتون مئٽرڪ يا ان کان مٿي پر ڊگري کان هيٺ تعليم رکندڙ هيون. 734 مرد ۽ 233 عورتون ڊگري يا ان کان مٿي تعليم رکندڙ درج ٿيا.[7]
رهائش ۽ بنيادي سهولتون
[سنواريو]2023ع جي آدمشماريءَ موجب ميرو خان ٽائون ڪميٽي ۾ 3,415 گهر هئا. انهن مان 1,771 پڪا، 779 نيم پڪا ۽ 865 ڪچا گهر هئا.[8]
| ڪل گهر | پڪا | نيم پڪا | ڪچا | پيئڻ جو پاڻي | بجلي | گئس | باورچی خانو | غسل خانو | بيت الخلا |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 3,415 | 1,771 | 779 | 865 | 1,621 | 2,693 | 2,184 | 1,823 | 1,871 | 1,885 |
ذريعو: پاڪستان شماريات بيورو.[8]
2017ع ۾ شهر ۾ 3,626 گهر هئا، جن مان 2,098 پڪا، 807 نيم پڪا ۽ 721 ڪچا هئا.[6]
مقامي حڪومت
[سنواريو]ميرو خان شهري مڪاني حڪومت جي نظام ۾ ٽائون ڪميٽي ميرو خان طور درج آهي. سنڌ حڪومت جي لوڪل گورنمينٽ کاتي جي سرڪاري نوٽيفڪيشنن ۽ سنڌ پبلڪ پروڪيورمينٽ ريگيوليٽري اٿارٽي جي رڪارڊ ۾ ميرو خان ٽائون ڪميٽي الڳ شهري مڪاني ادارو طور موجود آهي.[9]
اليڪشن ڪميشن آف پاڪستان جي موجوده مڪاني حڪومت واري رڪارڊ ۾ پڻ ٽي سي ميرو خان الڳ چونڊ اڪائي طور درج آهي.[10]
تعليم
[سنواريو]ميرو خان شهر ڀرپاسي جي ڳوٺاڻن علائقن لاءِ ثانوي تعليم جو اهم مرڪز آهي.
سنڌ اسڪول ايجوڪيشن ۽ لٽريسي کاتي جي سرڪاري رڪارڊ ۾ گورنمينٽ بوائز هاءِ اسڪول ميرو خان فعال سرڪاري اداري طور درج آهي.[11]
ساڳئي کاتي جي جديد ملازمن واري رڪارڊ ۾ گورنمينٽ گرلز هائير سيڪنڊري اسڪول ميرو خان پڻ موجود آهي.[12]
سنڌ حڪومت جي 2025–26ع واري بجيٽ ۾ گورنمينٽ گرلز پرائمري اسڪول ميرو خان لاءِ پڻ الڳ سرڪاري بجيٽ اسڪيم موجود آهي.[13]
ضلعي جي 2023–24ع واري سالياني اسڪول آدمشماري موجب ميرو خان تعلقي جي 90.8 سيڪڙو سرڪاري اسڪولن وٽ عمارت، 53 سيڪڙو وٽ بائونڊري وال، 73 سيڪڙو وٽ بيت الخلا، 23 سيڪڙو وٽ بجلي ۽ 52 سيڪڙو وٽ پيئڻ جي پاڻي جي سهولت هئي.[14]
صحت
[سنواريو]ميرو خان ۾ تعلقه اسپتال ميرو خان واقع آهي. سنڌ صحت کاتي جي ليڊي هيلٿ ورڪرز مانيٽرنگ نظام ۾ هن اسپتال کي باقاعدي صحت مرڪز طور درج ڪيو ويو آهي.[15]
سنڌ حڪومت جي پبلڪ پروڪيورمينٽ رڪارڊ ۾ پڻ 2012ع، 2013ع ۽ 2014ع دوران تعلقه اسپتال ميرو خان، ضلعو قمبر شهدادڪوٽ جي نالي سان سرڪاري خريداري ۽ انتظامي رڪارڊ موجود آهي.[16]
ميان حامد الله حضوري جي درگاهه
[سنواريو]ميرو خان جي سڀ کان اهم مذهبي ماڳن مان هڪ ميان حامد الله حضوري جي درگاهه آهي. سندس قديم مسجد، مقبرو ۽ ڀرپاسي وارو قبرستان شهر جي تاريخي مذهبي ورثي جو حصو آهن.
2004ع ۾ سنڌ حڪومت طرفان سنڌ اسيمبليءَ کي ڏنل جواب موجب حضرت ميان حامد الله حضوري، ميرو خان جي درگاهه سرڪاري اوقاف کاتي جي ملڪيت نه هئي، پر ان جي صدي پراڻي مسجد ۽ قبرستان جي مرمت ۽ تحفظ جي ضرورت هئي. ان لاءِ 1995ع ۾ 1.335 ملين رپين جي بحاليءَ واري اسڪيم منظور ڪئي وئي هئي.[17]
تاريخي تحقيق موجب حامد حضوري جي مسجد 19هين صديءَ جي پهرئين اڌ سان لاڳاپيل آهي ۽ ان جو ذڪر قمبر، شهدادڪوٽ ۽ ميرو خان جي تاريخي عمارتن بابت تحقيق ۾ پڻ ٿيل آهي.[18]
معيشت
[سنواريو]ميرو خان جي معاشي زندگي شهر جي چوڌاري موجود زرخيز زرعي زمينن سان ڳنڍيل آهي. ڀرپاسي ۾ خاص طور چانور ۽ ڪڻڪ پوکيا وڃن ٿا، جڏهن ته موسمي ڀاڄيون، ميوا ۽ چارا پڻ پيدا ٿين ٿا.
شهر ڀرپاسي جي ڳوٺاڻن آبادين لاءِ زرعي جنس، روزمرهه جي سامان، ڀاڻ، ٻج، زرعي اوزارن ۽ ٻين شين جي مقامي بازار طور ڪم ڪري ٿو.
ميرو خان ۽ سڄو قمبر شهدادڪوٽ ضلعو سنڌ جي چانورن پيدا ڪندڙ اهم علائقن مان آهي. زرعي پيداوار سان لاڳاپيل رائيس ملون ۽ اناج جي واپار جا ڪاروبار مقامي معيشت ۾ اهم ڪردار ادا ڪن ٿا.
آمدرفت
[سنواريو]ميرو خان سڌي رستي وسيلي قمبر، شهدادڪوٽ، سجاول جوڻيجو، رتوديرو ۽ لاڙڪاڻو سان ڳنڍيل آهي. شهر ضلعي جي وچئين زرعي پٽيءَ لاءِ هڪ علائقائي روڊ جنڪشن طور ڪم ڪري ٿو.
لاڙڪاڻو شهر ميرو خان کان تقريباً 27 ڪلوميٽر پري آهي، جڏهن ته موهن جو دڙو جو آثار قديمه وارو ماڳ لڳ ڀڳ 55 ڪلوميٽرن جي فاصلي تي واقع آهي.
ٻوڏ
[سنواريو]ميرو خان 2022ع جي تباهي آڻيندڙ سنڌ ٻوڏ دوران سخت متاثر علائقن مان هڪ هو. وڏي انگ ۾ بي گهر ٿيل ماڻهن لاءِ شهر ۾ عارضي خيما ۽ امدادي مرڪز قائم ڪيا ويا.
سيپٽمبر 2022ع ۾ سنڌ جي وڏي وزير ميرو خان ۾ قائم وڏي خيما بستي جو دورو ڪيو، جتي ٻوڏ متاثر ماڻهن کي رهائش ڏني وئي هئي.[19]
سماج ۽ ثقافت
[سنواريو]ميرو خان بنيادي طور سنڌي ٻولي ۽ ثقافت وارو شهر آهي. شهر ۽ ڀرپاسي ۾ مختلف سنڌي ۽ بلوچ نسلن ۽ برادرين سان تعلق رکندڙ ماڻهو رهن ٿا، پر جديد سرڪاري آدمشماري ذات يا برادريءَ موجب تفصيلي انگ جاري نٿي ڪري؛ تنهنڪري ذاتين بابت غير حوالاجات واري فهرست کي قطعي آباديءَ جي بيان طور پيش ڪرڻ مناسب ناهي.
سنڌي ٻولي، مقامي صوفي روايت، ميلن، درگاهن، سنڌي ٽوپي، اجرڪ ۽ زرعي ڳوٺاڻي ثقافت شهر جي سماجي زندگيءَ جا اهم جز آهن.
مشهور شخصيتون
[سنواريو]ميرو خان ۽ ان جي ڀرپاسي سان تاريخي ۽ سماجي طور لاڳاپيل شخصيتن ۾:
- ميان حامد الله حضوري — صوفي بزرگ ۽ عالم
- مولانا خوش محمد ميروخاني — ديني عالم
- حاجي سيد شوڪت علي شاهه — سياسي ۽ سماجي شخصيت
آخري ٻن شخصيتن بابت تفصيلي حياتياتي دعوائون شامل ڪرڻ کان اڳ وڌيڪ آزاد ۽ معتبر ماخذ گهربل آهن.
پڻ ڏسو
[سنواريو]حوالا
[سنواريو]- 1 2 3 4 5 6 "Table 2: Urban Localities by Population Size and their Population by Sex, Annual Growth Rate and Household Size, Census 2023" (PDF). پاڪستان شماريات بيورو. 12 September 2026 تي حاصل ڪيل.
- ↑ "Post Code Directory". پاڪستان پوسٽ. 12 September 2026 تي حاصل ڪيل.
- 1 2 Smyth, J. W. (1919). Gazetteer of the Province of Sindh: Larkana District. Bombay: Government Central Press.
- ↑ حوالي جي چڪ: Invalid
<ref>tag; no text was provided for refs named "Elevation". - ↑ "Hottest day in Larkana". ڊان. 5 June 2003. 12 September 2026 تي حاصل ڪيل.
- 1 2 3 "District Census Report Qambar Shahdadkot – Census 2017" (PDF). پاڪستان شماريات بيورو. 12 September 2026 تي حاصل ڪيل.
- 1 2 3 "Table 33: Selected Population Statistics of Urban Localities, Census 2023" (PDF). پاڪستان شماريات بيورو. 12 September 2026 تي حاصل ڪيل.
- 1 2 "Table 34: Selected Housing Statistics of Urban Localities, Census 2023" (PDF). پاڪستان شماريات بيورو. 12 September 2026 تي حاصل ڪيل.
- ↑ "Procurement Committee – Town Committee Miro Khan" (PDF). Local Government Department, Government of Sindh. 22 March 2016. 12 September 2026 تي حاصل ڪيل.
- ↑ "Local Government Vacant Seats – District Kambar Shahdadkot" (PDF). اليڪشن ڪميشن آف پاڪستان. 12 September 2026 تي حاصل ڪيل.
- ↑ "Appointment against Deceased Quota – Government Boys High School Miro Khan" (PDF). سنڌ اسڪول ايجوڪيشن ۽ لٽريسي کاتو. 31 January 2019. 12 September 2026 تي حاصل ڪيل.
- ↑ "School Education Department Employee Profile Records" (PDF). سنڌ اسڪول ايجوڪيشن ۽ لٽريسي کاتو. 12 September 2026 تي حاصل ڪيل.
- ↑ "Primary Education – District Kambar, Budget Estimates 2025–26" (PDF). Finance Department, Government of Sindh. 12 September 2026 تي حاصل ڪيل.
- ↑ "Annual School Census 2023–24 – Kambar Shahdadkot District Profile" (PDF). سنڌ اسڪول ايجوڪيشن ۽ لٽريسي کاتو. 12 September 2026 تي حاصل ڪيل.
- ↑ "Facility Wise Monthly Compliance". Health Department, Government of Sindh. 12 September 2026 تي حاصل ڪيل.
- ↑ "Taluka Hospital Mirokhan – Procurement Records". Sindh Public Procurement Regulatory Authority. 12 September 2026 تي حاصل ڪيل.
- ↑ "Auqaf dept lacks details on shrines". ڊان. 10 April 2004. 12 September 2026 تي حاصل ڪيل.
- ↑ ڪلهوڙو, ذوالفقار علي (2012). قمبر، شهدادڪوٽ ۽ ميرو خان: ماضي ۽ حال جون ڪهاڻيون.
- ↑ "Murad admits failing to meet demand for 1.5m tents for IDPs". ڊان. 23 September 2022. 12 September 2026 تي حاصل ڪيل.
ٻاهريان ڳنڍڻا
[سنواريو]- پاڪستان شماريات بيورو
- پاڪستان پوسٽ
- سنڌ اسڪول ايجوڪيشن ۽ لٽريسي کاتو آرڪائيو ڪيا ويا 2026-06-15 حوالو موجود آهي وي بيڪ مشين.
- اليڪشن ڪميشن آف پاڪستان آرڪائيو ڪيا ويا 2024-05-08 حوالو موجود آهي وي بيڪ مشين.
- مضمون with short description
- Short description is different from Wikidata
- Pages using gadget WikiMiniAtlas
- Pages using infobox settlement with bad settlement type
- Coordinates on Wikidata
- ميرو خان
- ميرو خان تعلقو
- قمبر شهدادڪوٽ ضلعو
- قمبر شهدادڪوٽ ضلعي جا شهر
- سنڌ جا شهر
- لاڙڪاڻو ڊويزن
- سنڌ ۾ آباد جايون
- حوالن ۾ چُڪَ وارا صفحا